Trung - Ấn tranh giành ảnh hưởng ven Ấn Độ Dương

Với tham vọng giành ưu thế vượt trội, hai đối thủ nặng ký tại châu Á này từ lâu luôn nỗ lực thiết lập lực lượng quân đội và sự hiện diện kinh tế mạnh mẽ hơn tại các nước dọc Ấn Độ Dương, tạo nên một cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt. Vì vậy, bất cứ động thái bất thường nào cũng có thể tác động đến chính sách “long tranh, hổ đấu” của các nước Trung - Ấn ở khu vực Ấn Độ Dương.

Những tham vọng mới

Khi Sri Lanka tính xây dựng cảng biển ở phía bờ nam đối diện với Ấn Độ Dương, họ đã tìm tới sự giúp đỡ từ các quan chức Ấn Độ. Xây cảng Hambantota - địa điểm bị tàn phá nặng nề bởi trận sóng thần ở Ấn Độ Dương vào năm 2004 - sẽ cần có một khoản tiền khổng lồ và New Dehli đã tỏ ra “hờ hững”.

Sri Lanka đã hướng tới Trung Quốc và Bắc Kinh đã không ngần ngại đồng ý với đề xuất này thông qua khoản đầu tư mạnh tay hơn 1,5 tỷ USD. Sau cùng, sự “hờ hững” của New Dehli đã khiến họ chậm chân hơn đối thủ Bắc Kinh về mặt lợi thế địa chính trị.

Tiếp đó, Trung Quốc đã đầu tư 1,4 tỷ USD để cải tạo và mở rộng thành phố tài chính quốc tế Colombo vốn có vị trí chiến lược vì nằm cạnh cảng container nước sâu duy nhất trong khu vực của Sri Lanka. Đây là động thái “xâu chuỗi ngọc trai” (với tham vọng nối Biển Đông và Ấn Độ Dương) khiến Bắc Kinh có thể xâm nhập tới ngay sân sau Ấn Độ.

Thêm vào đó, Bắc Kinh vừa ký được hợp đồng thuê cảng biển Hambantota trong 99 năm, cung cấp cho Trung Quốc một điểm tiếp cận chiến lược vào phạm vi ảnh hưởng của Ấn Độ. Động thái này phản ánh quyết tâm bành trướng ảnh hưởng của Trung Quốc trên Ấn Độ Dương và tạo nên mối đe dọa lớn cho Ấn Độ.

Giới quan sát cho rằng, Sri Lanka dường như đã trở thành mắt xích trong kế hoạch “Vành đai - Con đường” của Trung Quốc. Hàng thập niên qua, Trung Quốc đã đổ tiền vào Sri Lanka ngay cả khi cộng đồng quốc tế ban hành lệnh trừng phạt liên quan tới cuộc nội chiến giữa lực lượng chính phủ và lực lượng Hổ Tamil.

Khi châu Âu quay lưng với Sri Lanka, Trung Quốc không những tài trợ về nhân đạo mà còn về mặt quân sự và cam kết sẽ đầu tư giúp Sri Lanka xây dựng cơ sở hạ tầng bị tàn phá. Trung Quốc muốn tăng cường ảnh hưởng chiến lược ở Ấn Độ Dương và sử dụng Sri Lanka làm bàn đạp cho kế hoạch dài hơi này.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại cũng khiến Bắc Kinh có chút dè chừng. Trong những năm gần đây, Colombo đang có nhiều động thái nhằm “tạo khoảng cách” với Bắc Kinh và cải thiện quan hệ với New Delhi. Ngoài ra, việc ông Rajapaksa không còn nắm quyền làm dấy lên hy vọng về dân chủ và cải thiện nhân quyền ở Sri Lanka, là cơ hội để chống lại ảnh hưởng của Bắc Kinh, trong đó chính phủ của Tổng thống Sirisena mới lên nắm quyền cam kết sẽ xem xét lại và sửa đổi một số thỏa thuận mà ông Rajapaksa đã ký kết với Trung Quốc.

Khi mà Tổng thống Sirisena bất ngờ quay ngược lại ủng hộ người tiền nhiệm Rajapaksa thì liệu Trung Quốc có ở thế thượng phong nếu ông Rajapaksa thay thế ông Wickremesinghe lên giữ chức thủ tướng?

