Phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch
Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng của phát triển nhanh và bền vững. Đây cũng là định hướng có ý nghĩa thiết thực đối với Phú Thọ, địa phương sở hữu nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan, Mo Mường cùng bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc.
Để biến tiềm năng thành lợi thế, việc bảo tồn di sản cần gắn với phát triển sản phẩm du lịch, dịch vụ sáng tạo và sự tham gia của cộng đồng. Trong đó, chú trọng xây dựng các tuyến trải nghiệm kết nối Khu di tích lịch sử Đền Hùng với không gian thực hành Hát Xoan, Mo Mường, các làng nghề và điểm du lịch cộng đồng; đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên và đẩy mạnh số hóa di sản.
Hát Xoan tại làng cổ Hùng Lô, phường Vân Phú.
Thực tế, Phú Thọ đã triển khai nhiều hoạt động kết nối văn hóa với du lịch. Từ ngày 9 - 11/10/2026, chương trình kích cầu “Du lịch Phú Thọ - Trải nghiệm đa sắc” diễn ra tại Sân cộng đồng Bản Lác, xã Mai Hạ, thuộc Khu du lịch Mai Châu. Chương trình giới thiệu những nét văn hóa, sản phẩm và dịch vụ đặc trưng của Phú Thọ thông qua hoạt động trưng bày, quảng bá du lịch, giới thiệu sản phẩm OCOP, phiên chợ hàng Việt và các hoạt động văn hóa, văn nghệ, trải nghiệm.
Cùng với quảng bá sản phẩm, các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch và người dân trên địa bàn được vận động chỉnh trang cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường, niêm yết giá, bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng phục vụ theo hướng “Xanh - Sạch - Đẹp”.
Một hoạt động đáng chú ý khác là Hội trại “Văn hóa Phú Thọ - Kết nối phát triển”, tổ chức từ ngày 22 - 24/11/2026 tại Công viên Văn Lang (phường Việt Trì), Quảng trường Hồ Chí Minh (phường Vĩnh Phúc) và Quảng trường Hòa Bình (phường Hòa Bình).
Hội trại có 17 trại văn hóa và 4 không gian trưng bày sản phẩm thủ công mỹ nghệ, OCOP và sản vật địa phương. Trong đó, phường Việt Trì có 6 trại và 1 không gian trưng bày; phường Vĩnh Phúc có 5 trại và 1 không gian; phường Hòa Bình có 6 trại và 2 không gian trưng bày.
Các không gian giới thiệu sản phẩm đặc trưng, văn hóa địa phương, trong đó có những giá trị văn hóa của đồng bào Mường, Dao, Thái. Chương trình biểu diễn nghệ thuật đường phố diễn ra tại Việt Trì, Vĩnh Phúc và Hòa Bình từ ngày 21 - 24/11. Tại Bảo tàng Hùng Vương, trưng bày chuyên đề “Di sản giữa ngàn sắc non cao” giới thiệu văn hóa các dân tộc thiểu số qua hình ảnh, hiện vật và tư liệu.
Hát Xoan, hát Ghẹo, Soọng cô cùng các hoạt động trải nghiệm dân gian là những điểm nhấn, góp phần quảng bá giá trị văn hóa và sản vật đặc trưng của các vùng miền trong tỉnh.
Làm mới trải nghiệm, đưa văn hóa đến gần người dân
Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 năm 2026, Phú Thọ tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch tại nhiều địa bàn, hướng tới tăng cơ hội trải nghiệm và thụ hưởng văn hóa cho người dân, du khách.
Tỉnh Phú Thọ hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026” với chủ đề “Ngày hội Văn hóa Đất Tổ”.
