Tránh thả nổi chất lượng đầu vào nông nghiệp, gây thiệt hại cho nông dân

Chiều 16/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Tiết kiệm gần 190 tỷ đồng chi phí tuân thủ

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự án Luật này sửa đổi, bổ sung 10 luật gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thuỷ lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.

Dự thảo Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính. Ngoài ra, sửa đổi, bổ sung một số điều khoản để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề xuất cắt giảm 38 thủ tục và 40 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 13. Phương án này dự kiến rút ngắn 904 ngày thực hiện thủ tục, tiết kiệm khoảng 189,9 tỷ đồng chi phí tuân thủ.

Cùng với đó, dự án luật phân quyền 21 thủ tục của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến và xem xét thông qua luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8 tới đây theo trình tự, thủ tục rút gọn. Dự kiến Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án luật do Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày, Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật. Việc trình Quốc hội theo quy trình "2 trong 1" tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất là có cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn.

Thường trực Ủy ban cho rằng, dự thảo luật chủ yếu luật hóa nội dung đã quy định tại Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP. Song, Nghị quyết này mới được ban hành, chưa áp dụng nhiều trong thực tiễn nên vẫn có khả năng tiềm ẩn nguy cơ thiếu tính khả thi, chưa bảo đảm tính đồng bộ.

Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát đảm bảo đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành; làm rõ phương thức hậu kiểm tương ứng từng nhóm thủ tục cắt giảm; bảo đảm phân cấp gắn với nâng cao năng lực thực thi của địa phương.

Trong các nội dung cụ thể của dự thảo luật, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản nhất trí việc kéo dài thời hạn cấp, gia hạn Giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 lên 10 năm; bỏ thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật; và phân quyền cho cấp tỉnh kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế rà soát, đánh giá định kỳ hoạt chất đã cấp phép và quy định rõ điều kiện về hạ tầng, nhân lực khi phân quyền cho địa phương.

Không để xảy ra tình trạng "bình mới rượu cũ"

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận tinh thần cải cách của dự thảo luật; đồng thời nhấn mạnh, việc sửa luật phải bảo đảm đi vào cuộc sống, không tạo khoảng trống trong quản lý và không để xảy ra tình trạng "bình mới rượu cũ".

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng lưu ý, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải đi đôi với nâng cao năng lực thực thi của địa phương. Bởi, khi cắt giảm các thủ tục thẩm định, cấp phép ban đầu, áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, hậu kiểm của địa phương, trong khi lực lượng thanh tra chuyên ngành ở nhiều địa phương còn mỏng, thiếu trang thiết bị kiểm định.

Để tránh phát sinh hạn chế này, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Chính phủ cần chỉ đạo các bộ, ngành đánh giá điều kiện ở các địa phương để đầu tư nâng cao năng lực thực thi. Đồng thời, dự thảo Luật quy định rõ cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ; bổ sung quy định về trách nhiệm, kinh phí cho hoạt động hậu kiểm của địa phương.

“Phải tránh tình trạng thả nổi chất lượng đầu vào của nông nghiệp dẫn đến thiệt hại dây chuyền cho nông dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, phân cấp, phân quyền phải gắn với quy chuẩn thống nhất. Việc chuyển nhiều thủ tục từ bộ, ngành về UBND cấp tỉnh hoặc sở chuyên ngành chỉ phát huy hiệu quả khi hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia được ban hành đầy đủ, đồng bộ. Nếu không, mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, dễ phát sinh "giấy phép con" hoặc tình trạng cát cứ thông tin.

“Dự thảo luật cần bổ sung quy định chuyển tiếp, quy định bộ quản lý chuyên ngành ban hành đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật tối thiểu 3 tháng trước khi luật có hiệu lực. Địa phương chỉ thực hiện cấp phép, kiểm tra dựa trên các tiêu chí cứng đã được lượng hóa, tuyệt đối không được tự đặt ra các điều kiện bổ sung ngoài luật”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Để bảo đảm không xảy ra xung đột pháp lý giữa 10 luật được sửa đổi, bổ sung lần này với các luật hiện hành, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, rà soát kỹ mối quan hệ giữa các luật sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Lâm nghiệp… nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đẩy mạnh số hóa, xóa bỏ nộp bản giấy song song. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số để; luật hóa thừa nhận đầy đủ giá trị pháp lý của giấy phép, chứng nhận điện tử có ký số. Qua đó, bảo đảm không còn yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại bản giấy đối với những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng kỹ thuật lập pháp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các điều, khoản trong dự thảo luật phải được thể hiện ngắn gọn, rõ ràng, logic, thuận lợi cho việc áp dụng trên thực tế, không để việc sửa luật lại khiến quá trình thực hiện khó hơn trước khi sửa.

Phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan có liên quan chú ý bảo đảm thể chế đầy đủ các chủ trương của Đảng nhất là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết trụ cột có tính chiến lược của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị.

Đồng thời, quán triệt nguyên tắc đúng phạm vi, đúng mục tiêu, đúng tính chất của 1 dự án luật sửa đổi, bổ sung nhiều luật. Theo đó, chỉ rút ngắn về mặt thời gian, tuyệt đối không cắt bớt quy trình thủ tục và không hạ thấp yêu cầu về chất lượng.