Tổng thống Đông Timor: Đứa con chiến tranh đi xây dựng hòa bình

Tổng thống Timor Francisco “Lu Olo” Guterres đã dành gần một phần tư thế kỷ tham gia phong trào kháng chiến chống sự chiếm đóng của Indonesia, đã góp công lớn trong việc đưa Đông Timor đến độc lập, và hiện đang ra sức vun đắp cho cuộc sống bình yên của người dân.

Ngày 20-5-2017, Francisco “Lu Olo” Guterres đã tuyên thệ nhậm chức, trở thành tổng thống thứ 4 của Đông Timor, một trong những đất nước non trẻ nhất thế giới. Ông đã dành gần một phần tư thế kỷ tham gia phong trào kháng chiến chống sự chiếm đóng của Indonesia, đã góp công lớn trong việc đưa Đông Timor đến độc lập, và hiện đang ra sức vun đắp cho cuộc sống bình yên của người dân.

Francisco “Lu-Olo” Guterres sinh năm 1954, trong một gia đình bình dân, nghèo khó. Cuộc sống giữa thời kỳ thực dân Bồ Đào Nha đô hộ không có nhiều hoạt động để chàng thanh niên Đông Timor có cơ hội phát triển.

Tổng thống Đông Timor Francisco “Lu Olo” Guterres.
Tổng thống Đông Timor Francisco “Lu Olo” Guterres.

Không chấp nhận đi theo thực dân, Guterres tham gia vào lực lượng du kích kháng chiến Đông Timor từ năm 1975, đấu tranh vũ trang giành độc lập từ tay thực dân Bồ Đào Nha, và sau này là chính quyền Indonesia. Gần 25 năm trong hàng ngũ du kích, Guterres dần dần leo lên hàng ngũ lãnh đạo của đảng Mặt trận Cách mạng vì độc lập cho Đông Timor (Fretilin) - một đảng cánh tả dân tộc chủ nghĩa, xuất thân từ cuộc đấu tranh vũ trang chống thực dân Bồ Đào Nha và sự chiếm đóng của Indonesia.

Cuộc chiến Đông Timor kéo dài chưa đầy 25 năm nhưng đã để lại số thương vong khá lớn, với hơn 200.000 người chết. Năm 1999, Indonesia rút quân đội ra khỏi Đông Timor, và một cuộc bỏ phiếu trưng cầu ý dân dưới sự giám sát của Liên Hiệp Quốc đã đánh dấu chuyển biến trọng đại của cuộc đấu tranh giành độc lập của Đông Timor, mở ra cơ hội để vùng đất “hình ngón tay” nhỏ bé này trở thành quốc gia độc lập có chủ quyền. Tuy nhiên, bạo lực lại bùng phát, phải nhờ đến sự can thiệp của lực lượng gìn giữ hòa bình do quân đội Australia dẫn đầu để ổn định tình hình.

Tháng 7-2001, Guterres được bầu làm Chủ tịch đảng Fretilin, một bước đệm chuẩn bị cho cuộc chuyển mình trọng đại. Một tháng sau, ông được bầu vào quốc hội lập hiến trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của Đông Timor, chuẩn bị cho ra đời hiến pháp đầu tiên và nhà nước đầu tiên vào tháng 5-2002. Guterres làm chủ tịch đầu tiên của Quốc hội Đông Timor.

Guterres phải đợi đến 15 năm sau ngày độc lập mới đến lượt mình lên lãnh đạo đất nước. Bởi vì, trước ông là một dải đại thụ khai sáng đất nước gồm: Xanana Gusmao, Jose Ramos-Horta và Mari Alkatiri. Guterres từng hai lần ra tranh cử với những người cùng đảng, nhưng đều thất bại. Lần thứ ba này, với sự hậu thuẫn của nhà sáng lập Đông Timor Xanana Gusmao, Guterres thành công.

Trong lễ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20-5 vừa qua, Guterres đã cam kết sẽ khẳng định “các nguyên tắc và giá trị” của Đông Timor trên trường quốc tế, thúc đẩy hòa bình, thịnh vượng, bảo vệ môi trường và xóa bỏ nghèo đói. Ông tuyên bố, đất nước Đông Timor theo đuổi chính sách “quan hệ song phương đôi bên cùng có lợi”, bất kể là nước lớn hay nước nhỏ.

