Tranh chấp lãnh thổ Nga - Nhật: Vẫn bế tắc

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Nhật Shinzo Abe bên lề Diễn đàn Kinh tế phương Đông vừa diễn ra tại Vladivostock của Nga được đánh giá là khá “khiêm tốn” khi hai bên dường như không đạt được kết quả cụ thể nào ngoài việc thừa nhận đã thực hiện được một số thỏa thuận hợp tác song phương.

Vấn đề lãnh thổ đúng như dự đoán vẫn “giậm chân tại chỗ”. Sự thiện chí của cả hai bên chưa đủ để phá vỡ thế bế tắc vốn được coi là “thâm căn cố đế” liên quan đến chủ quyền đối với 4 hòn đảo ngoài khơi Hokkaido mà Nga gọi là Nam Kuril còn Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc, cũng là vùng lãnh thổ Nga đã chiếm giữ vào những ngày cuối cùng của cuộc Chiến tranh thế giới II.

Mặc dù thừa nhận quan hệ Nhật Bản - Nga phát triển ổn định và năng động, song cuộc gặp lần thứ 27 kéo dài 75 phút giữa Thủ tướng Abe và Tổng thống Putin đã kết thúc mà không đạt được bất kì đột phá nào. Thủ tướng Abe đã hối thúc Tổng thống Putin tăng cường các nỗ lực giải quyết vấn đề tranh chấp lãnh thổ giữa hai nước và ký hiệp ước hòa bình kết thúc tình trạng chiến tranh giữa hai nước.

Ông nói: “Chúng ta có trách nhiệm mang tính lịch sử là ký kết hiệp ước hòa bình. Hãy hoàn thành trách nhiệm của chúng ta với lịch sử. Hãy ký kết một hiệp ước hòa bình và giải phóng tiềm năng không giới hạn của người dân hai nước”.

Tuy nhiên, việc Thủ tướng Abe và Tổng thống Putin chỉ đạo cho các ngoại trưởng hai nước, những người có mặt tại cuộc gặp thượng đỉnh này, phải tiếp tục nỗ lực để tìm kiếm một giải pháp có thể chấp nhận cho cả hai phía, nhất trí tổ chức một cuộc gặp khác bên lề Hội nghị Cấp cao Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái Bình dương (APEC), dự kiến sẽ diễn ra ở Chile từ ngày 16 đến 17-11, chỉ được xem là một cam kết mang tính biểu tượng.

Giới phân tích cho rằng giữa hai nước rõ ràng thiếu sự tương hỗ. Kể từ năm 2016, Thủ tướng Abe đã không biết mệt mỏi khi tiến hành các cuộc tiếp xúc với Nga, yêu cầu Moscow trả lại cho Nhật cả 4 hòn đảo ngoài khơi Hokkaido. Thế nhưng, Nga dường như vẫn tỏ thái độ cứng rắn, thậm chí không tiến hành các cuộc đàm phán trên cơ sở tuyên bố chung năm 1956 rằng Moscow sẽ trả lại 2 hòn đảo nhỏ hơn - nhóm đảo Shikotan và Habomai - sau khi một hiệp ước hòa bình được ký kết. Ông cũng không coi quần đảo bao gồm cả đảo Etorofu và Kunashiri là “lãnh thổ cố hữu” của Nhật Bản.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Moscow đã đổ lỗi cho liên minh an ninh Nhật - Mỹ về tình trạng bế tắc này. Moscow cho rằng việc chuyển giao bất kỳ hòn đảo nào cho Nhật Bản sẽ dẫn đến sự hiện diện quân sự của Mỹ ở đó và Nga không tin các kế hoạch của Nhật Bản triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis Ashore do Mỹ sản xuất là để chống lại mối đe dọa Triều Tiên.

Ông Putin cũng bày tỏ lo ngại về an ninh quốc gia của Nga do bình luận của Washington hồi tháng trước rằng Mỹ ủng hộ việc triển khai tên lửa ở châu Á-Thái Bình Dương. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Washington rút khỏi Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung Mỹ-Nga. Hiệp ước này cấm triển khai các tên lửa trên mặt đất có tầm bắn từ 500 km đến 5.500 km.

Theo đánh giá của tiến sĩ Nobuo Shimotomai, chuyên gia nghiên cứu về Nga thuộc Đại học Kanagawa, bất kỳ kết quả tích cực nào đối với tình trạng bế tắc Nhật - Nga cũng sẽ tùy thuộc vào việc mối quan hệ giữa Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump được cải thiện như thế nào. Ông Abe mới đây đã đồng ý với đề xuất của ông Trump mời Nga trở lại Nhóm G7. Động thái gây lo lắng thêm cho Nhật Bản là Nga đã trở nên quyết đoán hơn đối với các hòn đảo tranh chấp.

Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev tháng trước đã đến thăm đảo Etorofu và trong thời gian diễn ra Diễn đàn kinh tế phương Đông tại Vladivostock, thông qua kết nối cầu truyền hình, ông Putin đã chủ trì việc mở một nhà máy chế biến cá trên đảo Shikotan. Nhật Bản đã phản đối những hành động này. Theo đánh giá của ông James Brown, việc thực hiện những hành động này vào thời điểm nhà lãnh đạo Nhật Bản đang ở Nga là một sự “xúc phạm” về mặt ngoại giao.

Nhật Bản và Nga đang nỗ lực đi tới một khuôn khổ cho “các hoạt động kinh tế chung” trên các hòn đảo tranh chấp. Tuy nhiên, Nga khẳng định rằng các dự án phải được thực hiện phù hợp với luật pháp nước này, khi Nhật Bản mong muốn một khuôn khổ pháp lý không làm xói mòn những đòi hỏi lãnh thổ của hai bên.

Trong khi một số chuyên gia tin rằng ông Abe sẽ có xu hướng tiếp tục chính sách cũ và kéo dài câu chuyện hoang đường là sắp đạt được bước đột phá trong tranh chấp lãnh thổ này, các chuyên gia khác cho rằng ông Putin sẽ có thái độ “diều hâu” hơn trong chính sách đối ngoại khi tỷ lệ ủng hộ ông giảm mạnh trong bối cảnh nền kinh tế Nga có dấu hiệu suy giảm.

Nếu Tổng thống Putin không đàm phán được với Thủ tướng Abe, triển vọng của cuộc tranh chấp lãnh thổ này sẽ trở nên mờ mịt vì sẽ không có vị Thủ tướng Nhật Bản nào nữa trong tương lai có thể dành nhiều nỗ lực đến vậy để giải quyết vấn đề này.

Mặc dù 74 năm đã trôi qua kể từ khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc nhưng Nhật Bản và Nga vẫn chưa thể ký kết hiệp ước hòa bình để chính thức chấm dứt tình trạng chiến tranh. Giới phân tích nhận định tranh chấp lãnh thổ Nga - Nhật Bản sẽ là vấn đề muôn thuở khi việc từ bỏ chủ quyền dù chỉ một phần nhỏ lãnh thổ là việc rất hiếm hoi đối với mọi quốc gia, với Nga chắc chắn nó còn đặc biệt khó hơn.

Quang Nguyễn

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.