Phát biểu bế mạc Hội thảo khoa học "Phát triển dịch vụ logistics TP Cần Thơ với vai trò trung tâm vùng ĐBSCL” vào chiều 10/6, ông Lê Công Lý, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ cho biết, logistics không chỉ là vận tải, kho bãi hay giao nhận hàng hóa mà đã trở thành "hạ tầng mềm" của nền kinh tế, quyết định năng lực tổ chức dòng chảy hàng hóa, dữ liệu, thương mại và giá trị gia tăng.
Theo ông Lý, đối với ĐBSCL, logistics có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đây là vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản lớn nhất cả nước. Dù vậy nhiều năm qua, vùng đất này vẫn phải đối mặt với chi phí logistics cao, hàng hóa phụ thuộc lớn vào trung chuyển ngoài vùng, trong khi chuỗi lạnh, kiểm định, đóng gói, chiếu xạ và dịch vụ xuất khẩu tại chỗ còn hạn chế.
Sau khi mở rộng không gian phát triển, TP Cần Thơ sở hữu nhiều lợi thế để trở thành đầu mối logistics của vùng như hệ thống sông ngòi dày đặc, sân bay quốc tế Cần Thơ, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu nông - thủy sản, không gian kinh tế biển và định hướng phát triển cảng biển nước sâu Trần Đề.
"Cần Thơ không chỉ là trung tâm hành chính, giáo dục, y tế, thương mại của vùng mà phải vươn lên trở thành trung tâm logistics, trung tâm điều phối chuỗi cung ứng và cửa ngõ xuất nhập khẩu của toàn ĐBSCL", ông Lê Công Lý nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo UBND TP Cần Thơ, logistics không chỉ là vận tải, kho bãi hay giao nhận hàng hóa; logistics là hạ tầng mềm của nền kinh tế, là năng lực tổ chức dòng chảy hàng hóa, dòng chảy dữ liệu, dòng chảy thương mại và dòng chảy giá trị. Đối với ĐBSCL, logistics càng có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản trọng điểm của cả nước, nhưng nhiều năm qua chi phí logistics còn cao, hàng hóa còn phụ thuộc lớn vào trung chuyển ngoài vùng, chuỗi lạnh, kiểm định, đóng gói, chiếu xạ, dịch vụ xuất khẩu tại chỗ còn hạn chế.
TP Cần Thơ sau hợp nhất có không gian phát triển rộng lớn hơn, có sân bay quốc tế, hệ thống sông ngòi dày đặc, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu nông - thủy sản, không gian kinh tế biển và định hướng cảng biển nước sâu Trần Đề. Đây là điều kiện rất quan trọng để Cần Thơ không chỉ là trung tâm hành chính, giáo dục, y tế, thương mại của vùng, mà phải vươn lên trở thành trung tâm logistics, trung tâm điều phối chuỗi cung ứng và cửa ngõ xuất nhập khẩu của ĐBSCL.
Các tham luận tại hội thảo đã gợi mở rất rõ các xu hướng lớn của logistics hiện đại: logistics xanh, chuyển đổi số, tự động hóa, chuỗi cung ứng lạnh, vận tải đa phương thức và yêu cầu giảm chi phí để nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ý kiến của các chuyên gia, doanh nghiệp đã bổ sung thêm nhiều góc nhìn thực tiễn về cơ chế chính sách, thu hút đầu tư, tổ chức hệ sinh thái logistics, phát triển doanh nghiệp và liên kết vùng. Đây là những gợi mở rất có giá trị để Cần Thơ chuyển từ tư duy “quản lý từng dự án logistics” sang tư duy “kiến tạo một hệ sinh thái logistics vùng”.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chúng ta có thể rút ra một số bài học phù hợp với Cần Thơ. Singapore thành công vì coi logistics là năng lực cạnh tranh quốc gia, tổ chức tốt cảng biển, hàng không, hải quan, dữ liệu và dịch vụ giá trị gia tăng trên cùng một nền tảng điều phối thông minh. Hà Lan phát triển mạnh nhờ mô hình cửa ngõ logistics châu Âu, kết nối cảng biển Rotterdam với đường thủy nội địa, đường sắt, trung tâm phân phối và vùng sản xuất. Đức có thế mạnh về logistics công nghiệp, vận tải đa phương thức, kỷ luật vận hành, tiêu chuẩn hóa và số hóa chuỗi cung ứng.
Cần Thơ không sao chép các mô hình đó, nhưng có thể vận dụng tinh thần cốt lõi: quy hoạch tích hợp, kết nối đa phương thức, quản trị bằng dữ liệu, dịch vụ logistics gắn với sản xuất - chế biến - xuất khẩu và có cơ chế đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp đầu tàu.
Lãnh đạo UBND thành phố cũng yêu cầu các sở, ngành khẩn trương tiếp thu các ý kiến tại hội thảo để hoàn thiện chương trình hành động phát triển logistics; rà soát, cập nhật quy hoạch logistics tích hợp trong quy hoạch thành phố; phát triển hệ thống trung tâm logistics gắn với Cái Cui, Thốt Nốt, sân bay quốc tế Cần Thơ, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu và khu vực Trần Đề. Bên cạnh đó, thành phố sẽ ưu tiên logistics nông nghiệp, thủy sản và chuỗi lạnh; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nền tảng dữ liệu logistics dùng chung; thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực logistics, kho lạnh, vận tải đa phương thức, thương mại điện tử và xuất khẩu nông sản.
Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), logistics toàn cầu đang chuyển dịch mạnh dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), thương mại điện tử và yêu cầu giảm phát thải carbon. Xu hướng logistics xanh, logistics thông minh, tự động hóa kho bãi và vận tải đa phương thức đang trở thành tiêu chuẩn mới. Đây là cơ hội để Cần Thơ xây dựng mô hình phát triển logistics hiện đại thay vì đi theo lối mòn của các trung tâm logistics truyền thống.
Đại diện Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam (VLI) cho rằng ưu đãi thuế không còn là yếu tố quyết định đối với các nhà đầu tư logistics lớn. Điều họ cần là quỹ đất sạch, hạ tầng đồng bộ, thủ tục nhanh và khả năng kết nối hiệu quả với chuỗi cung ứng khu vực. Các chuyên gia đề xuất thành phố cần hình thành các khu logistics tập trung quy mô lớn, ưu tiên các dự án logistics xanh, logistics số, trung tâm kho lạnh, trung tâm phân phối hiện đại và vận tải đa phương thức.
Một giải pháp được nhiều đại biểu đồng thuận là phát triển mạnh vận tải thủy nội địa kết hợp đường bộ, hàng không và trong tương lai là đường sắt nhằm giảm phụ thuộc vào vận tải đường bộ. Đây được xem là hướng đi hiệu quả để kéo giảm chi phí logistics cho toàn vùng ĐBSCL.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ, nếu làm tốt, logistics sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, trực tiếp hỗ trợ công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển và xuất khẩu của thành phố.
