Tránh để vàng thành tài sản "chết"

Thông tư 11 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về ngừng huy động vốn và cho vay bằng vàng sau một tuần có hiệu lực đã nhanh chóng tác động đến thị trường. Người dân "kêu" bất tiện vì giữ vàng trong nhà sẽ gây mất an toàn. Doanh nghiệp (DN) kinh doanh vàng gặp khó vì lượng khách hàng đến giao dịch giảm mạnh. Các ngân hàng thương mại (NHTM) thì lúng túng chưa biết xử lý như thế nào với lượng vàng huy động tồn kho. Còn các chuyên gia kinh tế thì lo ngại nếu không sớm có biện pháp hỗ trợ thì hơn 400 tấn vàng hiện có trong dân có nguy cơ trở thành tài sản "chết".

Doanh nghiệp kinh doanh vàng gặp khó

Ông Vũ Minh Châu, Giám đốc Bảo Tín Minh Châu cho biết: Từ khi có thông tin sẽ cấm kinh doanh vàng miếng trên thị trường tự do, lượng khách hàng đến giao dịch đã giảm 30%. Một tuần sau Thông tư 11 của NHNN về việc dừng huy động vốn và cho vay bằng vàng có hiệu lực, lượng khách đến giao dịch lại giảm thêm 30% so với trước, ảnh hưởng rất lớn tới hoạt động kinh doanh của DN. Đáng nói hơn, việc NH ngừng huy động và cho vay vàng là một việc gây lãng phí rất lớn đối với tài sản trong dân. Lượng vàng tích trữ trong dân hiện lên tới gần 500 tấn, nếu khoảng 80% số vàng này được gửi ở NH thì sẽ sinh lãi rất lớn cho dân, các DN có nhu cầu vay vốn bằng vàng với lãi suất thấp để sản xuất cũng thuận lợi, NH thì cũng có thể đầu tư số vàng này vào những hoạt động sinh lời.

Hơn nữa, người dân thường có tâm lý trữ vàng ở nhà không an toàn, đi đâu cũng lo ngay ngáy nên không được gửi vàng ở NH đồng nghĩa với việc gây sức ép, ảnh hưởng đến an ninh trật tự bởi trên thực tế có nhiều gia đình có chồng con chơi bời, hư hỏng, sợ trữ vàng ở nhà sẽ bị lấy trộm bất cứ lúc nào. Có người còn ví, để vàng trong nhà như giữ... quả bom, không may bị cướp bóc, mất mạng lúc nào không biết.

Đại diện Công ty CP Vàng bạc đá quý SJC Hà Nội cũng cho rằng: Có một thực tế là hiện nay, muốn chế tác hay xuất khẩu cũng phải đủ một lô, ít nhất là 100kg vàng, mà thường là từ 300 - 500kg. Gom trên thị trường thường mất ít nhất 1 tuần, thậm chí nửa tháng mới đủ số đó. Nếu vay vàng từ NH, DN có thể "chốt" giá với khách hàng, nhưng nếu gom lắt nhắt thì rất khó chốt giá. Như vậy, rủi ro về giá rất cao, chưa kể đến việc dễ mất khách hàng.

Nhiều DN nữ trang đã phải tính đến việc thay vì vay vàng, sẽ chuyển sang vay bằng tiền đồng, bởi vốn chế tác nữ trang quá lớn. Tuy nhiên, việc đi vay tiền đồng là bất đắc dĩ, vì lãi suất ở mức 20 - 22% như hiện nay, cộng với những biến động bất thường của giá vàng càng khiến DN rất khó cân đo lợi nhuận. Điều này đồng nghĩa với việc rủi ro trong kinh doanh là rất lớn. Trong khi đó, hằng năm, các DN kinh doanh, chế tác vàng nộp thuế cho ngân sách Nhà nước một khoản đáng kể. Thế nên, một khi hoạt động kinh doanh của các DN vàng ế ẩm thì sẽ ảnh hưởng tới ngân sách Nhà nước.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) bày tỏ quan điểm: Mặc dù rất ủng hộ chính sách của NHNN, nhưng vẫn không khỏi e ngại. Theo bà Cúc, nếu vàng nằm trong NH, Nhà nước vẫn dễ kiểm soát và dễ sử dụng nguồn vốn hơn là để vàng nằm trôi nổi trong dân. Vì thế, đi đôi với việc cấm cho vay và huy động vàng, NHNN cần những chính sách hỗ trợ khác thật nhanh nhạy, hiệu quả.

Hơn 400 tấn vàng có nguy cơ thành tài sản "chết" 

Trao đổi với PV Báo CAND, TS. Vũ Đình Ánh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả, Bộ Tài chính cho biết: Hiện ở Việt Nam, có khoảng 45% tiền để dành của dân dưới dạng vàng, nhất là ở nông thôn; 24% là tiền mặt gửi vào NH, số còn lại được đầu tư vào bất động sản. Nói cụ thể ra, đang có khoảng hơn 400 tấn vàng, tương đương 20 tỷ USD nằm trong dân. Do vậy, việc ngừng huy động, cho vay vàng sẽ biến nguồn lực tài chính dưới dạng vàng trong dân trở thành tài sản "chết".

Vì thế, trước khi dừng huy động và cho vay vàng thì nên tìm một biện pháp khác để có thể sử dụng nguồn lực ấy, tránh lãng phí. Bởi trong bối cảnh nền kinh tế đang cần nguồn vốn đầu tư lớn như hiện nay mà lại có một nguồn lực lớn đang "chết" trong dân sẽ gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế. Hơn nữa, việc trong nước không huy động và cho vay vàng sẽ khiến vàng trong nước chảy ra nước ngoài bằng cách này hay cách khác. Khi đó Nhà nước khó mà kiểm soát được. Để minh họa cho ý kiến này, ông Ánh cho biết, trong lịch sử Việt Nam cũng đã có thời gian không huy động vàng và kết quả cho thấy nguồn vốn trong dân bị lãng phí rất lớn. Trong khi hằng năm chúng ta phải huy động, vay tiền từ nước ngoài qua nhiều kênh khác nhau thì hàng tỷ USD lại đang nằm chết trong dân không được huy động.

TS. Đặng Đức Sơn, Phó trưởng khoa Tài chính, ĐH Kinh tế, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng cho rằng: Lẽ ra việc dừng huy động và cho vay vàng phải tính toán kỹ. Bởi nó liên quan trực tiếp đến nhiều đối tượng, từ người dân cho đến DN và cả chính các NH. Theo phân tích của TS. Đặng Đức Sơn, ở nước ta cũng như nhiều nước khác, thói quen sử dụng vàng mang mục đích thương mại hoặc tích trữ cá nhân là một việc phổ biến. Việc hạn chế bớt đi một phương tiện như vậy, thậm chí việc chỉ có người dân được mua bán với Nhà nước cũng là một việc khác lạ so với quy luật thị trường. Và hệ quả của nó là có khả năng vàng trong nước sẽ chảy ra nước ngoài bằng cách này hay cách khác.

Cũng theo TS. Sơn, quyết định ngừng huy động, cho vay vàng chỉ nên sử dụng là biện pháp tạm thời bởi loại bỏ vàng thì tức là loại bỏ đi một công cụ. Rủi ro sẽ chất lên các công cụ khác, điều đó cũng không phải là tốt. Hoạt động vàng được đưa vào quản lý, nhưng người dân vẫn có quyền được mua bán trao đổi ở một mức độ nhất định. Không nên hạn chế toàn bộ mà chỉ cần hạn chế quy mô với những giao dịch lớn, còn những giao dịch nhỏ lẻ của người dân thì nên cho phép.