Ngày 9/7, giá USD tại các ngân hàng thương mại tiếp tục được niêm yết ở mức kịch trần cho phép: 21.246 đồng/USD. Ngoài thị trường tự do, giá USD ở Hà Nội là 21.600 - 21.700 đồng/USD (mua-bán) và giá USD ở thị trường TP Hồ Chí Minh mua bán ở mức 21.670- 21.820 đồng/USD. Tuy nhiên, niêm yết là một chuyện, còn thực tế giao dịch lại là chuyện khác. Các nguồn thông tin cho biết với lý do khan hàng, nhiều ngân hàng đã bán ra cao hơn với mức trần cho phép vài trăm đồng.
Trước đó, ngày 8/7, tình hình căng thẳng của tỷ giá đã được bản tin hỗ trợ nhà đầu tư của Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC) nhấn mạnh. Theo đó, bản tin HSC cho biết, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng tăng tiếp lên 21.375 VND, tăng 0,4% so với ngày 5/7 và hiện cao hơn 0,61% so với trần tỷ giá. Trong khi đó tỷ giá tự do ở tại 21.810 VND, cao hơn 2,65% so với trần tỷ giá. Điều đáng nói là theo quy định của Pháp lệnh Ngoại hối, thị trường chỉ có duy nhất một giá là tỷ giá USD/VND bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước công bố và các giao dịch được phép thực hiện trong biên độ +/-1%, áp dụng trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Ngoài ra, chỉ các tổ chức tín dụng được cấp phép hoạt động ngoại hối mới được tổ chức mua - bán ngoại tệ; các đại lý trực thuộc tổ chức tín dụng chỉ được thực hiện giao dịch một chiều là mua vào mà không được bán ra.
Theo phản ánh của rất nhiều các doanh nghiệp, họ đã phải mua USD theo giá thỏa thuận từ vài tháng nay. Có doanh nghiệp cho biết đơn vị này vẫn thường phải mua USD vượt trần để chuyển đi nước ngoài nhưng ngân hàng vẫn không sợ bị phạt do phía ngân hàng hoạch toán phí mua USD vào phí chuyển tiền ra nước ngoài. Bình thường phí này chỉ hơn 200 USD/1 lần chuyển, nhưng khi USD khan hiếm, phí này có thể lên đến vài ngàn USD tùy theo số tiền USD cần mua. Không phải chỉ doanh nghiệp kêu khó, mà ngay từ phía ngân hàng, theo ý kiến của một cán bộ tín dụng, việc phải tăng giá hay áp dụng 2 tỷ giá là việc làm “cực chẳng đã” đối với các nhà băng trong thời buổi khan hàng, khi NHNN nói có đủ USD nhưng thực tế giá bán cho các ngân hàng thương mại cũng là giá trần, chưa kể là chỉ bán cho các mặt hàng ưu tiên.
Còn phía Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC) cho rằng có tỷ giá căng thẳng là có sự “đầu cơ” và chỉ ra 2 nguyên nhân sâu xa gây căng thẳng tỷ giá.
Một là, sau thông tin về việc thu hẹp của chương trình nới lỏng định lượng của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (QE), thì đồng USD đã mạnh lên so với hầu hết các đồng tiền khác, cũng như đối với các hàng hóa.
Hai là trong trường hợp của Việt Nam, còn có nguyên nhân nữa là giá vàng trong nước cao hơn so với giá vàng thế giới, và điều này đang tạo ra cơ hội đầu cơ hưởng chênh lệch giá.
HSC cũng đưa ra 5 giải pháp để “hạ nhiệt” thị trường. Một là, kiểm soát thị trường ngoại hối tự do để giảm hoạt động đầu cơ; hai là, tìm cách giảm 3 - 4 triệu đồng/lượng đối với chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới; ba là, bơm thêm thanh khoản USD cho thị trường liên ngân hàng; bốn là, yêu cầu các ngân hàng và doanh nghiệp xuất khẩu tăng cung USD ra thị trường; năm là, điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng một lần nữa
