Do tình hình thời tiết ngày càng có nhiều diễn biến khó lường, phức tạp nên trước mùa mưa bão năm nay, Chi cục Thủy lợi TP Huế và đơn vị liên quan đã tổ chức kiểm tra an toàn các đập và hồ chứa nước thủy lợi tại địa phương.
Theo thống kê, hiện toàn TP Huế có 56 công trình đập, hồ chứa nước thủy lợi, trong đó có hồ chứa nước Tả Trạch là công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, 8 hồ chứa nước lớn, 17 hồ vừa và 30 hồ nhỏ cùng hơn 50 hồ chứa thủy lợi nhỏ khác.
Ngoài ra ở các địa phương còn có 275 đập dâng, cung cấp nguồn nước cho gần 62.000ha đất nông nghiệp, cấp hơn 1,2 tỷ m3 nước cho sinh hoạt, công nghiệp, kết hợp phát điện, phòng chống lũ, hạn hán, xâm nhập mặn và cải thiện môi trường.
Vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Huế; Hội đồng tư vấn đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước đã phối hợp với các địa phương, đơn vị tổ chức kiểm tra 55 hồ đập, hồ chứa thủy lợi. Các đơn vị đã tiến hành vận hành thử thiết bị tràn xả lũ, cống lấy nước, máy phát điện dự phòng, hệ thống thông tin liên lạc và các thiết bị dự phòng khác của các hồ chứa nước có cửa van. Qua kiểm tra, các thiết bị đều hoạt động bình thường, các hạng mục đầu mối chưa phát hiện sự cố lớn. Ông Đặng Văn Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi TP Huế cho biết, đến nay 100% số đập, hồ chứa nước ở địa phương đã được kiểm tra theo quy định. Có 70% số hồ được lập phương án ứng phó thiên tai trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và 80% số đập, hồ chứa nước được thực hiện kê khai đăng ký an toàn đập. Đặc biệt thời gian qua, Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) đã hoàn thành đầu tư sửa chữa nâng cấp 9 hồ, gồm các hồ Phú Bài 2, Tà Rinh, Cừa, Phụ Nữ, Ba Cửa, Ka Tư, Khe Rưng, Cây Cơi, Năm Lăng. Ngoài ra các hồ chứa nước Thọ Sơn, Khe Mang, A Lá, Kăm Đôn B, Khe Ngang, Khe Nước… cũng đã được các đơn vị, địa phương quan tâm đầu tư kinh phí sửa chữa và nâng cấp.
Tuy nhiên, hiện nay có một số hồ chứa nước vừa và nhỏ thuộc phạm vi quản lý của các địa phương ở TP Huế do nguồn kinh phí thiếu hụt nên chưa được duy tu, sửa chữa. Một số đập, hồ chứa bị hư hỏng hệ thống đóng mở tại cửa van lấy nước, có hiện tượng xói nhẹ, thấm nhẹ tại mái hạ lưu đập. Trong đó qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện có 5 đập bị thấm gồm đập ở các hồ Truồi, Thủy Yên, A Lá, Thiềm Cát, Nam Giảng; 4 mái đập tại hồ Bến Ván 1, Bến Ván 2, Mỹ Xuyên và Nam Giảng bị hư hỏng, sạt lở, trượt mái ở vùng thượng và hạ lưu. Hiện các hồ này vẫn tích nước, đảm bảo an toàn. Ngoài ra có 7 tràn xả lũ bị nứt, 17 tràn bị xói lở ở khu vực thân tràn, đuôi tràn; 5 cống lấy nước và 11 dàn van bị hư hỏng. Đường quản lý vận hành hồ Khe Ngang có đường thấp và ngập lụt; đường vào đập chính hồ chứa Hà Rỏi, hồ Khe Mang (thị xã Phong Điền), hồ Cơn Thộn (TP Huế) chưa được đầu tư, đi lại rất khó khăn. Một số công trình đường quản lý và công trình trên kênh xuống cấp chưa được đầu tư nâng cấp. Đường thoát lũ tại khu vực tràn và cửa van của các hồ chứa bị bồi lấp, cây cỏ mọc nhiều trên thân đập, các bảng tên công trình, biển báo nguy hiểm, cột thủy chí bị bong tróc.
Theo ông Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở NN&MT TP Huế, tại hồ chứa nước Thủy Yên, do ảnh hưởng của các cơn bão và đợt mưa lớn đã gây sạt lở mái bờ tiêu năng sau tràn của hồ chứa này. Sở đã phối hợp với các đơn vị có liên quan tiến hành kiểm tra hiện trạng, đề nghị Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP Huế tổ chức triển khai sửa chữa, khắc phục hư hỏng. Trước đó UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) dự kiến bố trí kinh phí khoảng 1 tỷ đồng để nâng cấp, sửa chữa mái bảo vệ tiêu năng tràn bị hư hỏng tại hồ chứa nước Thủy Yên. Tuy nhiên đến nay đơn vị quản lý, khai thác công trình vẫn chưa lập thủ tục cần thiết để tiến hành sửa chữa theo quy định. Trong khi đó, hồ chứa nước Bến Ván 1 là hồ chứa nước loại nhỏ, hồ chứa nước Bến Ván 2 thuộc công trình đập có chiều cao dưới 5m hoặc hồ chứa nước có dung tích toàn bộ dưới 50.000m3. Cả 2 hồ chứa nước này được UBND TP Huế giao UBND huyện Phú Lộc (cũ) quản lý, khai thác vận hành. Hiện trạng mặt đập và mái hạ lưu 2 hồ chứa chưa được gia cố, do ảnh hưởng của dòng chảy thoát nước mặt gây ra hiện tượng xói lởi mái đập.
Trước thực trạng nói trên, để đảm bảo an toàn đập, hồ chứa thủy lợi trên địa bàn, ngày 22/7 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND TP Huế Hoàng Hải Minh đã có công văn gửi các Sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan. Theo đó, Phó Chủ tịch UBND TP Huế yêu cầu Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP Huế tiến hành triển khai các thủ tục cần thiết để nâng cấp, sửa chữa mái bảo vệ tiêu năng tràn đã bị hư hỏng tại hồ chứa nước Thủy Yên và nâng cấp, sửa chữa hồ Nam Giảng. Yêu cầu UBND xã Hưng Lộc (TP Huế) tổ chức triển khai sửa chữa, khắc phục ngay phần mặt đập, thân đập, mái hạ lưu đập của hồ chứa nước Bến Ván 1, Bến Ván 2 để đảm bảo an toàn công trình. Đồng thời yêu cầu UBND các xã, phường sửa chữa, khắc phục các hạng mục công trình đập, hồ thủy lợi bị hư hỏng, xuống cấp nhằm đảm bảo an toàn trước mùa mưa lũ năm 2025.
Vỡ đập thủy lợi, 20 hộ dân bị ngập sâu 
