Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn, tỉnh Nghệ An được Bộ Giao thông Vận tải phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 1569/QĐ-BGTVT ngày 30/11/2022; phê duyệt Dự án tại Quyết định số 1743/QĐ-BGTVT ngày 28/12/2023. Chủ đầu tư dự án là Ban quản lý dự án 85 Bộ Xây dựng.
Điểm đầu là Km21+642,44 (gần mố M1 cầu Mượu), thuộc địa phận xã Nam Giang, huyện Nam Đàn (cũ). Điểm cuối là Km32+334,53 (gần mố M2 cầu Thiên Đường), thuộc địa phận thị trấn Nam Đàn (cũ). Tổng chiều dài tuyến khoảng 10,69Km, đi qua địa bàn các xã Kim Liên, Đại Huệ và Vạn An. Dự án được đầu tư quy mô đường cấp III đồng bằng gồm 4 làn xe, bề rộng nền đường 21,5m, vận tốc thiết kế 80km/h.
Dự án có tổng mức đầu tư 500 tỷ đồng, bằng nguồn vốn trung hạn của Trung ương. Trong đó, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng là hơn 166 tỷ đồng; chi phí xây dựng và thiết bị hơn 258 tỷ đồng và các khoản chi phí khác khoản 75 tỷ đồng.
Dự án mở rộng Quốc lộ 46 khi hoàn thành được kỳ vọng sẽ tạo động lực phát triển hạ tầng, tăng cường kết nối, bảo đảm giao thông thông suốt trên hành lang vận tải từ cửa khẩu Thanh Thủy (kết nối với nước bạn Lào) tới các tỉnh ven biển miền Trung; đồng thời, phục vụ yêu cầu quốc phòng - an ninh khu vực. Dự án được khởi công tháng 3/2025 và theo kế hoạch sẽ hoàn thành trong năm 2025, tuy nhiên do vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng nên dự án liên tục chậm tiến độ.
Cuối tháng 1/2026, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành văn bản hỏa tốc, yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung xử lý dứt điểm vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật. Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải khẳng định sẽ xem xét xử lý trách nhiệm người đứng đầu nếu tiếp tục để xảy ra chậm trễ. UBND tỉnh Nghệ An đặt ra mục tiêu sẽ hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư trước 15/4/2026 và Chủ đầu tư cũng đặt mục tiêu, công trình sẽ hoàn thành vào tháng 6/2026. Tuy nhiên, nhìn vào hiện trạng thực tế trên công trình, những nhiệm vụ này là “bất khả thi” vì còn có quá nhiều phần việc, vướng mắc cần phải tháo gỡ, xử lý.
Ghi nhận thực tế hiện trường ngày 31/3, dự án vẫn còn nhiều điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng khiến nhà thầu phải thi công đứt đoạn, một số vị trí đang bị “thắt cổ chai”. Đặc biệt, một số đoạn qua địa bàn xã Vạn An cả hai bên phải và trái tuyến công tác giải phóng mặt bằng vẫn đang là con số 0 tròn trĩnh, hệ thống cáp viễn thông, đường ống nước và cột điện trung hạ thế vẫn tồn tại, chưa có dấu hiệu của sự giải tỏa, di dời.
Thậm chí, tại những vị trí ít bị ảnh hưởng trong công tác giải phóng mặt bằng, chủ yếu đi giữa cánh đồng nhưng quá trình thi công vẫn đang rất ì ạch, lộ rõ độ vênh giữa nền đường cũ và đường ở hai bên trái và phải tuyến, dù không ảnh hưởng đến mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật.
Cụ thể, theo báo cáo của Ban Quản lý dự án 85, Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn đang gặp khó khăn, vướng mắc chủ yếu liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật điện trung hạ thế, cáp viễn thông và đường nước sinh hoạt. Đến nay, nhà thầu đã tổ chức thi công được 7,93km/10,69km, trong đó khoảng 1,21km đang vướng đường điện và đường nước, nhà ở, công trình của 63 hộ dân; 5,4km (trái tuyến 2,46km, phải tuyến hơn 3km) còn lại chưa thể triển khai thi công do vướng các công trình hạ tầng kỹ thuật.
