Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh có hơn 453.924 ha đất nông nghiệp. So với trước đây, không gian nông nghiệp của thành phố được mở rộng gần 4 lần, tạo ra những lợi thế mới nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại sản xuất theo hướng hiệu quả, hiện đại và bền vững.
TP Hồ Chí Minh cũ có nền tảng về nông nghiệp đô thị, sản xuất giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản chất lượng cao và nông nghiệp công nghệ cao. Khu vực Bình Dương cũ có thế mạnh về cây công nghiệp tập trung, trang trại chăn nuôi quy mô lớn, nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ và sạch. Bà Rịa - Vũng Tàu cũ có lợi thế về cây trồng đặc sản, chăn nuôi tập trung, nông nghiệp công nghệ cao và nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ.
Trong kế hoạch “Nâng cao chất lượng và giá trị nông sản gắn với phát triển thị trường trên địa bàn TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 - 2030”, thành phố hướng tới chuyển đổi mô hình sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số; đồng thời hình thành chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
Trong chuỗi giá trị ấy, du lịch được xem là một hướng mở đáng chú ý. Một vùng sản xuất nếu được tổ chức bài bản có thể vừa sản xuất nông sản, vừa trở thành điểm tham quan, trải nghiệm. Một sản phẩm OCOP không chỉ được bày bán trên kệ hàng mà có thể trở thành một phần của câu chuyện du lịch.
Khách không chỉ tham quan vườn, trang trại mà hướng tới xây dựng chuỗi trải nghiệm. Du khách có thể tìm hiểu quá trình sản xuất, trải nghiệm một công đoạn, thưởng thức sản phẩm, nghe câu chuyện về vùng đất, mua sản phẩm OCOP và tiếp tục sử dụng các dịch vụ do người dân địa phương cung cấp.
Chương trình của thành phố định hướng hình thành các không gian trưng bày, giới thiệu nông sản tại điểm du lịch, trạm thông tin, điểm hỗ trợ khách du lịch, trạm dừng chân; đồng thời mở rộng các điểm đến vệ tinh kết hợp dịch vụ du lịch trải nghiệm nông nghiệp, nông thôn gắn với vùng nguyên liệu và sản phẩm OCOP.
Theo dự kiến từ nay đến tháng 10/2026, thành phố sẽ tổ chức 3 đợt Farmtrip khảo sát, kết nối phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, mỗi đợt khoảng 100 đại biểu. Thành phần tham gia hướng đến các chủ thể OCOP, hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp, doanh nghiệp lữ hành cùng các chuyên gia, đơn vị tư vấn và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến phát triển du lịch nông thôn.
Các chuyến khảo sát này, đại biểu sẽ tìm hiểu câu chuyện sản phẩm, quá trình xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường; trải nghiệm và thưởng thức sản phẩm, dịch vụ du lịch nông thôn; đồng thời kết nối chủ thể sản xuất với doanh nghiệp lữ hành, hệ thống phân phối và đơn vị tiêu thụ.
Sau khảo sát, thành phố hướng tới lựa chọn mô hình điểm, đề xuất giải pháp nhân rộng. Đây là cách tiếp cận cần thiết, bởi du lịch nông nghiệp nếu chỉ phát triển theo phong trào, thiếu quy hoạch và thiếu liên kết rất khó tạo ra nguồn thu bền vững.
Để nông nghiệp tạo ra nhiều giá trị, công nghệ được xác định là một trong những trụ cột quan trọng, thành phố tập trung nghiên cứu, lai tạo và sản xuất giống; ứng dụng công nghệ sinh học, nuôi cấy tế bào và các công nghệ hiện đại để tạo ra giống có năng suất, chất lượng cao, thích nghi với điều kiện đô thị.
Ngay trong năm 2026, thành phố đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 1.680 lao động nông thôn, với tỷ lệ có việc làm sau đào tạo trên 85%. Người nông dân trong nền nông nghiệp mới không chỉ cần biết trồng cây, nuôi con gì mà còn phải biết ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu, bán hàng trên môi trường số, truy xuất nguồn gốc và tham gia chuỗi giá trị.
Đặc biệt, nếu muốn làm du lịch, người dân còn cần thêm kỹ năng giao tiếp, tổ chức dịch vụ, bảo đảm an toàn thực phẩm, xây dựng câu chuyện sản phẩm và phối hợp với doanh nghiệp lữ hành. Bởi một sản phẩm OCOP có chất lượng nhưng nếu thiếu câu chuyện và thị trường thì khó tạo sức hút. Vì vậy, thành phố định hướng kết nối chủ thể OCOP, hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp với doanh nghiệp lữ hành, chuyên gia, đơn vị tư vấn và cơ sở kinh doanh du lịch để hình thành sản phẩm du lịch nông thôn đặc trưng.
Trong chuỗi đó, cơ quan quản lý giữ vai trò kiến tạo; nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp là chủ thể sản xuất; doanh nghiệp lữ hành tổ chức thị trường khách; hệ thống phân phối, thương mại điện tử và truyền thông giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng.
Sự phối hợp liên ngành cũng có ý nghĩa quyết định. Sở Du lịch được định hướng hỗ trợ giới thiệu, quảng bá nông sản gắn với du lịch sinh thái; tuyên truyền về du lịch nông nghiệp, nông thôn và phát triển sản phẩm dựa trên văn hóa, không gian nông thôn, làng nghề truyền thống gắn với OCOP.
Nếu mỗi ngành chỉ làm một phần việc riêng, rất khó hình thành sản phẩm hoàn chỉnh. Ngược lại, khi nông nghiệp, du lịch, công thương, văn hóa, khoa học - công nghệ và chính quyền cơ sở cùng tham gia, vùng sản xuất có thể trở thành một hệ sinh thái kinh tế mới.
Trong chiến lược phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, TP Hồ Chí Minh định hướng điều chỉnh theo không gian mới, với trọng tâm hoàn thiện không gian phát triển nông nghiệp đô thị; phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số; thúc đẩy các mô hình kinh tế nông nghiệp đa giá trị; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo hướng “Công nghệ cao - Sinh thái - Tuần hoàn - Đô thị thông minh”. Đó cũng chính là con đường để nông nghiệp thích ứng với một siêu đô thị đang phát triển nhanh.
Theo Quyết định 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ, chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm - One Commune One Product) là giải pháp phát triển kinh tế nông thôn dựa trên việc phát huy nội lực, khơi dậy tiềm năng, lợi thế về lao động, văn hóa, trí tuệ và đặc sản địa phương. Sản phẩm OCOP là những sản phẩm hàng hóa và dịch vụ du lịch có nguồn gốc địa phương, có thương hiệu, mang đặc trưng về văn hóa, lợi thế của địa phương.
