Triệt phá than "thổ phỉ": Không thể nói khó vì cơ chế

Mặc dù đã có những cam kết phối hợp chặt chẽ của ngành than với tỉnh, sự phối hợp của các ngành liên quan và quan trọng hơn cả là cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, thế nhưng, triệt phá "than thổ phỉ" đến thời điểm hiện tại vẫn được xem như một cuộc chiến dai dẳng, chưa hồi kết.

Vẫn còn những kẽ hở cho các đối tượng khai thác than trái phép ngày đêm bòn rút lượng lớn tài nguyên, khoáng sản quốc gia. TP Hạ Long được coi là một hình ảnh thu nhỏ về những diễn biến của tình trạng này.

"Thổ phỉ" ngày càng tinh vi hơn

Theo báo cáo của UBND TP Hạ Long, trong tổng số 20 phường trên địa bàn thành phố có tới 9 phường tồn tại các mỏ than trái phép. Nóng bỏng nhất vẫn là ở các phường Cao Xanh, Hà Khánh, Cao Thắng. Trong năm 2010, đã có 141 trường hợp bị phạt hành chính với tổng số tiền hơn 500 triệu. Tuy nhiên, đến 2011, riêng trong 6 tháng đầu năm, con số xử lý của địa phương này đã xấp xỉ bằng cả năm 2010.

Cụ thể, đã triệt phá 389 lượt cửa lò, lần lượt các phường Hà Khánh 101 lượt, Cao Xanh 64 lượt, Hà Trung 62 lượt, Hà Lầm 55 lượt, Việt Hưng 55 lượt, Cao Thắng 40 lượt, Hà Tu 7 lượt, Đại Yên 5 lượt. Đồng thời, lực lượng chức năng kiểm tra, tạm giữ 70 xe ôtô, 12 tàu vận chuyển, tịch thu hơn 3.700 tấn than của 13 điểm kinh doanh, bán và nộp ngân sách hơn 1,2 tỷ đồng. 

Ông Đào Xuân Đan, Chủ tịch UBND TP Hạ Long và lãnh đạo các phường Cao Xanh, Hà Khánh, Cao Thắng cùng khẳng định, hoạt động khai thác than "thổ phỉ" ngày càng tinh vi, "công nghệ" và manh động hơn. Các quan chức địa phương này đưa ra một minh chứng điển hình cho cái gọi là "công nghệ" khai thác than trái phép tại 3 lò "thổ phỉ" mới bị lực lượng liên ngành triệt phá đầu tháng 7 tại tổ 58, 59, phường Cao Xanh.

"Đối tượng khai thác than trái phép bây giờ dựng hầm lò đàng hoàng chứ không làm lộ thiên như trước nữa. Thậm chí trong nhà cũng có lò than. Chỉ cần cửa lò dài 3m, rộng 2m, giếng được đào thẳng xuống, chống lò như… nhà nước. Than được cẩu lên tầng 2, đêm cho ôtô lùi vào, tháo máng khoảng nửa tiếng là đầy rồi chạy. Sau đó phun nước rửa sạch, không còn tí dấu vết nào", ông Đào Xuân Đan nói. Bên cạnh đó, "nghiệp vụ tình báo" của "thổ phỉ" ngày càng được áp dụng triệt để. Nhiều lúc, chỉ cần lãnh đạo thành phố đi xe cao gầm ra khỏi Ủy ban là các đối tượng đã biết để chạy hết, ông Đan cho biết thêm.

Còn lãnh đạo UBND phường Cao Xanh thì cho rằng, các lò than "thổ phỉ" sau khi xóa phá một thời gian đã tái diễn hoạt động khiến dư luận cho rằng chính quyền địa phương làm không triệt để. Thực ra, muốn xóa phá hẳn các lò than này cần phải dùng mìn đánh sập hoàn toàn.