Tại nhiều vị trí, không chỉ đang vướng công trình nhà ở của người dân do chưa thống nhất được phương án bồi thường, vẫn còn vướng các công trình hạ tầng kỹ thuật như đường điện trung hạ thế, đường nước của Công ty CP Cấp nước Nghệ An, đường điện dân sinh, cáp viễn thông của VNPT… những vướng mắc này kéo dài xuyên tuyến qua địa bàn các xã Kim Liên, Đại Huệ và Vạn An.
Tiến hành kiểm tra thực tế tại hiện trường vào ngày 30/3, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền đã yêu cầu chủ đầu tư và các đơn vị liên quan tập trung vào việc giải quyết dứt điểm các vướng mắc về mặt bằng, từ việc điều chỉnh nguồn vốn bồi thường cho đến công tác di dời hạ tầng kỹ thuật của các đơn vị điện lực, cấp nước và viễn thông, hoàn thành dứt điểm các vướng mắc trước ngày 15/4.
Tuy nhiên, mốc lộ trình này khó thực hiện được bởi trước đó, UBND tỉnh Nghệ An đã có “tối hậu thư” yêu cầu xong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng và di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật trước ngày 15/1/2026. Quá thời hạn trên nhưng không đáp ứng được, địa phương này đã ban hành hỏa tốc yêu cầu Giám đốc các sở, ngành liên quan cùng lãnh đạo UBND các xã Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An phải nghiêm túc kiểm điểm, rút kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo, điều hành thực hiện các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, cho biết UBND tỉnh sẽ xem xét xử lý trách nhiệm người đứng đầu nếu không hoàn thành theo yêu cầu.
Cùng với đó, tỉnh Nghệ An yêu cầu các đơn vị quản lý hạ tầng gồm Điện lực, VNPT, Công ty CP Cấp nước Nghệ An... tập trung tối đa nguồn nhân lực, phối hợp chặt chẽ với các địa phương và Ban Quản lý dự án 85, triển khai di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng. Chấm dứt tình trạng chậm trễ kéo dài trong việc di dời các công trình kỹ thuật ảnh hưởng đến dự án.
Theo ghi nhận thực tế của phóng viên tại hiện trường, tiến độ di dời hạ tầng của các đơn vị liên quan thực hiện chậm so với cam kết. Công ty CP Cấp nước Nghệ An thi công chỉ đạt trung bình 43m/ngày, chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống dây cáp của VNPT, Viettel, Mobifone trên tuyến còn rất nhiều, chưa được di dời triệt để. Tại các xã Đại Huệ, Vạn An và Kim Liên có tổng cộng 66 hộ dân đã được phê duyệt phương án nhưng chưa nhận được tiền đền bù nên chưa tháo dỡ công trình.
Ngoài ra, theo Sở Xây dựng Nghệ An, Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn có tổng diện tích đất thu hồi 5,08 ha với 997 hộ dân ảnh hưởng. Đến thời điểm hiện tại, khu tái định cư rộng 1,0 ha đã hoàn thành và bàn giao cho 3 hộ dân tại xã Kim Liên và xã Đại Huệ. Về tiến độ xây lắp, các nhà thầu đã triển khai thi công được 7,93km trên tổng số 10,69km toàn tuyến. Hiện vẫn còn khoảng 2,76km chưa thể thi công do vướng mắc hệ thống hạ tầng kỹ thuật bao gồm: Đường điện trung hạ thế, đường nước sinh hoạt, cáp viễn thông và một số công trình của người dân chưa được di dời. Một trong những khó khăn lớn nhất là nguồn vốn giải phóng mặt bằng bị đội lên khoảng 96,343 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư ban đầu.
Vì sao Nghệ An thu hồi hơn 4,3ha đất lúa làm Khu đô thị mà không xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ? 
Soi loạt dự án nghìn tỷ tại xứ Nghệ bị Thanh tra Chính phủ “điểm tên” 
