Đầu năm học 2012 – 2013, Sở GD&ĐT Hà Nội có văn bản hướng dẫn thu các khoản thu ngoài học phí. Tuy nhiên, sau buổi họp phụ huynh đầu tháng 9, nhiều phụ huynh vẫn phải rút hầu bao để nộp các khoản ngoài danh mục như xây dựng cơ sở vật chất, hỗ trợ giáo dục, quỹ phụ huynh lớp, quỹ phụ huynh trường… với số tiền lên đến cả triệu. Với tâm lý, năm học nào chẳng phải đóng những khoản tiền này nên đa số phụ huynh đều thực hiện. Tâm lý đám đông, không muốn con mình trở thành “cá biệt” trong mắt giáo viên… khiến cho sự phản kháng từ phụ huynh trở nên yếu ớt, có khi còn là con số không.
Những ngày qua, phụ huynh nhiều trường mầm non, tiểu học trên địa bàn Hà Nội được nhà trường trả lại số tiền đã thu quá, thu không đúng. Với các khoản thu do nhà trường thu vượt mức trần mà Sở GD&ĐT quy định như tiền cơ sở vật chất bán trú, trang thiết bị giáo dục (với khối học mầm non), nhà trường phải đứng ra trả lại cho phụ huynh. Còn với những khoản do đại diện cha mẹ học sinh trường, lớp đứng ra thu như tiền lắp đặt thêm một số trang thiết bị, quỹ phụ huynh… thì đại diện cha mẹ học sinh trả.
Tâm trạng của phụ huynh khi nhà trường hay đại diện cha mẹ học sinh trả lại tiền thừa, tiền đóng góp tự nguyện không hợp lý đều rất hồ hởi. Chị Nguyễn Thu Hiền sau khi nhận lại 500.000đ cho khoản thu trang bị thêm cơ sở vật chất cho việc dạy học của đứa con đang học mầm non ở quận Thanh Xuân cho biết, thấy khoản thu này là vô lý nhưng vẫn nộp vì thấy các phụ huynh khác cũng nộp. Báo CAND sau khi đăng loạt bài “Bức xúc lạm thu trong giáo dục” đã nhận được nhiều ý kiến phản hồi của phụ huynh.
Trong đó, có một phụ huynh có con đang học ở một trường điểm ở quận Ba Đình cho biết, sau khi đối chiếu với quy định khoản thu tự nguyện mà Sở GD&ĐT quy định mà Báo nêu đã phát hiện ra một số khoản thu bất hợp lý. Phụ huynh này đã phản ánh lên nhà trường và được nhà trường kiểm tra và thông báo lại kết quả. Như vậy, đa số phụ huynh đều mong muốn minh bạch hóa các khoản thu, chi song do tâm lý e ngại nên mặc kệ. Chỉ khi có ai đó khới ra, công luận lên tiếng thì mới khiến phụ huynh nói lên ý kiến thực của mình.
Mới đây, HĐND TP Hà Nội đã tiến hành kiểm tra tình hình thu chi ở các trường, việc tổ chức dạy và học đã phát hiện ra nhiều vấn đề. Trong đó, có cả việc lạm thu và cả việc nhập nhèm giữa học hai buổi/ngày và học thêm.
Tại nhiều trường, những môn học như tiếng Anh, tin học dù là môn học bắt buộc nhưng phụ huynh vẫn phải đóng thêm tiền. Không chỉ có hoạt động thanh kiểm tra của HĐND thành phố mà Sở GD&ĐT Hà Nội cũng thành lập 5 đoàn để làm công tác này. Không chỉ năm nay mà năm học trước, việc thanh tra cũng được thực hiện và đã phát hiện một số trường lạm thu. Tuy nhiên, để tìm thông tin về một hiệu trưởng nào đó bị kỷ luật về việc để xảy ra việc lạm thu lại thật khó.
Theo bà Phạm Thị Hồng Nga, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội, người chịu trách nhiệm đầu tiên khi để xảy ra tình trạng này là hiệu trưởng.
Thế nên, chúng tôi nghĩ rằng việc một số trường thu thừa, thu sai các khoản tiền không chỉ được “khắc phục” bằng cách trả lại cho phụ huynh mà cần phải làm rõ trách nhiệm của Hiệu trưởng, cơ quan quản lý giáo dục từng cấp. Có như vậy, mới giải quyết triệt để được thực trạng lạm thu. Và như thế, những năm học sau mới không còn cảnh cứ lạm thu, nếu bị thanh tra, kiểm tra thì… trả lại