Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.
Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, An ninh thế giới, Văn nghệ công an, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với công việc của Chủ tịch Chi hội Nhà văn Công an và sáng tác văn chương, hội họa.
Ngày 30/11, tại Hà Nội đã diễn ra lễ công bố bình chọn 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu sau ngày đất nước thống nhất (1975-2025), đồng thời phát động sáng tác các tác phẩm “Sống mãi với thời gian” giai đoạn 2026-2030.
Năm bản lề 2025 đang dần khép lại bằng những ngày mùa đông giá lạnh nhưng lại là thời điểm khởi đầu, khơi nguồn của một cuộc vận động sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật mới mang tên "Sống mãi với thời gian" giai đoạn 2026-2030, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố nhân Chương trình Công bố bình chọn 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu, xuất sắc sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025), hôm 30/11.
Nền âm nhạc Việt Nam đang chuyển mình ngoạn mục khi bước vào thời đại toàn cầu hóa. Để tạo ra một thị trường âm nhạc giải trí sôi động, phong phú, phù hợp xu hướng phát triển của xã hội và thị hiếu tiếp cận của khán giả. Các nhạc sĩ trẻ đã nỗ lực sáng tác những ca khúc lấy cảm hứng từ tác phẩm văn học.
Với tập 5, tập khép lại bộ tiểu thuyết sử thi "Nước non vạn dặm" viết về cuộc đời và sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ đã quyết định lấy một nhan đề mang tính khái quát hóa rất cao: "Việt Nam - Hồ Chí Minh".
Đề tài là phạm vi hiện thực mà nhà văn sáng tạo trực tiếp nên tác phẩm; nói cách khác là phạm vi các hiện tượng, sự kiện, biến cố, qua sáng tạo của nhà văn làm nên đời sống, sức sống của tác phẩm. Mỗi đề tài qua sáng tạo trở thành chất liệu riêng, cấu trúc riêng, góc nhìn khái quát riêng và loại hình nhân vật riêng của mỗi nhà văn. “Có bao nhiêu loại hiện tượng trong đời sống là có bấy nhiêu đề tài”, chẳng hạn: Lịch sử; Tình yêu; Hôn nhân; Nông dân; Chiến tranh…
Người ta ví tác phẩm như đứa con tinh thần của nhà văn cũng chẳng ngoa. Đứa con tinh thần ấy tồn tại dưới hai dạng: Dạng hồn vía là nội dung và nghệ thuật của tác phẩm không nhìn thấy được mà chỉ cảm nhận, mặc định hay dở rồi cất giữ trong tâm tưởng bạn đọc. Dạng vật chất là bản thảo viết tay, bản thảo đánh máy chữ, máy vi tính, sản phẩm đã in ấn, hoặc đưa lên mạng, nhà văn cất giữ thế nào là những câu chuyện dài bất tận.
Ngày 18/7 vừa qua, Hiệp hội Văn bút Anh (English PEN) đã công bố 16 tác phẩm đoạt giải dịch thuật “PEN Translates”, được viết bằng 10 ngôn ngữ khác nhau, gồm nhiều thể loại: Tiểu thuyết, tập truyện ngắn, sách phi hư cấu, kịch thơ, văn học trẻ... Điều bất ngờ, trong số đó có 2 tựa sách được dịch từ tiếng Việt lần đầu xuất hiện trong danh sách giải thưởng này, đó là “Elevator in Saigon” (Thang máy Sài Gòn) của tác giả Thuận và “Water: A Chronicle” (Biên sử nước) của Nguyễn Ngọc Tư, đều do dịch giả Nguyễn An Lý thực hiện.
Nghe chứ không phải xem. Đến địa điểm biển diễn, khán giả sẽ ngạc nhiên khi chẳng thấy sân khấu nào cả, diễn viên cũng không. Giấu mình trên gác lửng, giọng nói, tiếng cười, tiếng khóc của diễn viên vang lên, thủ thỉ họa nên chuyện đời từ những tác phẩm văn học. Hình thức mới mẻ này được gọi là kịch đọc.
Biết Hoàng Cúc có làm thơ nhưng vẫn bất ngờ bởi "Cúc" là một trường ca. Người làm thơ viết trường ca giống như người viết văn xuôi lao vào tiểu thuyết. Trong cảnh huống này, trường ca không khác gì một “hiểm địa” văn chương. Nhưng tôi bị "Cúc" chinh phục.
