Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".
Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?
Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:
Con này chẳng phải thiện nhân
Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng
Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?
Nhà nghiên cứu Khổng Đức Thiêm cho biết làng Mão Điền xưa ở Thuận Thành (Bắc Ninh): “Ngoài nông tang, Mão Điền còn nổi danh vì thạo gột cá giống bán cho các vùng”. Gột là gột ra làm sao?
Đã người Việt ắt hiểu tiếng Việt? Chưa chắc. Tùy vùng miền, còn có cả tiếng địa phương - chính phương ngữ này góp phần giúp vốn từ tiếng Việt thêm phong phú, thêm nhiều sắc thái biểu cảm. Có lẽ dẫn chứng sinh động vẫn là… từ thơ chăng? Ta hãy đọc khổ thơ này, nghe đâu được nhiều người Quảng Trị "bình chọn" là tiêu biểu nhất về lời ăn tiếng nói ở "quê miềng". Nhà báo, nhà thơ Ngọc Hồ đã cung cấp văn bản:
Ngó lên côi đôộng chộ xeng xeng
Rú nậy rào su nác chảy queng
Cà lơ đương xuốc cươi phơi lúa
Eng miềng đau bẹ nác đa xeng.
Ngồi buồn dỡ mắm nhau ra
Mắm ông thì thúi, mắm bà không thơm
Từ “mắm” xuất hiện trong câu dao miền Nam, trước hết cho chúng ta biết ăn mắm đã là một sự khoái khẩu, ưng cái miệng. Ai cũng thích ăn mắm, dù người đó giàu nứt đố đổ vách hay nghèo mạt rẹp thì cũng khoái mắm, nhớ mắm, thèm mắm.
Trong tập “Hoa trái mùa”, in năm 1934 tại Sài Gòn của ông Trần Văn Tấn, ta còn được đọc dăm bài lục bát của cô giáo Huỳnh Ngọc Ái ở Bạc Liêu. Xét rằng, phải là người “trên đồng cạn, dưới đồng sâu”, biết quan sát, thích giăng câu chài lưới hoặc ít ra phải sống nơi vùng sông nước miền Nam mới có thể liệt kê đâu đó nhiều loại cá:
Dày tho, sặc bướm, chạch, trê
Bông, rô, dày, lóc thuộc về cá đen
Cá trắng: he, chốt, leo, kèn
Lòng tong, chẻm, sủ, thiểu, phèn, cháy, cơm…
Dù không chủ quan “vơ đũa cả nắm”, không hồ đồ “chụp mũ” nhưng tôi dám nói rằng, bất kỳ quyển sách nào nếu đọc thật kỹ, lấy kính lúp sọi rọi từng chữ với tâm thế “vạch lá tìm sâu” ắt ta sẽ phát hiện ra một vài lỗi chính tả.
Ngày 15/11, Công an xã Nhà Bè, TP Hồ Chí Minh tiếp nhận một bé trai tên Lộc đi lạc do người dân đưa đến trình báo. Ngay sau khi tiếp nhận, Công an xã đã phối hợp với Phòng Văn hóa xã Nhà Bè xác minh danh tính và tổ chức tìm kiếm thân nhân cho cháu.
Đêm qua đốt đọi dầu đầy
Bấc non chẳng cháy, oan mày dầu ơi
Bấc là gì? Cơn cớ làm sao khi người ta lại dùng từ bấc? Há chẳng phải bắt đầu từ câu ca dao: "Đêm qua gió bấc mưa dầm/ Đèn lầm với bóng, bóng lầm với ai?" đấy sao? Ngẫm ra có lý, gió bấc còn gọi "gió mùa đông bắc" lúc ấy gió lạnh ùa về lại mưa dầm dề nên người ta thường thắp đèn cho ấm áp. Mà, đèn thắp trong khung cảnh gió phùn mưa nhão, gió bấc mưa dầm nên ánh sáng nhập nhòe khiến dẫn đến sự nhầm lẫn giữa đèn với bóng.
Suy luận này có đúng?
