Phóng viên: Xin Thứ trưởng cho biết về ý nghĩa, tầm quan trọng cũng như mục tiêu trọng tâm của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan?
Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang: Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan sẽ diễn ra từ ngày 14 - 17/11/2026 tại Manila là dịp quan trọng để các nhà lãnh đạo tổng kết năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, đánh giá năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và xác định những ưu tiên hợp tác trong thời gian tới.
Các hội nghị diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh, phức tạp. Cạnh tranh chiến lược, những bất ổn kinh tế và các thách thức xuyên biên giới đặt ASEAN trước yêu cầu vừa phải nâng cao năng lực ứng phó trước mắt, vừa phải củng cố nền tảng phát triển dài hạn. Trong bối cảnh đó, Philippines đã nỗ lực phát huy vai trò Chủ tịch, cùng các nước thành viên thúc đẩy các ưu tiên về hòa bình, an ninh, liên kết kinh tế và nâng cao đời sống người dân.
Trong năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN tiếp tục thúc đẩy liên kết nội khối, phát triển các khuôn khổ hợp tác kinh tế mới và tăng cường quan hệ với các đối tác. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là cần phải nâng cao hơn nữa hiệu quả phối hợp, khắc phục những điểm nghẽn trong thực hiện cam kết, để các kết quả hợp tác được chuyển hóa thành lợi ích cụ thể.
Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 ở Cebu, các nhà lãnh đạo đã thống nhất nhiều biện pháp nhằm tăng cường khả năng ứng phó chung, nhất là về an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định chuỗi cung ứng và hỗ trợ công dân. Tiếp nối những kết quả đó, các hội nghị lần này cần tạo thêm động lực chuyển quyết sách thành hành động, chuyển cam kết thành kết quả, giữ vững đà xây dựng Cộng đồng trước những biến động.
Trên cơ sở các ưu tiên của năm Chủ tịch ASEAN 2026 và những kết quả hợp tác đã đạt được, các hội nghị cấp cao lần này dự kiến tập trung vào ba định hướng lớn:
Thứ nhất, củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược của ASEAN; tăng cường tham vấn, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau trong phòng ngừa, ứng phó với các thách thức, giữ vững môi trường hòa bình, an ninh và ổn định cho phát triển.
Thứ hai, thúc đẩy triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, tăng tính gắn kết và bổ trợ giữa các cam kết, sáng kiến và các trụ cột hợp tác. Trong đó, chú trọng liên kết kinh tế, kết nối, khai thác các động lực tăng trưởng mới và phối hợp xử lý những vấn đề liên ngành, xuyên biên giới, bảo đảm người dân và doanh nghiệp được thụ hưởng thiết thực các thành quả xây dựng Cộng đồng.
Thứ ba, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực; mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác trên tinh thần bình đẳng, cùng có lợi, phát huy các nguồn lực phục vụ các ưu tiên phát triển. Đồng thời, phát huy tiếng nói chung và vai trò của ASEAN trong thúc đẩy đối thoại, hợp tác, đề cao luật pháp quốc tế, đóng góp vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.
Cùng với đó, Phiên đối thoại lần thứ 15 giữa các nhà lãnh đạo ASEAN và Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN từ ngày 14-15/11 và Đại hội đồng liên Nghị viện các nước ASEAN lần thứ 47 từ ngày 17-18/11 sẽ tạo cơ hội tăng cường sự bổ trợ giữa hợp tác liên chính phủ và hợp tác liên nghị viện. Thông qua hoạt động lập pháp, giám sát và đại diện cho nguyện vọng của người dân, các nghị viện góp phần tạo điều kiện thực hiện hiệu quả các cam kết khu vực. Sự gắn kết này giúp kết nối định hướng hợp tác với hành động ở mỗi quốc gia, đưa tiến trình xây dựng Cộng đồng đến gần hơn với người dân.
Phóng viên: Việc Thủ tướng Chính phủ tham dự các Hội nghị lần này có ý nghĩa, mục tiêu và những ưu tiên gì?
Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang: Nhận lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan từ ngày 14 -17/11/2026 tại Manila, Philippines.
Chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ là bước triển khai, cụ thể hóa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương, định hướng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đối ngoại và hội nhập quốc tế; tiếp tục khẳng định ASEAN là ưu tiên chiến lược hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Tiếp nối những đề xuất và đóng góp tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, Việt Nam sẽ chú trọng thúc đẩy thực hiện cam kết, tháo gỡ các điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả hợp tác, với tinh thần xuyên suốt là củng cố đoàn kết để tăng cường sức mạnh chung, thúc đẩy liên kết để nâng cao khả năng tự cường, lấy lợi ích của người dân và doanh nghiệp làm thước đo kết quả.
Theo đó, Việt Nam sẽ tập trung vào ba ưu tiên:
Một là cùng các nước giữ vững môi trường hòa bình, an ninh và ổn định, tạo nền tảng chiến lược xây dựng Cộng đồng ASEAN 2045 tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm. Việt Nam tiếp tục thúc đẩy đồng thuận, thu hẹp khác biệt, đề cao các nguyên tắc nền tảng của ASEAN và luật pháp quốc tế, phát huy đối thoại và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của hiệp hội.
Hai là tạo chuyển biến thực chất trong liên kết, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tự cường của ASEAN. Trọng tâm là kết nối kinh tế, thương mại, hạ tầng và chuỗi cung ứng; tháo gỡ rào cản nội khối; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đồng thời, tăng cường phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người, củng cố nền tảng phát triển bền vững của khu vực.
Ba là làm sâu sắc hơn nữa hợp tác với các đối tác, phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ các ưu tiên phát triển của ASEAN. Việc Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mekong – Nhật Bản với Thủ tướng Nhật Bản là hoạt động cụ thể, thiết thực thúc đẩy kết nối, phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển, đóng góp vào xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Bên cạnh đó, các cuộc tiếp xúc song phương giữa Thủ tướng Chính phủ ta và lãnh đạo các nước, tổ chức quốc tế trong dịp này sẽ tiếp tục tăng cường tin cậy chính trị giữa Việt Nam và các nước, đối tác; thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận, tháo gỡ các vướng mắc và mở rộng hơn nữa các cơ hội hợp tác; qua đó kết hợp hiệu quả hoạt động đa phương với thúc đẩy quan hệ song phương, phát huy tối đa các nguồn lực cho phát triển đất nước.
Đặc biệt, với sự tham gia của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao của Quốc hội Việt Nam tại AIPA-47 và các hoạt động liên quan trong dịp này, là cơ hội để phát huy sự cộng hưởng, bổ trợ giữa ngoại giao nhà nước và ngoại giao nghị viện. Hai đoàn công tác sẽ cùng thúc đẩy các ưu tiên chung, gắn định hướng hợp tác với hoàn thiện pháp luật, giám sát và thực hiện cam kết, đưa hợp tác khu vực đi vào cuộc sống.
Thông qua các hoạt động tại ASEAN và AIPA, Việt Nam chuyển tải nhất quán thông điệp: chủ động đề xuất, trách nhiệm trong cam kết, thực chất trong hành động, cùng xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển vì người dân.
Phóng viên: Xin cảm ơn Thứ trưởng!