Trong đời sống văn học, khen chê là điều thường. Công chúng có quyền tiếp nhận tác phẩm văn học theo những cách riêng của mình. Vấn đề nằm ở chỗ độc giả và nhà văn nên có "thái độ ứng xử" đối với nhau như thế nào trong thời đại công nghệ.
Văn đàn mấy năm gần đây không ai xa lạ với cái tên Tống Phước Bảo. Tần suất tên anh xuất hiện dày đặc không chỉ ở số lượng tác phẩm văn học xuất bản trên các phương tiện thông tin đại chúng, mà Tống Phước Bảo còn khiến văn đàn và bạn viết biết tới anh đông đảo hơn, mến phục anh nhiều hơn bởi những giải thưởng văn chương mà anh đoạt được. Trong hơn 10 năm cầm bút, anh đã “săn” về một tay nải kha khá tầm 20 giải thưởng lớn nhỏ. Một sức viết đáng nể phục.
Với đất nước Romania, chúng ta đã từng được tiếp cận một số tác phẩm văn học, từ cổ điển đến hiện đại, bây giờ lại được khám phá văn hóa đất nước này qua con đường thi ca của nữ sĩ Rodica Marian với tác phẩm "Khoảnh khắc can đảm" (The courage of the moment) do dịch giả, nhà thơ Bùi Xuân chuyển ngữ sang tiếng Việt, NXB Hội Nhà văn vừa ấn hành trong chương trình hoạt động giao lưu đối ngoại của Hội Nhà văn Việt Nam.
Sau 9 lần xét, tặng thưởng các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật (VHNT) của Hội đồng Lý luận phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương (gọi tắt là Hội đồng), lĩnh vực phê bình ngày càng khẳng định được vai trò, vị thế của mình trong đời sống VHNT, góp phần tạo "cú hích" để các tác giả đầu tư công sức, trí tuệ, tài năng cho ra đời những công trình lý luận, phê bình xứng tầm.
Bảy mươi chín năm qua, chúng ta không thể nói đầy đủ, nói hết về những tác phẩm văn học và về những tác giả văn học viết về để tài "Lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng". Có thể nói đề tài này phát triển rực rỡ (thực sự là phát triển đỉnh cao) trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Nhiều tác giả văn học có mặt từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cho đến hôm nay vẫn còn sung sức sáng tác và họ đang và sẽ cho ra đời những tác phẩm về đề tài này.
Tối 26/11 tại Nhà hát Lớn Hà Nội diễn ra lễ tổng kết và trao giải cuộc thi sáng tác văn học về công nhân, công đoàn. Cuộc thi do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chủ trì, Báo Lao động phối hợp Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Sau gần 2 năm phát động, triển khai cuộc thi đã nhận về 412 truyện ngắn, 86 tiểu thuyết của gần 300 tác giả chuyên và không chuyên trong và ngoài nước.
Tình trạng vi phạm bản quyền tác giả trong lĩnh vực văn học diễn ra khá phổ biến. Đặc biệt trong việc khai thác, sử dụng "tác phẩm phái sinh" của các tác phẩm văn học. Một vài người vì "vô tư" mà không nhớ, nhưng cũng nhiều người cố ý "quên" tác phẩm văn học để không phải thực hiện trách nhiệm bản quyền với tác giả. Không ít các nhà văn, nhà thơ bị "đạo", bị "ăn cắp" một cách trắng trợn những "đứa con" tinh thần.
Những năm gần đây, sự phát triển của Internet đã làm mờ đi khoảng cách biên giới và rào cản ngôn ngữ giữa các quốc gia. Ngày càng có nhiều tác phẩm văn học của thế giới được giới thiệu ở Việt Nam chỉ sau một vài tháng được xuất bản tại chính quốc và cũng có nhiều tác phẩm văn học Việt Nam đương đại được giới thiệu với các nước bạn trên thế giới...
Với trên 30 tác phẩm của 30 tác giả, bao gồm: Tiểu thuyết, truyện và ký đăng ký hoàn thành và tham dự “Cuộc thi viết Tiểu thuyết, truyện và ký 2023 – 2025” với chủ đề “Vì anh ninh Tổ quốc, vì bình yên cuộc sống” do Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức, hồi đầu tháng 4 vừa qua, đã cho thấy: Đề tài về lực lượng và người chiến sĩ Công an nhân dân (qua các thời kỳ) không phải là một đề tài “khó” mà đó là một đề tài khá hấp dẫn người cầm bút.
