Diễn ra trên sân khấu lớn với diện tích 2.000m2, có sự tham gia biểu diễn của trên 500 diễn viên chuyên nghiệp và không chuyên, chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 là điểm nhấn đặc sắc của Lễ hội Đền Hùng năm nay.
Ngày 26/11, tại Phú Thọ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện Đề án gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Hát Xoan Phú Thọ giai đoạn 2020-2025.
Nói đến Phú Thọ, nhiều người thường nhớ đến các di sản văn hóa phi vật thể như Hát Xoan và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Đó là những giá trị văn hóa được thế giới thừa nhận và tôn vinh. Bên cạnh đó, còn nhiều làn điệu dân ca, nhiều câu hát giá trị khác nữa, mà hát Rang của người Mường là một điển hình.
Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long đã dành 2 năm điền dã, nghiên cứu và thu âm những bài Xoan cổ với mong muốn lưu giữ lại những giá trị nguyên bản của nghệ thuật hát Xoan và lan tỏa đến cộng đồng. Lần này, một di sản của ông cha sẽ được số hóa và hiện diện trong đời sống một cách gần gụi, mộc mạc.
Hát Xoan tức hát Xuân, là một dạng vừa hát vừa múa theo nhịp trống - phách, xưa thường được biểu diễn ở các đền, đình vào mùa xuân ở vùng Đất Tổ Phú Thọ, cũng là quê hương của loại hình di sản văn hóa Việt Nam và thế giới này. Một quan điểm phổ biến cho rằng hát Xoan chính thức ra đời thời Hậu Lê (thế kỷ 15) bởi ca từ của hát Xoan rất giống với ngôn ngữ văn chương thời này.
Về nguồn gốc thì hầu hết các truyền thuyết được văn bản hoá gần như thống nhất cho rằng Hát Xoan ra đời từ thời Vua Hùng. Ý nghĩa của vấn đề thì cần nhiều hướng, nhiều cách tiếp cận khác nhau.
Dự kiến đón khoảng 8 triệu đến 8,5 triệu lượt khách trong dịp Lễ Giỗ Tổ năm 2018 (từ 20-4 đến 25-4), những ngày này, chính quyền, người dân Phú Thọ, đặc biệt là TP Việt Trì và khu vực quần thể di tích Hùng Vương đã, đang tích cực chuẩn bị rất nhiều hoạt động nhằm thực hiện nghi lễ thờ cúng Hùng Vương cũng như vui chơi giải trí nhằm phục vụ người dân và du khách về Đất Tổ dịp này.
Vào hồi 17 giờ 10 phút giờ địa phương (15 giờ 10 phút giờ Việt Nam) ngày 7-12, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ của Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Từ một di sản bị liệt vào danh sách cần phải bảo vệ khẩn cấp của UNESCO, đến nay, hát Xoan Phú Thọ đã có bước chuyển mình lớn lao khi đến năm 2017, UNESCO sẽ xem xét để công nhận di sản này là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Suốt bao năm qua, người dân phường xoan An Thái, xã Phượng Lâu, TP. Việt Trì (Phú Thọ) vẫn quen gọi bà Lịch với cái tên "Quế Hoa". Cái tên xuất phát từ chất giọng ngọt ngào, trong trẻo của cô đào nhan sắc tuổi 13 cho đến "trùm phường xoan" hay nghệ nhân dân gian hôm nay. Suốt cả cuộc đời tâm huyết, đắm đuối với làn điệu truyền thống hát xoan, nghệ nhân ấy đã khôi phục và đưa làn điệu dân ca vùng đất Tổ quê nhà trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Tôi gặp nhạc sỹ Cao Khắc Thùy vào khoảng năm 1977, khi ấy tôi mới tập tọe làm thơ, mang bài đến Hội Văn nghệ Vĩnh Phú gửi Tạp chí "Sáng tác mới". Cơ quan Hội bấy giờ do ông Trần Quốc Phi, Phó Chủ tịch tỉnh, kiêm chức Chủ tịch. Thường trực ở Hội có các nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi, Vũ Đình Minh, họa sỹ - nhà thơ Hoàng Hữu, nhạc sỹ Cao Khắc Thùy…
Nhiều năm nay, lần lượt các loại hình văn hóa nghệ thuật dân tộc truyền khẩu ráo riết, làm hồ sơ gửi UNESCO công nhận là văn hóa phi vật thể của nhân loại. Việt Nam đã có 9 loại hình được công nhận và nằm trong danh sách UNESCO vinh danh trên bảng vàng. Và, sắp tới đây một loạt các loại hình nghệ thuật độc đáo khác của chúng ta cũng sắp được tôn vinh. Đây chẳng phải là một tín hiệu mừng hay sao?!
Trong không khí náo nức chờ đón Tết Nguyên đán Ất Mùi sắp đến, những điệu quan họ cất lên đã hòa chung vào bản ca xuân của đất trời và nồng ấm tình người Kinh Bắc.
Đó là khẳng định của ông Hà Kế San, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ tại buổi tổng kết các lớp truyền dạy hát xoan Phú Thọ tại các phường xoan gốc ngày 18/1 tại xã Kim Đức, TP Việt Trì.
Chứa đựng nhiều giá trị có tính chất độc đáo, một số loại hình nghệ thuật truyền thống lại đang đứng trước những thách thức gay gắt về vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị. Ngay cả đối với các di sản đã được UNESCO vinh danh như ca trù, hát xoan, những khó khăn này cũng vẫn đang được đặt ra.
Ngày 25/12 là hạn chót đợt nhận hồ sơ xét tặng Nghệ nhân nhân dân (NNND), Nghệ nhân ưu tú (NNƯT) được Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch (VH-TT&DL) đưa ra trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể dành cho các công dân Việt Nam đang nắm giữ, truyền dạy và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể thuộc các loại hình: tiếng nói, chữ viết, ngữ văn dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội và tín ngưỡng, lễ hội truyền thống, tri thức dân gian.
Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2015 đưa hát Xoan Phú Thọ ra khỏi tình trạng di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại, tỉnh Phú Thọ đang nỗ lực thực hiện các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể này.
