Ngày 7/11, tại trụ sở Bộ Công Thương, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã chủ trì Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028.
Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố, với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Công Thương, đại diện các bộ, ngành, địa phương, đơn vị chức năng, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cùng các tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp năng lượng.
Bảo đảm đủ điện và tối ưu hóa trong bối cảnh khó khăn chưa có tiền lệ
Theo báo cáo của NSMO và các đơn vị tại Hội nghị, năm 2026, công tác cung ứng điện chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố bất lợi. Khủng hoảng tại Trung Đông, xung đột tại Ukraina làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao, tác động lớn tới Việt Nam, quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp với tỷ lệ xấp xỉ 44%. Riêng các tháng 4, 5, 6, hệ thống phải xử lý cùng lúc nắng nóng, gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, biến động giá LNG và khó khăn về than nhập khẩu.
Phụ tải cực đại vượt đỉnh năm trước 6,4%, nhu cầu điện cả năm tăng trên 10%, áp lực lớn nhất dồn vào miền Bắc. Thời tiết diễn biến cực đoan, xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trong các tháng 7, 8, 9. Nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 10 cao hơn trung bình nhiều năm, miền Bắc cao hơn 2 tới 3°C, ở mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961. Hiện tượng El Niño tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm; sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Nguồn nhiệt điện chịu áp lực lớn do phải xử lý sự cố, sửa chữa; việc đưa nguồn điện nền mới vào vận hành rất khó khăn, hạn chế.
Trong bối cảnh đó, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân, không chỉ đủ điện mà còn tối ưu về kinh tế.
Đáp ứng mức tăng trưởng phụ tải cao. Điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở (tăng 8,5%) khoảng 6,2 tỷ kWh. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW vào tháng 6/2026. Sản lượng miền Bắc đạt khoảng 170,8 tỷ kWh, tăng 11,9%; miền Trung 33,7 tỷ kWh, tăng 8,4%; miền Nam 151,8 tỷ kWh, tăng 8,8%. Riêng quý IV/2026, phụ tải toàn quốc dự kiến tăng khoảng 13%, miền Bắc khoảng 14%, nhiều tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ tăng xấp xỉ 20%; nhưng hệ thống vẫn đáp ứng đủ.
Điện đồng hành sát với tăng trưởng kinh tế. Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), 10 tháng năm 2026, điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên ở mức xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP; trong đó nhóm thương mại, dịch vụ tăng 13,8%, nhóm quản lý và tiêu dùng dân cư tăng 9,91%, nhóm công nghiệp, xây dựng tăng 8,84%.
Bổ sung nguồn điện, lưới điện phát huy hiệu quả. Việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại miền Bắc tăng tốc rõ rệt. Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I đang vận hành thử nghiệm, dự kiến chính thức đưa vào vận hành thương mại cuối năm 2026. Nhiều công trình lưới truyền tải trọng điểm cấp điện cho miền Bắc đã được đóng điện, phát huy hiệu quả.
Điều hành chủ động, linh hoạt từ sớm. Đối với năm 2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 18/01/2026, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị số 04/CT-BCT ngày 13/02/2026 về bảo đảm cung ứng điện. Các chỉ thị này là cơ sở, tiền đề để Bộ Công Thương, các đơn vị trong ngành điện triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm cung ứng điện năm 2026.
Để chuẩn bị cho năm 2027, ngay trong các tháng cuối năm 2026 hệ thống đã huy động tối đa các nguồn than, khí, LNG; điều chỉnh hoãn các đợt sửa chữa dài ngày, bố trí sửa chữa ngắn vào ngày tải thấp; tăng cường nhập khẩu điện… nhằm tích nước các hồ thủy điện phục vụ cho cả mục tiêu phát điện lẫn cung cấp nước hạ du của mùa khô năm 2027.
Đặc biệt, lần đầu tiên Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất cho các hồ thủy điện tiếp tục tích, giữ nước không chỉ đến ngày 31/12 mà đến hết quý I/2027 để dự phòng cho mùa khô năm tới.
Tài chính ngành Điện được củng cố. Bộ trưởng hoan nghênh EVN đã quản trị tốt, xóa được lỗ, từng bước củng cố tình hình tài chính; đây là kết quả đáng mừng trong bối cảnh vừa phải bảo đảm đủ điện, vừa tối ưu về kinh tế.
Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đánh giá cao nỗ lực của các đơn vị thuộc Bộ, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương; khẳng định kết quả năm 2026 là đóng góp của cả hệ thống, đặc biệt các doanh nghiệp: NSMO, EVN, các tổng công ty điện lực, Petrovietnam, TKV, Tổng công ty Đông Bắc và các đơn vị liên quan. Bài học lớn nhất trong điều hành năm 2026 là chủ động nhận diện rủi ro, nguy cơ; kiểm soát, xây dựng các kịch bản; phối hợp chặt chẽ, thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Đây cũng là bài học phải tiếp tục triển khai trong năm 2027.
Triển khai 8 nhóm giải pháp bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028
Đây là cuộc họp lần thứ năm về phương thức vận hành hệ thống điện năm 2027 và năm 2028. Ngay từ tháng 5/2026, lãnh đạo Bộ Công Thương đã chỉ đạo Cục Điện lực và NSMO tính toán, đánh giá khả năng cung ứng điện cho hai năm tới.
