Theo Đặc phái viên TTXVN, trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, sáng 21/9 (theo giờ địa phương), tại thành phố New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp gỡ chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Hoa Kỳ.
Tham dự buổi gặp có các chuyên gia, trí thức người Việt đã và đang đóng góp quan trọng trên các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học máy tính, tự động hóa, chính sách công, y tế, tài chính ngân hàng, bảo mật và an toàn dữ liệu, vật liệu bền vững, công nghệ tài chính (fintech), thương mại điện tử…
Tại buổi gặp, Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng đã báo cáo với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam về tiềm năng, thế mạnh của đội ngũ chuyên gia, trí thức và các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt tại Hoa Kỳ.
Trong không khí thân mật của buổi gặp, đại diện chuyên gia, trí thức người Việt tại Hoa Kỳ bày tỏ vui mừng, vinh dự được chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam; phấn khởi và tự hào trước những thành tựu nổi bật mà đất nước đã đạt được dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Đảng, và Nhà nước.
Đại diện chuyên gia, trí thức người Việt tại Hoa Kỳ đã đề xuất kiến nghị liên quan đến chủ đề: Start-ups đa quốc gia-Hạt nhân để Việt Nam có vai trò lớn hơn trong chuỗi giá trị AI toàn cầu; định hướng năm 2030 và tầm nhìn năm 2045 cho trí tuệ nhân tạo Việt Nam; tiềm năng của Việt Nam trong nghiên cứu phát triển thiết bị bay không người lái; Việt Nam cần gì để thu hút dòng vốn toàn cầu; đề xuất giải pháp tập hợp và kết nối nguồn lực chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Hoa Kỳ.
Phát biểu tại buổi gặp, đánh giá cao những ý kiến, đề xuất tâm huyết, trách nhiệm, cụ thể của các chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Hoa Kỳ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng trong khoa học và công nghệ, khoảng cách giữa Việt Nam với các nước đi trước còn xa, chưa làm chủ được nhiều công nghệ cốt lõi; điều kiện dành cho nghiên cứu còn thiếu, đội ngũ chuyên gia trình độ cao chưa đáp ứng được nhu cầu, đặt ra yêu cầu thay đổi mạnh mẽ. Đảng và Nhà nước xác định phải kiên trì và quyết liệt khắc phục những hạn chế, tạo điều kiện, khuyến khích các nhà khoa học nghiên cứu, sáng tạo để đem đến những sản phẩm thiết thực, hiệu quả. Trước mắt là tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc trong thực hiện chính sách, dành nguồn đầu tư có trọng tâm cho nghiên cứu và nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời cũng cần có cơ chế hợp lý đối với những rủi ro trong nghiên cứu khoa học.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao đổi về những điểm mới trong Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 02/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài; nhấn mạnh Nghị quyết tiếp tục khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời là nguồn lực chiến lược quan trọng của đất nước. Điều đó có nghĩa là tri thức, kinh nghiệm và những quan hệ hợp tác mà các chuyên gia, nhà khoa học người Việt vun đắp ở nước ngoài cần có chỗ đứng xứng đáng trong các chương trình phát triển của Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ điểm mới rất đáng chú ý của Nghị quyết số 23-NQ/TW là yêu cầu các cơ quan phải cùng đồng hành, xây dựng cơ chế để kiều bào có thể tham gia sâu hơn. Muốn thực hiện được điều đó, trong nước phải biết lắng nghe từ sớm, sẵn sàng chia sẻ thông tin và cùng xác định công việc. Nghị quyết số 23-NQ/TW cũng nêu rõ trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài. Theo đó, sự hỗ trợ của các cơ quan cần đến được với những người đang gặp khó khăn, cần thông tin hoặc cần được hướng dẫn để giải quyết công việc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Nghị quyết số 23-NQ/TW rất coi trọng tinh thần cầu thị với những ý kiến xây dựng, kể cả quan điểm khác biệt, vì lợi ích chung của đất nước. Mỗi người có trải nghiệm khác nhau nên cách nhìn cũng có thể khác nhau. Đảng, Nhà nước mong có những cuộc trao đổi cởi mở, trong đó người góp ý được trình bày đầy đủ và người tiếp nhận thực sự muốn hiểu, nhằm bồi đắp sự tin cậy giữa hai bên.
Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn các chuyên gia tham gia xây dựng nhóm nghiên cứu, hỗ trợ đào tạo người trẻ, cùng lựa chọn hướng công nghệ phù hợp với nhu cầu trong nước; chia sẻ những tri thức, kinh nghiệm trên nhiều lĩnh vực khác nhau, những cách làm đã thành công và cả không thành công để trong nước có cái nhìn đầy đủ hơn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc trở về hay tiếp tục làm việc ở nước ngoài là lựa chọn gắn với nghề nghiệp, gia đình và hoàn cảnh của mỗi người. Đảng, Nhà nước tôn trọng những lựa chọn đó. Người muốn trở về cần được hỗ trợ để có thể ổn định cuộc sống và làm việc lâu dài. Người đang ở nước ngoài cũng có thể tìm cách để tham gia thuận tiện, phù hợp với thời gian và trách nhiệm của mình. Mỗi người có nhịp đi riêng và sự đóng góp cũng có thể lớn dần cùng với kinh nghiệm, điều kiện của mình.
Để những đóng góp của kiều bào phát huy hiệu quả, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Hoa Kỳ phối hợp, tổng hợp đầy đủ những ý kiến tại cuộc gặp, chuyển đến đúng cơ quan phụ trách và theo dõi việc trả lời; cần có đầu mối liên hệ rõ ràng để kiều bào tiếp tục gửi góp ý sau cuộc gặp. Những đề xuất cần nghiên cứu thêm phải được thông tin về tiến độ; những việc chưa thể thực hiện cũng cần giải thích rõ lý do.
Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan cần chủ động mời các chuyên gia, nhà nghiên cứu người Việt Nam ở nước ngoài tham gia góp ý từ khi xây dựng chính sách, xác định nhiệm vụ nghiên cứu và thiết kế chương trình đào tạo. Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cần tổ chức trao đổi chuyên môn đến nơi đến chốn. Kết quả tiếp thu phải được thể hiện trong việc điều chỉnh nội dung hoặc trong lời giải thích có căn cứ gửi lại người góp ý.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cơ quan chức năng tạo điều kiện tốt nhất có thể cho những đóng góp đó. Với đề xuất được lựa chọn triển khai, cần thống nhất sớm đơn vị tiếp nhận, người phụ trách, kinh phí và điều kiện làm việc. Thời gian giải quyết thủ tục phải rõ ràng; những vướng mắc vượt thẩm quyền cần được báo cáo để xử lý. Khi đã mời một người dành thời gian hợp tác, cơ quan mời phải có trách nhiệm chuẩn bị để người đó làm được việc.
Các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị sử dụng chuyên gia cần trao đổi cụ thể ngay từ đầu về yêu cầu chuyên môn, quyền lợi của người tham gia và việc sử dụng kết quả nghiên cứu; cần tôn trọng quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ và những cam kết nghề nghiệp của chuyên gia kiều bào với cơ quan nơi họ đang làm việc. Hình thức hợp tác nên linh hoạt, có thể từ xa, theo đợt hoặc dài hạn, phù hợp với tính chất công việc và điều kiện mỗi bên.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn việc tiếp nhận ý kiến của trí thức Việt Nam ở nước ngoài trở thành công việc thường xuyên. Các cơ quan trong nước nói rõ những vấn đề mình đang cần tư vấn, để người có chuyên môn biết và lựa chọn tham gia. Sau một thời gian hợp tác, hai bên cùng nhìn lại điều gì có ích, điều gì còn vướng và cần sửa ở đâu.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tinh thần làm việc nghiêm túc, có kết quả sẽ tạo niềm tin để các chuyên gia tiếp tục gắn bó./.
