Sau Tết Quý Tỵ, hoạt động XNK qua cảng khu vực Hải Phòng trở lại như chu kỳ thông thường. Theo Cục Hải quan Hải Phòng (HQHP), sản lượng hàng hóa có phần ít hơn cùng kỳ năm ngoái. Đáng nói là ngay sau khi ra quân đầu năm mới đã phát hiện nhiều động thái bất bình thường dẫn đến ách tắc hàng hóa thuộc diện tạm nhập tái xuất.
Theo bộ phận theo dõi nghiệp vụ thuộc Cục HQHP, tính đến nay có trên 50 container hàng hóa tạm nhập - tái xuất (TNTX) chưa được hoặc chưa làm thủ tục hải quan hiện đang nằm tại các cảng thuộc khu vực Hải Phòng. Tuy nhiên, đây không phải là ách tắc do quá tải, do trục trặc kỹ thuật và cũng không phải yếu tố bất ngờ, qua kiểm tra sơ bộ, toàn bộ số hàng này tồn đọng vì nằm trong danh mục tạm ngừng kinh doanh TNTX theo Quyết định của Bộ Công Thương. Trong số này có 5 container hàng nhựa phế liệu, 3 container hàng chân, cánh gà và 44 container hàng quần áo đã qua sử dụng.
Cục HQHP cho biết thêm, toàn bộ số hàng này do các Chi cục cập nhật và báo cáo. Do đó, Cục đã chỉ đạo Đội Kiểm soát hải quan xác minh, kiểm tra cụ thể từng lô, từng conatiner và đề xuất xử lý số hàng hóa này theo quy định. Yếu tố phức tạp ở đây là, mặc dù Chính phủ đã có quy định rõ ràng về danh mục hàng hóa TNTX bị tạm ngừng hoặc bị cấm kinh doanh nhưng lại chưa có hướng dẫn cụ thể đến mức xử lý cuối cùng. Do đó, trong thời gian chờ đợi hướng dẫn của Tổng cục, trên 50 container nói trên xếp vào loại tồn đọng chứ không phải ách tắc như một số thông tin đã loan trước đó.
Trong một diễn biến khác, Bộ Công Thương cũng vừa có văn bản bổ sung vào Dự thảo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan vừa được Bộ Tài chính công bố. Theo đó, hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan với hàng TNTX có thể bị phạt tới 40 triệu đồng; Cụ thể: Hành vi TNTX hàng hóa thuộc diện cấm, ngừng kinh doanh sẽ bị xử phạt từ 20-40 triệu đồng; Việc lưu giữ mặt hàng này không đúng nơi quy định cũng có thể bị phạt từ 10-20 triệu đồng; Dự kiến phạt từ 5-10 triệu đồng với hành vi không tái xuất hàng hóa tạm nhập thuộc diện miễn thuế, hàng kinh doanh TNTX đúng thời hạn quy định.
Ngoài ra, việc không nộp hồ sơ để thanh khoản hàng TNTX đúng thời hạn quy định cũng bị phạt từ 5-10 triệu đồng. Cũng theo dự thảo, mức xử phạt sẽ tăng gấp đôi, từ 10-20 triệu đồng với các hành vi hàng kinh doanh TNTX không đúng tuyến đường, địa điểm, cửa khẩu hay việc lưu giữ hàng hóa kinh doanh trên không đúng địa điểm quy định.
Tuy nhiên, do hướng dẫn trên mới chỉ phục vụ bổ sung nhằm hoàn chỉnh bản dự thảo Nghị định nên hải quan chưa thể áp dụng, dù có rất nhiều căn cứ để xử lý trên 50 container tồn đọng vì vi phạm quy định về kinh doanh hàng TNTX.
Vấn đề đáng nói ở đây là nếu chưa có chỉ đạo cụ thể thì Cục HQHP sẽ rất khó tự mình xử lý dứt điểm. Bởi biện pháp cuối cùng là tịch thu tiêu hủy hoặc buộc tái xuất số hàng vi phạm về nước xuất khẩu đều thiếu tính khả thi. Đây cũng chính là lý do để dự đoán rằng, còn rất nhiều container vi phạm khác đã được tạm nhập về cảng Hải Phòng từ sau thời điểm 30/9/2012 và đang nằm đâu đó trong các kho bãi nhưng hải quan chưa muốn hoặc chưa có điều kiện kiểm tra, công bố, chỉ để tránh gọi là ùn ứ, tồn đọng hoặc ách tắc
