Hàng tỉ đôla bị thâm lạm và nhiều chính trị gia đang bị pháp luật nhắm đến. Brazil đang trải qua một vụ bê bối tham nhũng liên quan đến hoạt động của tập đoàn Dầu khí Petrobras. Ngày 15/3, có 1,5 triệu người dân Brazil đã xuống đường để phản đối vụ tham nhũng này cũng như chính sách của nữ Tổng thống Dilma Rousseff.
Hồ sơ về vụ tham nhũng này đã được mở vào năm 2009 nhằm tìm hiểu sự liên quan đến các vụ hối lộ của tập đoàn quốc doanh này bắt đầu từ một thập kỷ trước. Món tiền thâm lạm này khiến cho đất nước thất thu 3,3 tỉ đôla trong vòng 10 năm qua. Vào tháng 3/2014, cuộc điều tra đã đưa ra ánh sáng một mạng lưới tha hóa dẫn đến nhiều vụ bắt giữ.
 |
| Cuộc biểu tình tại Rio de Janeiro. |
“Luật hình sự Brazil quy định một thủ tục xét lại bản án nếu người ấy tố cáo các đồng phạm. Dần dần nhiều lời khai được thu thập và các điều tra viên ráp lại những mảnh ghép” - giáo sư Stéphane Monclaire ở Đại học Paris 1 cho biết.
Bên cạnh Tập đoàn Petrobras còn có 30 công ty thuộc hệ thống cảng cũng bị nghi ngờ đã lập ra một cartel. Hệ thống đó như sau: Petrobras cho đấu thầu và những công ty kia nhận thầu. Các công ty này chia nhau những công trình rồi nâng khống hóa đơn lên. Mức thặng dư này được Petrobras giải ngân và được chia sẻ cho các cán bộ cũng như dân biểu để đổi lấy sự hậu thuẫn của chính phủ. Đối với mỗi hợp đồng sẽ được khấu trừ hoa hồng từ 1 - 3%. Đảng Lao động của bà Dilma Rousseff đã nhận được từ 150 - 200 triệu đôla.
“Vụ việc này là chưa từng có tuy Brazil đã quá quen với những scandal tha hóa, vì đụng chạm đến các món tiền khổng lồ, một mô hình tham nhũng liên quan đến tiền công và những chính trị gia quan trọng” - Stéphane Monclaire cho biết.
Thật vậy, vào ngày 7/3 vừa qua Tối cao Pháp viện Brazil đã cho phép điều tra khoảng 50 nhân vật. “Danh sách Janot” (theo tên của vị Tổng Kiểm sát Rodrigo Janot) có tên tuổi của 54 người, trong đó có 12 nghị sĩ và 22 dân biểu, bị nghi ngờ đã trực tiếp nhận hối lộ. Trong danh sách này có đầy đủ các thành viên của 5 đảng phái chính trị. Chủ tịch Thượng viện Renan Calheiros và Chủ tịch Hạ viện Eduardo Cunha cũng có tên. Quả là một cơn địa chấn đối với tầng lớp chính trị Brazil.
Nữ Tổng thống Dilma Rousseff không bị nêu đích danh trong scandal này và không có tên trong Danh sách Janot. Thế nhưng rất nhiều người dân tin rằng, bà cũng có một phần trách nhiệm. Bà đã đỡ đầu cho Petrobras trong những năm 2003-2005 khi còn là Bộ trưởng Năng lượng và hoạt động của tập đoàn dầu khí này được bà theo dõi sát sao.
Các đảng phái đối lập không nỗ lực chỉ trích đảng PT và Tổng thống Rousseff. Họ tỏ ra thận trọng vì cuộc điều tra cho thấy nhiều vị dân cử của họ cũng “dính chàm” hối lộ. “Vụ việc này diễn ra từ năm 1997, thời kỳ Cardoso là Tổng thống. Mà đảng PSDB của ông ta hiện là lực lượng đối lập chính. Do vậy họ tránh đổ thêm dầu vào lửa vì e ngại tình thế sẽ đảo chiều. Cũng vì thế họ không muốn có một sự luận tội. Ngược lại giới truyền thông tỏ ra rất hung hăng đối với đảng PT và các đồng minh.
Cuộc biểu tình ngày 15/3 vừa qua là cuộc biểu tình lớn nhất kể từ tháng 6-2013. Tại Sao Paulo, đoàn người mặc đồ vàng và xanh lục chiếm suốt đại lộ Paulista và những con đường lân cận tại trung tâm thành phố, cất cao giọng hát quốc ca và đòi Tổng thống Dilma Rousseff phải từ nhiệm. Nhưng muốn được như thế, cần phải có bằng chứng rằng bà có tham gia vào vụ tham nhũng hay che giấu vụ việc. Nhưng tạm thời cuộc điều tra chỉ hướng đến việc xác định xem tiền hối lộ có được sử dụng cho chiến dịch tranh cử của bà không.
Phong trào biểu tình này cũng diễn ra tại 74 thành phố trong cả nước. Theo nguồn tin cảnh sát, có 45.000 người tại thủ đô Brasilia, 24.000 người tại Belo Horizonte và 15.000 người tại Rio de Janeiro tham gia biểu tình.
“Vụ việc này đã có chiều hướng xấu đối với bà Rousseff. Tôi cho rằng bà sẽ vượt qua giai đoạn này nhưng scandal sẽ chưa chấm dứt. Cộng thêm với các thách thức kinh tế và xã hội, người ta có thể nói rằng 2015 sẽ là một năm đen tối đối với Tổng thống Dilma Rousseff” - Stéphane Monclaire nhận định.
