Trần Quốc Hương - người thầy của những nhà tình báo huyền thoại

Vừa ra đi ở tuổi xưa nay hiếm, với bề dày công tác từng kinh qua nhiều vị trí rất quan trọng, trong đó có nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Trưởng ban Nội chính Trung ương, nguyên chỉ huy lực lượng tình báo chiến lược miền Nam, thế nhưng nhiều đồng chí, đồng đội lại nhớ nhất về đồng chí Trần Quốc Hương (bí danh Mười Hương) ở sự giản dị và nỗ lực cống hiến thầm lặng của ông đối với công tác tình báo…

Năm 1949, đồng chí Trần Quốc Hương gia nhập ngành tình báo và vào Nam năm 1950 với bí danh Mười Hương và tham gia mở các lớp huấn luyện nghiệp vụ tình báo, cùng các đồng chí Mai Chí Thọ, Cao Đăng Chiếm,…

Trong thời gian này, một sự kiện lớn trong phong trào đấu tranh yêu nước của học sinh - sinh viên Sài Gòn đã dẫn dắt ông Mười Hương ấn tượng mạnh mẽ với con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Cho đến nay, một số đồng đội của ông Mười Hương vẫn luôn nhắc nhớ đến sự kiện ấy, vào ngày 15/1/1950, trong biển người tiễn đưa Trần Văn Ơn, một học sinh Trường Pétrus Ký bị chính quyền Pháp đàn áp bắn chết, với hình ảnh chàng thanh niên Phạm Xuân Ẩn cầm biểu ngữ đi đầu. 

Ông Mười Hương vinh dự nhận Huy hiệu 75 tuổi Đảng và Bằng ghi công năm 2018.
Ông Mười Hương vinh dự nhận Huy hiệu 75 tuổi Đảng và Bằng ghi công năm 2018.

Cũng chính ông Mười Hương là người cân nhắc chọn Phạm Xuân Ẩn, vạch kế hoạch đưa nhà tình báo chiến lược (sau này) sang Mỹ du học. Theo đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, sự lựa chọn của ông Mười Hương khi đặt niềm tin vào Phạm Xuân Ẩn đã đánh dấu bước chuẩn bị quan trọng cho cuộc chiến quyết định với đế quốc Mỹ trong các giai đoạn sau đó.

Là phóng viên mảng nội chính, chúng tôi từng có một vài dịp kỷ niệm quý báu với ông trong các hoạt động tưởng niệm, tôn vinh và xuất bản sách về nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn ở TP Hồ Chí Minh những năm 2013, 2014. Vào thời gian đó, ông Nguyễn Văn Phước, nhà sáng lập First News và cộng sự của mình là ông Vũ Trọng Quân đang tâm huyết thực hiện bộ sách “Điệp viên hoàn hảo”, mà sau này trở thành một trong những tựa sách làm nên tên tuổi của First News trong ngành xuất bản phẩm của Việt Nam.

Ông Mười Hương được mời tham dự các sự kiện, với tư cách là nhân chứng lịch sử, người trực tiếp tổ chức mạng lưới tình báo ở miền Nam, trong đó có Phạm Xuân Ẩn. Chúng tôi còn nhớ mãi dáng dấp hao gầy, bước đi chậm rãi, nhưng trong từng câu trả lời ông Mười Hương đều nhấn mạnh vào những chi tiết quyết định của nhiệm vụ tình báo. 

Ông kể, khi lựa chọn Phạm Xuân Ẩn đi Mỹ, tổ chức tình báo đã phải giải quyết nhiều vấn đề khó khăn, không chỉ về vấn đề kinh phí, mà hoàn cảnh của Phạm Xuân Ẩn khi đó, cha bị bệnh lao, nhà đông anh em, khó xoay sở cho ông đi Mỹ. Để động viên, chính ông Mười Hương đã hứa: “Cậu cứ đi đi, chuyện kinh phí để tôi lo”. 

Làm xong công tác tư tưởng, ông Mười Hương lại hướng Phạm Xuân Ẩn chọn ngành báo chí tại Mỹ, bởi theo nhận định của ông thì nghề báo có thể giao tiếp rộng, tiếp xúc với nhiều giới, giai tầng ở nước Mỹ, rất thích hợp cho công tác tình báo. 

Về sau này, nghe theo định hướng của ông Mười Hương, nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn đã học nghề báo và sử dụng vỏ bọc phóng viên hãng Reuters, sau đó là Tạp chí Time tại Sài Gòn đã đảm bảo bí mật tuyệt đối cho hoạt động tình báo chiến lược.

Ở các sự kiện First News tổ chức về nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn, ông Mười Hương luôn bày tỏ sự xúc động rất lớn. Sau mỗi cuộc phỏng vấn chớp nhoáng ở từng sự kiện, đôi mắt ông đỏ hoe khi được gặp gỡ những đồng chí, đồng đội đặc biệt của mình. 

Quả thực, hiếm có cơ hội nào mà sau hơn 38 năm (tính đến thời điểm 2013), một cuộc gặp gỡ khó có thể hình dung ở thời bình giữa các nhà tình báo chiến lược như đồng chí Mười Hương (Chỉ huy mạng tình báo chiến lược), Đại tá Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang, Chỉ huy cụm tình báo H63), Sáu Trí (Thiếu tướng tình báo), Nguyễn Thị Mỹ Nhung (bí danh Tám Thảo, điệp báo cụm H63),… 

Tình cảm của những người làm công tác tình báo là rất sâu đậm, ông Mười Hương kể, lúc bị địch bắt đi tù, ông Phạm Xuân Ẩn vẫn tìm cách liên lạc với cách mạng và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ấy là vì ông Ẩn đã cảm cái nghĩa tình riêng với ông Mười Hương (đã lựa chọn mình - PV) mà đi đến quyết định dấn thân vào con đường tình báo đầy gian nguy nhưng tự hào, Tổ quốc khắc ghi muôn đời.

Khi ông Mười Hương nhận vinh dự Đảng ủy Văn phòng Trung ương Đảng tổ chức lễ trao Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng vào năm 2018, chúng tôi chứng kiến một lần nữa đôi mắt nhà tình báo Mười Hương đỏ hoe khi nhận huy hiệu gắn trên ngực áo từ đồng chí Nguyễn Văn Nên, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng.

Tại lễ trao tặng đầy trang trọng này, đại diện lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã vinh danh ông, một đảng viên tận tụy, mẫu mực, một vị tướng tình báo chiến lược xuất sắc, chỉ huy mạng lưới tình báo ở miền Nam trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tên tuổi của ông gắn liền với nhiều chiến công trên mặt trận thầm lặng với những tên tuổi như Phạm Xuân Ẩn...

Ông Nguyễn Văn Nên đã chia sẻ những lời chân thành dành cho nhà tình báo vừa tròn 75 năm tuổi Đảng rằng: “Trong những tình huống nguy hiểm, đồng chí đã luôn vững vàng, kiên định, dũng cảm, mưu trí, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư và luôn giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu, không ngại khó khăn, gian khổ, không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, suốt đời hy sinh, phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, dân tộc. Ông là một tấm gương trong sáng của một chiến sĩ cộng sản tận hiếu với dân, tiêu biểu cho một nhân cách lớn cả cuộc đời tận tụy, cống hiến cho Tổ quốc”.

Thành Luân

Các tin khác

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.