Điểm nhấn là chương trình “Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026” với chủ đề “Ngày hội Văn hóa Đất Tổ”, dự kiến diễn ra ngày 22/11. Chương trình có Không gian văn hóa các dân tộc tỉnh Phú Thọ; triển lãm ảnh, tranh nghệ thuật, ấn phẩm về văn hóa; hoạt động trải nghiệm nhạc cụ, đạo cụ và nghề truyền thống như chiêng, đuống, dệt vải. “Đêm Di sản Văn hóa Đất Tổ” cũng được tổ chức nhằm giới thiệu các giá trị di sản bằng hình thức nghệ thuật gần gũi với công chúng.
Tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, người dân và du khách có thể tìm hiểu lịch sử, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương thông qua các chuyên đề thuyết minh, hoạt động văn hóa dân gian, tư liệu số và mã QR. Các chương trình du lịch học đường, tìm hiểu lịch sử quê hương, tour văn hóa - tâm linh và trải nghiệm về đêm cũng được tổ chức.
Việc ứng dụng công nghệ số giúp thông tin lịch sử, văn hóa được thể hiện trực quan, tạo thêm cách tiếp cận di sản, nhất là đối với giới trẻ. Cùng với đó, các hoạt động trải nghiệm Hát Xoan tạo điều kiện để người dân và du khách trực tiếp thưởng thức, tìm hiểu di sản.
Hoạt động hưởng ứng còn được mở rộng về cơ sở, với các chương trình văn hóa, thể thao, du lịch tại trung tâm xã, phường, nhà văn hóa thôn và tổ dân phố. Các hoạt động tuyên truyền lưu động, chiếu phim, giáo dục di sản, “Hành trình trải nghiệm Văn hóa Việt 2026”, Long Cốc Trail 2026 và võ cổ truyền góp phần làm phong phú đời sống văn hóa địa phương.
Chuyển tiềm năng thành hiệu quả thực chất
Bên cạnh tổ chức các sự kiện, phát triển văn hóa cần chú trọng nâng cao mức thụ hưởng của người dân, bảo đảm các nhóm đối tượng, từ học sinh, sinh viên, công nhân đến người cao tuổi và đồng bào vùng xa, đều có cơ hội tiếp cận các hoạt động văn hóa.
Trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, việc rà soát nhân lực, kinh phí và trách nhiệm vận hành thiết chế văn hóa cơ sở cần được quan tâm, tránh tình trạng công trình được xây dựng nhưng thiếu nội dung sinh hoạt và nguồn lực duy trì.
Không gian mạng cũng cần được xác định là địa bàn quan trọng trong phát triển văn hóa. Việc chủ động xây dựng các sản phẩm số hấp dẫn, đáng tin cậy sẽ góp phần đưa giá trị truyền thống đến gần hơn với giới trẻ, đồng thời quảng bá hình ảnh văn hóa, con người Phú Thọ.
Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, gắn với dấu mốc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946. Năm 2026 là lần đầu tiên tổ chức theo định hướng này, tạo cơ hội để các địa phương nhìn lại việc triển khai chính sách văn hóa và nâng cao mức thụ hưởng của người dân.
Đối với Phú Thọ, từ các hoạt động hưởng ứng năm 2026, cần xây dựng chương trình hành động xuyên suốt năm 2027, trong đó tập trung khảo sát nhu cầu thụ hưởng văn hóa, rà soát hiệu quả sử dụng thiết chế, bảo vệ di sản, hỗ trợ nghệ nhân, tài năng trẻ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển sản phẩm văn hóa.
Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; đồng thời chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa. Vì vậy, việc triển khai cần gắn với những kết quả cụ thể, từ số lượng người dân được thụ hưởng đến giá trị di sản được bảo vệ và sản phẩm văn hóa được phát triển.
Với Phú Thọ, phát huy giá trị văn hóa Đất Tổ không chỉ là gìn giữ những di sản quý báu mà còn phải chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, dịch vụ sáng tạo có chất lượng, đưa thiết chế văn hóa hoạt động hiệu quả và mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa cho người dân. Đây chính là hướng đi để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.