Thế nhưng, địa điểm các lò than thổ phỉ tại Cao Xanh hầu như nằm lọt thỏm trong khu dân cư nên không thể dùng mìn mà chỉ bằng máy xúc cào bằng. Vì thế, chỉ cần đoàn kiểm tra rút đi một thời gian, lò than lậu lại được khôi phục.

"Lỗ hổng" từ sự quản lý

Với những khó khăn nêu trên, vấn đề đặt ra, việc diệt tận gốc than "thổ phỉ" hiển nhiên không phải nhiệm vụ một sớm một chiều. Như tại TP Hạ Long, đích thân Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Văn Hợp đảm nhiệm cương vị Đội trưởng Đội liên ngành xử lý các hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh than trái phép, đủ để hiểu rằng địa phương này quyết đấu tranh như thế nào với vấn nạn này.

Tuy nhiên, về góc độ quản lý, chính các địa bàn đang được coi là "nóng" nhất của TP Hạ Long đã và đang tồn tại những bất cập. Điển hình từ sự vụ than "thổ phỉ" khoét rỗng chân, suýt làm sập cột điện cao thế tại khu 2, phường Hà Khánh hồi tháng 3/2011, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, tài sản quốc gia.

Mỏ than dưới đất là của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (do Xí nghiệp than Thành Công, trực thuộc Công ty Than Hòn Gai - Vinacomin trực tiếp quản lý). Phần cột điện lại của ngành Điện lực. Và phường Hà Khánh quản lý đất đai khu vực này.

Sự việc nghiêm trọng này đến nay vẫn chưa tới hồi kết ngoại trừ một lãnh đạo phường bị cách chức vì thiếu trách nhiệm. Thanh tra xây dựng của TP Hạ Long vẫn phải túc trực bảo vệ… hiện trường! 

Để quét sạch than "thổ phỉ"

Đã có chế tài để ngăn chặn nạn khai thác than trái phép, tuy nhiên, theo nhận định của nhiều cơ quan chức năng địa phương, có nhiều vấn đề chưa thật cụ thể. Ví dụ, để bắt giữ các đối tượng, khởi tố hình sự thì mức độ phải là "khai thác than trái phép, gây hậu quả nghiêm trọng".

Khái niệm "nghiêm trọng" hiện đang được coi là còn trừu tượng, gây khó khăn khi xử lý các vụ việc và không đủ tính răn đe. Giải thích thêm về vấn đề này, Ông Đào Xuân Đan, Chủ tịch UBND TP cho rằng, hiện nay mức phạt 3 triệu đồng đối với vi phạm lần đầu và 5 triệu đồng lần thứ 2 là quá nhẹ đối với "than tặc" và chỉ khiến chúng thêm… nhờn.

Đặc biệt đối với khung xử lý hình sự về khai thác, vận chuyển than là quá lớn (khai thác, vận chuyển từ 700 tấn trở lên), trong khi các lực lượng chức năng chỉ bắt được một vài ba xe than, hoặc bắt quả tang số than tập kết tại các hầm lò cũng chỉ vài ba chục tấn.

Vì vậy, ông Đan quả quyết, để chính quyền làm triệt để vấn đề này thì cần có một chế tài. Nếu có một chỉ thị giống như "406" (cấm sản xuất, vận chuyển và đốt các loại pháo) thì bắt được hết, chỉ trong 6 tháng là làm sạch được ngay!

Rõ ràng, đang tồn tại những vấn đề liên quan đến phương thức quản lý loại tài nguyên quốc gia này cũng như chế tài xử lý các đối tượng khai thác, vận chuyển than trái phép cần được khắc phục. Nếu không, chuyện triệt phá "than thổ phỉ" sẽ mãi như "bắt cóc bỏ đĩa", khiến người dân sống gần "thổ phỉ" luôn nơm nớp lo sợ, còn tài sản quốc gia thì ngày đêm bị đánh cắp một cách trắng trợn

Duyên Hải

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.