Hễ có mưa lụt là tổ chức di dân
Thủy điện Đakrông 3 được xây từ tháng 8/2010, gồm 2 tổ máy phát, công suất lắp đặt 4MW/tổ máy. Lúc 2h ngày 7/10/2012, sau gần 20 ngày tích nước và chạy thử 72 giờ đồng hồ theo quy định, ngành Điện lực đã lập biên bản công nhận công trình đảm bảo để phát điện. Tuy nhiên, chỉ sau đó 5 giờ đồng hồ (lúc 7h sáng cùng ngày), hai khoang tràn (ngang 20m, cao 6m) bên trên của đập chính nhà máy đã bị vỡ. Sau sự cố, chủ đầu tư công trình này đã nại ra lý do rằng, hạng mục bị vỡ là... xây tạm nhằm kịp thời tích nước lòng hồ để thử tải tổ máy(?!). Có lẽ nào chủ đầu tư bỏ ra hàng chục tỉ đồng chỉ để xây tạm một hạng mục?
Tìm hiểu vấn đề này, ông Hoàng Tiến Dũng, Trưởng phòng Điện năng Sở Công Thương Quảng Trị cho biết, khá lâu sau Sở Công Thương mới biết được sự cố vỡ trên, nguyên nhân do nhà đầu tư không báo cáo, không hợp tác với sở để xem xét, giải quyết sự việc. Tuy nhiên, ghi nhận tại hiện trường và khu vực hạ du cách xa công trình vài cây số, các cán bộ chức năng đã tìm thấy những mảnh vỡ bê tông có kích thước rất lớn. Trong khi đó, kết cấu mỗi bộ phím chỉ rộng 20cm, việc giải thích của nhà đầu tư, rằng hạng mục bị vỡ là hạng mục được xây tạm để thay thế tạm thời chức năng của 3 bàn phím chưa được xây dựng xem ra hợp lý(?!).
Khi những giải thích trên chưa được ngã ngũ, thì ngay trước cơn bão số 10 vừa qua, cơ quan chức năng Quảng Trị phát hiện một hạng mục khác của công trình thủy điện Đakrông 3 bị vỡ. Ban Chỉ huy PCBL&TKCN tỉnh Quảng Trị cho biết, vì sự việc này, nên hễ có mưa lụt là chính quyền, ngành chức năng địa phương đã phải tổ chức di dời, sơ tán tất cả những hộ dân ra khỏi vùng hạ du công trình nhằm đảm bảo tính mạng và tài sản cho bà con. Cứ mỗi lần di dân là mỗi lần tốn kém công sức, tiền của Nhà nước. Không những thế, đời sống sản xuất, sinh hoạt của người dân cũng bị ảnh hưởng lớn.
Bà Hồ Thị Hoa, Phó Chủ tịch UBND xã Tà Long cho biết: Mùa mưa lụt năm 2012, thủy điện Đakrông 3 từng gây ngập lụt hàng chục hộ dân trong khu vực, gây thiệt hại về lúa và sắn chưa thu hoạch của 13 hộ dân tổ 5, thôn Pa Hy, xã Tà Long mà không được đền bù. Khi xảy ra sự cố vỡ đập trên, người dân xã Đakrông sinh sống ở vùng hạ du công trình đã bị cuốn trôi nhiều tài sản, trong đó có hàng chục tấn lương thực, hoa màu vừa thu hoạch xong...
Công trình thủy điện Đakrông 3 từng bị vỡ, gây thiệt hại lương thực, hoa màu và tài sản khác của người dân sinh sống ở vùng hạ du công trình.
Đề nghị “khám bệnh” trước định kỳ
Trở lại sự cố thủy điện Đakrông 3 bị vỡ lần 2 vào năm 2013, ông Hoàng Tiến Dũng, cho hay: Ngay trước bão số 9, thực hiện công điện khẩn của UBND tỉnh và Bộ Công Thương, Sở Công Thương Quảng Trị đã tiến hành kiểm tra tại các hồ đập, công trình thủy điện trên địa bàn. Theo đó, cán bộ chức năng huyện Đakrông báo cáo, tại thủy điện Đakrông 3 có nước chảy giữa thân đập. Sở liền tiến hành kiểm tra nhưng do người của chủ đầu tư không hợp tác, cán bộ không đi ra giữa thân đập được, mặt khác lúc này mực nước đã tụt xuống khá sâu nên không thấy sự cố gì. Khi hỏi chủ đầu tư và người vận hành máy, họ cũng bảo là không có xảy ra sự cố gì. Tuy nhiên, lúc cán bộ của Sở Công Thương dùng máy quay phim zoom lại để quan sát, thì phát hiện một bàn phím đã bị vỡ. Chủ đầu tư lúc đó mới buộc phải khai báo. Nhưng theo họ, nguyên nhân vỡ là do trong bão số 8, lũ ở thượng nguồn đổ về kèm theo gỗ đã va đập vào bộ phím trên. Theo đó, Sở Công Thương đã lập biên bản về sự cố vỡ bộ phím, cho thấy phần bị vỡ có kích thước cao 3m, dài 7m. Do sự cố này, nên ngay trước bão số 10, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đã đích thân đi kiểm tra công trình, chỉ đạo chính quyền cơ sở và ngành chức năng phải khẩn trương di dời dân vùng hạ du đến nơi an toàn.
Cũng do sự cố này, lãnh đạo và ngành chức năng tỉnh Quảng Trị đã buộc nhà đầu tư phải cam kết, báo cáo ngay khi có sự cố về công trình nhằm kịp thời ứng cứu người dân khỏi vùng nguy hiểm. Chưa hết, tỉnh còn phải quy định, hễ có mưa lụt, thì lực lượng PCBL&TKCN địa phương phải nhanh chóng di dời các hộ dân sống ở vùng hạ du công trình ra khỏi đó nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho bà con.
Ông Dũng cho biết thêm, vì không an tâm với chất lượng công trình mà theo đó vào mùa mưa lũ hậu quả của nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nên hiện tại UBND tỉnh Quảng Trị đã có văn bản đề nghị chủ công trình này phải khẩn trương tổ chức giám định chất lượng của nó trước thời hạn so với quy định (quy định kiểm tra lần thứ nhất là vào năm hoạt động thứ 2 của công trình), bao gồm 7 nội dung quy định của Bộ Công Thương về kiểm tra, kiểm định chất lượng công trình thủy điện. Theo đó, nếu chất lượng không đảm bảo ở hạng mục nào, thì chủ đầu tư buộc phải khắc phục, xử lý ở hạng mục đó; còn nếu nghiêm trọng thì phải ngừng hoạt động