Tại hội nghị, Bộ Công Thương nhận định công tác cung ứng điện sẽ đối mặt nhiều thách thức do nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện nền chưa kịp vào vận hành do cần thời gian đầu tư; El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027 dẫn tới diễn biến thủy văn phức tạp, vừa phải bảo đảm an ninh năng lượng, vừa phải đáp ứng nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt ở hạ du; Tình hình địa chính trị thế giới tiềm ẩn bất ổn, có thể tác động tới chuỗi cung ứng và giá than, LNG nhập khẩu.
Trên cơ sở tính toán các kịch bản, NSMO đề xuất 8 nhóm giải pháp và kiến nghị Bộ Công Thương thành lập Ban Chỉ đạo cung ứng điện của ngành Công Thương cho giai đoạn 2027-2028, xem xét đến năm 2030.
Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, phục vụ phát triển kinh tế và đời sống nhân dân trong mọi tình huống, bằng những giải pháp cụ thể, khả thi.
Bộ trưởng yêu cầu toàn hệ thống vào cuộc đồng bộ, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và thời hạn thực hiện. Trong đó, ma trận công việc phải gắn với ma trận trách nhiệm và ma trận rủi ro để bảo đảm mục tiêu đề ra. Các công trình nguồn, lưới điện được xác định phải vận hành trong năm 2027 cần có mốc tiến độ cụ thể và triển khai bằng được, không tính phương án lùi tiến độ.
Theo đó, Bộ trưởng yêu cầu tập trung triển khai đồng bộ 8 nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, hoàn thiện phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2027, tính đến năm 2028 và dài hạn. NSMO phối hợp Cục Điện lực xây dựng các kịch bản cung ứng điện, làm rõ khả năng đáp ứng phụ tải, tính toán đầy đủ khả dụng nguồn và các rủi ro, kể cả sự cố kép, nhằm bảo đảm ổn định hệ thống. Đồng thời, đẩy nhanh ứng dụng công nghệ bản sao số (Digital Twins), đưa vào vận hành chậm nhất trong quý I/2027. Sau khi phương thức vận hành được phê duyệt, Bộ Công Thương sẽ ban hành Chỉ thị bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2028.
Thứ hai, chủ động điều tiết, tích nước các hồ thủy điện phục vụ mùa khô năm 2027. NSMO, Cục Điện lực phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tích nước tối đa đến ngày 31/12/2026, duy trì đến hết tháng 3/2027; đồng thời xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước hạ du, trình hai Bộ thống nhất trước ngày 31/12/2026. Bộ trưởng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương trình Thủ tướng điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa, bảo đảm sử dụng hiệu quả, tiết kiệm nguồn nước.
Thứ ba, duy trì công suất khả dụng của các nhà máy điện. Các đơn vị phối hợp với chủ đầu tư xây dựng kế hoạch vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa hợp lý; ưu tiên sửa chữa nhiệt điện từ tháng 1 đến tháng 4, hạn chế dừng máy vào cao điểm mùa khô và cuối năm, siết chặt kỷ luật vận hành, phòng ngừa sự cố chủ quan.
Thứ tư, bảo đảm đủ nhiên liệu cho phát điện. Cục Năng lượng - Dầu khí phối hợp Petrovietnam, PV GAS, TKV và các doanh nghiệp xây dựng kế hoạch cung ứng than, khí, dầu đồng bộ với phương thức vận hành; hoàn thiện cơ chế bổ sung LNG nhập khẩu, đẩy nhanh kết nối kho LNG Cái Mép với kho LNG Thị Vải, đồng thời bảo đảm dự trữ than, dầu trước mùa khô.
Thứ năm, đẩy nhanh tiến độ các công trình nguồn và lưới điện trọng điểm. Cục Điện lực phối hợp các chủ đầu tư rà soát, đôn đốc tiến độ, bảo đảm đồng bộ nguồn và lưới, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí; ưu tiên các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc và đẩy mạnh nhập khẩu điện.
Thứ sáu, bổ sung nguồn công suất đỉnh. Đẩy mạnh phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS); yêu cầu EVN, Petrovietnam, TKV và các chủ đầu tư rà soát, đăng ký quy mô đầu tư. Các địa phương phối hợp ngành Điện thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp, công sở và khách hàng lớn, đồng thời triển khai giao chỉ tiêu phát triển cụ thể.
Thứ bảy, tăng cường quản lý nhu cầu điện. Triển khai hiệu quả Chỉ thị số 10/CT-TTg về tiết kiệm điện, đẩy mạnh điều chỉnh phụ tải, phấn đấu giảm tối thiểu 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027; khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, nhất là trong giờ cao điểm.
Thứ tám, phân định rõ trách nhiệm thực hiện. Xác định cụ thể vai trò, thẩm quyền của từng cơ quan, đơn vị theo ma trận trách nhiệm, gắn với kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả thực hiện.
Bộ trưởng cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương tăng cường phối hợp; đồng thời đẩy mạnh thông tin, truyền thông khách quan về những thách thức và giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong giai đoạn tới.