Guterres và vợ - Cidalia Mozinho - đến thăm trẻ em tại một điểm tổ chức Ngày Quốc tế Thiếu nhi ở thủ đô Dili hôm 1-6.
Guterres và vợ - Cidalia Mozinho - đến thăm trẻ em tại một điểm tổ chức Ngày Quốc tế Thiếu nhi ở thủ đô Dili hôm 1-6.

Trong khía cạnh quan hệ này, từ kinh nghiệm “xương máu” trong chiến tranh chống chiếm đóng, Guterres cũng thận trọng kêu gọi các nước lớn, các “siêu cường” từ bỏ tham vọng ích kỷ của mình để chống lại sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan và xu hướng tan rã của thế giới.

Ông kêu gọi các cường quốc thế giới hãy tập trung liên kết, hỗ trợ các nước nhỏ vượt qua đói nghèo, bệnh tật, thay vì vung tiền mua sắm vũ khí. Trong quan điểm, tầm nhìn đối ngoại của mình, Guterres đặc biệt quan tâm, để mắt đến hai “ông lớn” ở sát kề bên mình - đó là Indonesia và Australia, trong đó Australia được quan tâm nhiều hơn, bởi quốc gia này đang có những tranh chấp đường biên giới vì những lợi ích về dầu mỏ và khí đốt trong Biển Timor.

Trong cuộc trò chuyện với báo chí tại Dinh Tổng thống cuối tháng 5 vừa qua, Guterres cho rằng ông tự hào về nơi ông sinh ra và lớn lên, về cuộc kháng chiến giành độc lập cho đất nước.

Trả lời phỏng vấn của tờ báo The Guardian, Guterres thừa nhận rằng, những năm tháng tham gia kháng chiến giành độc lập cho Đông Timor đã tôi rèn cho ông trở thành con người như ngày hôm nay, đồng thời giúp ông có được tầm nhìn của nhà lãnh đạo. Nhìn lại cuộc kháng chiến, Guterres chạnh lòng cho biết, “khắp từ đông sang tây trên dải đất Đông Timor này đâu đâu cũng là bãi chiến trường. Nhiều đồng đội của tôi đã ngã xuống. Tôi đã chứng kiến nhiều người dân Đông Timor vô tội chết dưới làn đạn bom chiến tranh”.

Nhiều người dân Đông Timor cũng có cái nhìn đồng cảm với Guterres. Ngay sau lễ nhậm chức của Guterres và nhiều ngày sau đó, báo chí phương Tây ghi nhận nhiều ý kiến người dân Đông Timor mong muốn “thế hệ 75” - tức những người tham gia cuộc kháng chiến chống chiếm đóng từ năm 1975 - tiếp tục lãnh đạo đất nước. Họ bao gồm 3 vị tiền nhiệm của Guterres (Gusmao, Ramos-Horta và Alkatiri).

Nhiều người dân Đông Timor ngày nay cảm nhận được sự thay đổi rất lớn của cuộc sống so với khi mới giành độc lập. Tuy nhiên, nhiều người cũng cảnh báo tầng lớp lãnh đạo chính trị ở thủ đô Dili không ngủ quên trên chiến thắng, không được quên một thực tế rằng vết thương chiến tranh sau 15 năm vẫn chưa lành hẳn. Cuộc sống người dân Đông Timor ngày nay vẫn còn nhiều khó khăn, thiếu thốn đủ thứ: nước sạch, lương thực, giáo dục, chăm sóc y tế,...

Thời gian 15 năm chưa đủ để Đông Timor non trẻ khắc phục hết những khó khăn. Những người đã bỏ phiếu cho Guterres và tiếp tục ủng hộ ông kể cả sau khi ông lên nắm quyền vẫn tin tưởng ông Guterres không chỉ tiếp nối con đường mà những người của “phong trào kháng chiến 75” như ông đã chọn, mà còn mong muốn ông làm tốt hơn thế. Guterres nói rằng, ông vững tin vào kế hoạch hành động của mình, nhưng đồng thời cũng cho rằng ông cần được tiếp thêm sức mạnh sau cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 7 tới.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.