Việc xe ba bánh tự chế hoạt động tràn lan, mất trật tự an toàn giao thông thực sự gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Và việc tìm ra giải pháp để giải quyết triệt để tình trạng này chưa đạt kết quả cao.
BÀI I: "MƯỢN" XE THƯƠNG BINH ĐỂ KIẾM TIỀN
Ra đường là gặp… xe tự chế
Sáng 4/10, chúng tôi có mặt tại phố Đê La Thành (Đống Đa, Hà Nội), đây là một trong những tuyến phố có số lượng xe ba bánh tự chế hoạt động nhiều nhất ở Thủ đô. Mới đầu giờ sáng, nhưng những chiếc xe ba bánh tự chế cũ kỹ đã thi nhau hoạt động hết công suất. Không biển kiểm soát, không đèn, không gương chiếu hậu và không có một chỉ số nào để chứng minh những chiếc xe tự chế này đủ điều kiện an toàn khi tham gia lưu thông, nhưng người điều khiển vẫn sử dụng xe như một công cụ hữu ích.
Dù đang chở hàng cồng kềnh nhưng người điều khiển phương tiện còn lạng lách, đánh võng và vượt ẩu. Nhìn các “bác tài” thể hiện tay lái lụa trên đường phố đông đúc, những người tham gia giao thông cảm nhận rõ sự nguy hiểm từ những chiếc xe tự chế này nên chủ động tránh xa.
Tuyến đường Mai Động – Kim Ngưu và tuyến Tam Trinh – Minh Khai được đánh giá là địa điểm tập trung nhiều nhất xe ba bánh tự chế. Có mặt tại đây, chúng tôi chứng kiến cảnh nhộn nhịp của loại phương tiện này. Nơi đây đang có nhiều công trình xây dựng, lại là tuyến đường cấm xe tải hoạt động nên người dân khu vực thường thuê xe ba bánh chở vật liệu xây dựng và hàng hóa khác.
Nhìn những chiếc tự chế cũ kỹ “cõng” trên mình hàng chục thanh sắt to như cánh tay, dài tới cả chục mét vừa chạy vừa lắc lư vì quá tải trên đường phố đông đúc, bất kỳ người nào cũng thấy ớn lạnh vì sự nguy hiểm mà phương tiện này có thể gây ra. Dạo quanh các đường phố khác của Thủ đô như: Xuân Thủy - Hồ Tùng Mậu, Giải Phóng - Kim Đồng..., chúng tôi đều thấy, tình trạng xe tự chế chở hàng cồng kềnh biển kiểm soát hoạt động rất nhiều. Có một điểm chung dễ nhận thấy là những chiếc xe ba bánh tự chế hoạt động sai quy định, không chấp hành luật khi thường xuyên lạng lách, vượt ẩu khiến người dân nhận thấy rõ nguy cơ mất an toàn và thực sự bức xúc.
Chúng tôi có mặt tại ngã tư đường Giải Phóng – Đại Cồ Việt để ghi nhận hoạt động của xe tự chế trên tuyến đường này. Mới hơn 9h sáng nhưng tổ công tác của Đội CSGT số 4 đã tạm giữ đến hơn 10 xe ba bánh tự chế vi phạm giao thông, chở hàng hóa cồng kềnh, quá tải. Anh Nguyễn Ngọc Tuấn, 35 tuổi, trú tại thị trấn Chi Đông, huyện Mê Linh, Hà Nội không phải là thương binh, cũng không tàn tật nhưng lại điều khiển xe ba bánh tự chế mang tên người khác là thương binh.
Anh Tuấn cho biết đã dùng chiếc xe này chở hàng thuê ở Hà Nội nhiều năm qua, nhưng không có giấy phép điều khiển loại xe này. Khi lực lượng làm nhiệm vụ lập biên bản về lỗi chở hàng cồng kềnh và không có giấy phép, anh Tuấn chỉ xuất trình được một tờ giấy xác nhận có đóng dấu của UBND thị trấn Chi Đông về việc, anh đã mua chiếc xe tự chế này của một thương binh. Một trường hợp vi phạm khác là anh Nguyễn Thế, 44 tuổi, ở phố Thể Giao, phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Chiếc xe anh Thế điều khiển là xe ba bánh tự chế có biển kiểm soát đăng ký tên của thương binh, nhưng anh Thế không phải là thương binh, không phải người tàn tật, cũng không có giấy phép điều khiển xe ba bánh. Việc anh Thế bị tạm giữ phương tiện ngoài lỗi không có giấy phép điều khiển, còn lỗi khác là xe chở hàng chục thanh sắt dài đến cả chục mét vừa chạy vừa chòng chành giữa đường hết sức nguy hiểm.
“Mượn” xe thương binh để kiếm tiền
Theo quan sát của chúng tôi, chưa nói đến việc xe không có đèn, gương chiếu hậu, biển kiểm soát thì trong số hàng chục xe ba bánh tự chế bị Đội CSGT số 4 kiểm tra, xe nào cũng ở dạng cũ nát. Đa số các xe khi bị tạm giữ, lái xe đều không có giấy phép lái xe, không phải là thương binh, bệnh binh, người tàn tật hay người đủ điều kiện điều khiển loại xe này.
Sau hai giờ có mặt cùng tổ công tác CSGT ở ngã tư đường Giải Phóng – Đại Cồ Việt, chúng tôi thấy lực lượng CSGT dù đã phát tín hiệu dừng xe ba bánh tự chế để kiểm tra, nhưng nhiều lái xe bất chấp hiệu lệnh, ngang nhiên điều khiển cho xe chạy, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Nhiều lái xe khi lực lượng chức năng yêu cầu xuất trình giấy tờ để kiểm tra đã không chịu hợp tác.
Đặc biệt, có một trường hợp “Chí Phèo” đến mức, khi tổ công tác lập biên bản tạm giữ phương tiện và chuẩn bị đưa về nơi xử lý thì anh này đã nằm ra trước bánh xe để ngăn cản lực lượng thi hành nhiệm vụ. Vừa nằm, anh này vừa gọi điện cho ai đó đến “giải cứu” cho chiếc xe vi phạm. Chứng kiến hành vi “Chí Phèo” của anh này với lực lượng CSGT, người dân tỏ rõ sự bất bình bằng những cái lắc đầu ngán ngẩm.
Thượng úy Nguyễn Duy Phương, Đội CSGT số 4, Phòng CSGT Công an TP Hà Nội cho biết, đối với xe ba bánh tự chế không phải của thương binh, bệnh binh, người tàn tật thì đã có quyết định cấm lưu hành từ lâu. Ngay cả xe của thương binh thì cũng chỉ được phép chở người, chứ không được chở hàng.
Tuy nhiên quá trình kiểm tra, xử lý vi phạm, lực lượng CSGT thấy, hầu hết những chiếc xe ba bánh tự chế đang hoạt động trên địa bàn Hà Nội đều được người điều khiển mượn của thương binh để chở thuê hàng hóa. Khi bị tạm giữ phương tiện, người điểu khiển đã gọi điện thoại cho chủ xe là thương binh đến xin xe.
Mỗi năm các lực lượng chức năng của thành phố Hà Nội đều vài lần lập kế hoạch ra quân xử lý xe ba bánh tự chế, nhưng chỉ được vài ngày đầu thì đã gặp phải sự đối phó, khi các xe ba bánh không đủ điều kiện hoạt động “rủ nhau” không hoạt động nên rất khó xử lý