Có nhiều câu tục ngữ truyền miệng từ bao đời, dần dần về sau, có thể do từ được sử dụng đã phai nghĩa theo năm tháng, người ta "cập nhật" bằng cách thay từ khác cho dễ hiểu hơn, từ đó không những dẫn tới dị bản mà còn làm sai lệch ý nghĩa. Thí dụ, ông bà ta nói "Ôm rơm nặng bụng/ rậm bụng" hay "rặm bụng"? Từ nào chính xác? Muốn trả lời câu hỏi này, cách tốt nhất vẫn là khảo sát lấy từng từ trong câu tục ngữ này.
Ngày 29/4, Chủ tịch nước Lương Cường đã ký quyết định chính thức đặc xá cho 8.055 phạm nhân đang chấp hành án phạt tù và một người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025). Như vậy, có ít nhất 8.056 gia đình đang trong niềm vui chuẩn bị đón chào người thân trở về.
Có những lời răn dạy của ông bà mình từ đời xửa đời xưa, trải dài theo năm tháng, dù thời đại có thay đổi thế nào vẫn không lỗi thời, thí dụ: "Cờ bạc là bác thằng bần/ Cửa nhà bán hết chân tra vào cùm". Bần là nghèo khó, nghèo rớt mồng tơi. Tục ngữ có câu "Phú bất nhân, bần bất nghĩa" chưa hẳn đã đúng, chỉ vơ đũa cả nắm bởi dù tình huống nào, trường hợp nào cũng có ngoại lệ. Thế nhưng, hễ đã bần do cờ bạc, sát phạt đỏ đen ắt chẳng ai thương xót, cảm thông cho cái sự nghèo túng ấy.
Đầu tháng 3/2024, tỉnh Đắk Lắk là địa phương được Bộ Công an chọn thực hiện Đề án hỗ trợ xây dựng 1.200 căn nhà cho các hộ nghèo, khó khăn về nhà ở. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng với sự nỗ lực, quyết tâm của lực lượng Công an, 1.200 căn nhà đã được xây dựng, hoàn thành trước thời gian 3 tháng, góp phần đem lại niềm vui cho hàng ngàn bà con ở buôn làng Tây Nguyên…
Tự dưng lại nhớ đến ông Chử Đồng Tử. Mối tình của ông với Tiên Dung, nay nhìn lại ta ắt nghĩ đến một chi tiết hết sức đắt giá nếu được xây dựng thành phim càng hấp dẫn.
Đã chắc là con thép tính cha,
Thế tình âu cũng dạy qua loa.
Câu thơ này của cụ Trần Đỉnh Ngọc người Hưng Yên, làm Giáo thọ dưới thời vua Tự Đức, nhà văn hóa Phan Khôi chép lại trong “Chương Dân thi thoại” (1936). Thơ hay nhưng liệu người đọc có hiểu? Nói như thế, vì chúng ta giải thích thế nào về từ “thép”.
Năm nào cũng vậy, vào những ngày hè, lực lượng thanh niên Công an tỉnh Bình Dương luôn đầy ắp những hoạt động tình nguyện thiết thực, ý nghĩa để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng người dân, nhất là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn…
Ngày 29/12, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức hội thảo khoa học “Công tác đấu tranh phòng, chống gián điệp biệt kích xâm nhập miền Bắc thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - Bài học lịch sử, ý nghĩa thời đại".
Phóng sinh bắt nguồn từ quan niệm trong kinh Phật Đại Thừa, thịnh hành ở Trung Hoa, Tây Tạng, truyền sang Nhật Bản và các nước láng giềng Triều Tiên, Việt Nam… Hoạt động phóng sinh dựa trên tinh thần từ bi và bình đẳng giữa chúng sinh và quan niệm nhân quả của sinh tử luân hồi.
Đài truyền hình Việt Nam cho biết, chương trình đặc biệt đón giao thừa “Mùa đoàn tụ 2022” lên sóng vào 22h25 ngày 29 Tết sẽ đưa khán giả trải qua nhiều cảm xúc ý nghĩa và kết lại với những nụ cười lạc quan, ước mơ trong năm mới và niềm tin về tương lai.