Bắc Kinh vừa ký hợp đồng thuê cảng biển Hambantota của Sri Lanka trong 99 năm, tạo mối đe dọa lớn cho Ấn Độ trong khu vực Ấn Độ Dương.
Bắc Kinh vừa ký hợp đồng thuê cảng biển Hambantota của Sri Lanka trong 99 năm, tạo mối đe dọa lớn cho Ấn Độ trong khu vực Ấn Độ Dương.

“Long tranh hổ đấu”

Trong khi đó, việc Trung Quốc không ngừng gia tăng đầu tư vào Sri Lanka đã gây cảnh giác cho Ấn Độ. Quốc gia Nam Á này lo ngại hợp tác kinh tế ngày càng sâu sắc khiến quan hệ chiến lược tiềm tàng giữa Trung Quốc và Sri Lanka thậm chí có thể đem lại ưu thế về quân sự. Để giữ được Colombo trong vai trò “sân sau của New Delhi”, Thủ tướng Narendra Modi đã nhiều lần tiến hành các chuyến thăm đến Sri Lanka và hội đàm với giới quan chức nhằm mối quan hệ chặt chẽ hiện nay giữa hai nước.

Giới quan sát vẫn có xu hướng mô tả ông Rajapaksa có tư tưởng chống Ấn Độ, ủng hộ Trung Quốc và ông Wickremesinghe thì ngược lại. Tuy nhiên, thời thế có thể thay đổi. Điều đó có thể được minh chứng qua chuyến thăm New Delhi gần đây của ông Rajapaksa.

Nhằm đối phó với ảnh hưởng ngày càng lớn của nước này tại Ấn Độ Dương, Ấn Độ và Oman đã hoàn tất một thỏa thuận cho phép Ấn Độ sử dụng cảng Duqm, nằm ở bờ biển phía Nam của Oman. Cảng này nằm về phía Tây Bắc của Ấn Độ Dương và tạo điều kiện vào Biển Đỏ và Vịnh Aden một cách dễ dàng, là một nút quan trọng cho mạng lưới các cơ sở đang được các nước trong vùng phát triển ở Ấn Độ Dương để duy trì hiện trạng, mong bảo vệ quyền lợi của mình.

Việc Ấn Độ được sử dụng Duqm sẽ tạo thành một nhân tố quan trọng trong cuộc tranh đua với Trung Quốc khi hải quân nước này có thể sử dụng cảng Duqm để thiết lập cơ sở hậu cần và hỗ trợ, cho phép nó duy trì các hoạt động lâu dài ở Ấn Độ Dương.

Trước khi ký kết thỏa thuận với Oman, Ấn Độ cũng điều chỉnh một thỏa thuận có sẵn với đảo quốc Seychelles, cho phép New Delhi xây cất một căn cứ quân sự nằm về phía đông của lục địa Đông Phi. Thỏa thuận này là kết quả của nhiều năm đàm phán ngoại giao, sẽ cung cấp cho Ấn Độ một căn cứ quân sự quan trọng thuộc chiến lược “bao vây khu vực”, từ đó bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ.

Thủ tướng Modi nhận định, giờ đây New Delhi đã thiết lập được những khu vực trọng yếu ở Ấn Độ Dương. Trong bối cảnh đối thủ lâu năm Trung Quốc ngày càng bành trướng, chiến lược của New Delhi cũng phải mở rộng và đây là cách duy nhất Ấn Độ có thể tự bảo vệ mình.

Có thể nói, cạnh tranh đang gia tăng giữa Trung Quốc và Ấn Độ khi hai cường quốc lớn này mở rộng vai trò của mình trong khu vực đã tạo nên những thay đổi chóng mặt trong môi trường chiến lược ở Ấn Độ Dương. Nếu như Trung Quốc đang tìm cách hiện thực hóa chiến lược “xâu chuỗi ngọc trai” thì Ấn Độ cũng “ăn miếng trả miếng” bằng việc xây dựng các cơ sở quân sự trên khắp Ấn Độ Dương.

Cuộc chạy đua Trung - Ấn ngày càng nóng hơn nhờ công nghệ vũ khí. Để gia tăng ảnh hướng, Bắc Kinh có kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa trên biển; trong khi đó, New Delhi đề nghị mua máy bay không người lái của Mỹ là nhằm mục đích giám sát hoạt động của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương.

Giới quan sát dự đoán, cạnh tranh Trung - Ấn hiện nay có thể khởi đầu cho một trật tự chiến lược mới đa cực hơn ở Ấn Độ Dương.

Hồng Hạnh

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.