Tin vịt và video “chế” làm điên đảo chính trường Indonesia

Ngày 15-2 vừa qua, chính trị gia Basuki Purnama, hay còn được biết đến với biệt danh "Ahok" đã mất vị trí dẫn đầu cuộc đua giành chiếc ghế Thị trưởng Jakarta chỉ vì một đoạn video “chế” của cư dân mạng xã hội. Nạn tin tức giả mạo đang tràn ngập trên các mạng xã hội và khiến cả nước Indonesia đau đầu.

Mặc dù xuất thân là người gốc Hoa và theo đạo Công giáo tại một quốc gia có 90% dân số theo đạo Hồi nhưng ông Ahok luôn chiếm được sự ưu ái của người dân trong suốt nhiệm kỳ trước của mình. Trong cuộc bầu cử lần này, ông đã từng là một ứng cử viên được yêu thích.

Kết quả vừa qua không chỉ bởi những lý do tôn giáo hay chính trị, như sự gần gũi giữa ông và Tổng thống Joko Widodo hoặc chiến dịch tranh cử của ông đối thủ Agus Yudhoyono. Một lý do khác là sự bùng nổ những thông tin sai sự thật trên mạng xã hội trong những tháng gần đây ở Indonesia.

Thị trưởng mãn nhiệm Jakarta, Ahok, vận động tái cử.
Thị trưởng mãn nhiệm Jakarta, Ahok, vận động tái cử.

Cụm từ “fake news” (tin tức giả mạo) xuất hiện trong những tháng cuối cùng của cuộc bầu Tổng thống Mỹ. Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ hồi tháng 11-2016 đã đem lại chiến thắng bất ngờ cho ông Donald Trump mặc dù tất cả các cuộc thăm dò dư luận trước đó đều nói bà Hillary Clinton chắc chắn giành chiến thắng.

Nhiều giới chức Mỹ sau đó quy trách nhiệm cho Facebook là “tạo điều kiện” cho những thông tin “giả” loan truyền khiến công chúng ngộ nhận, dẫn tới thất bại của bà Clinton. Chỉ riêng tại Mỹ có tới 51% người sử dụng mạng xã hội cá nhân để theo dõi thời sự và 87% trong số đó dùng tài khoản trên Facebook.

Có điều, trên mạng Facebook, cộng đồng mạng đã tìm thấy những tin vịt như là Đức Giáo hoàng ủng hộ ứng cử viên Donald Trump hay ứng viên tổng thống của phe Dân chủ, bà Hillary Clinton đã tung 137 triệu USD mua vũ khí bất hợp pháp, lại cũng bà Clinton vừa tậu căn biệt thự 200 triệu USD trong vùng Maldives, hay nước Mỹ sau hai nhiệm kỳ Tổng thống Obama phải đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp là 42%...

Theo trang mạng chuyên về thông tin qua ngả Internet BuzzFeed, trụ sở tại New York, trong số 2.283 tài khoản sử dụng Facebook được sử dụng như một phương tiện để tuyên truyền cho ông Trump, có tới 12,3% chuyên để tung tin nhảm; 1/4 trong số đó khai thác cả tin thật lẫn tin giả để lấy phiếu cho ứng viên đảng Cộng hòa trong mùa vận động tranh cử Tổng thống Mỹ vừa qua.

Sau sự việc trên, một số nước đã yêu cầu Facebook loại bỏ những “tin vịt”. Tại Indonesia, những tin giả bị phát tán bởi những cá nhân hoặc nhóm người với mục đích gây ra bất ổn chính trị hoặc bôi nhọ một nhóm dân thiểu số, một tôn giáo. Những tin giả thường bắt đầu và lan truyền trên WhatsApp và Facebook, mà Indonesia là một trong những nơi có nhiều người dùng mạng xã hội nhất.

Cuối cùng, những thông tin bị bóp méo đó lại được nhiều người coi là đúng vì chúng được chia sẻ giữa những người thân với nhau. Tại quần đảo 255 triệu dân với đầy chia rẽ sắc tộc này, hậu quả mà tin giả gây ra hoàn toàn có thể tạo ra biến động lớn.

Trở lại vụ việc của ông Ahok. Tại một cuộc họp hồi tháng 9-2016, Ahok đã nhạo báng đối thủ của ông khi có những lời nói mỉa mai kinh Koran. Việc này bị coi là hành vi báng bổ thần thánh và đã nhận nhiều sự chỉ trích và lên án của người dân, nhất là các tổ chức Hồi giáo, điển hình là Mặt trận Người bảo vệ Hồi giáo (FPI). Hành vi trên bị đưa ra xét xử từ tháng 12-2016 và hiệc vẫn đang tiếp diễn. Ahok phủ nhận mọi cáo buộc liên quan đến tội báng bổ nhưng nếu bị kết án thì ông sẽ phải nhận án phạt 5 năm tù.

88 triệu người Indonesia có tài khoản Facebook.
88 triệu người Indonesia có tài khoản Facebook.

Kể từ tháng 9-2016, hưởng ứng lời kêu gọi của các tổ chức Hồi giáo đã có tới 3 cuộc biểu tình quy mô lớn diễn ra với yêu cầu kết án Ahok và đòi Tổng thống Widodo từ chức. Tất cả bắt nguồn một câu nói của Ahok nhưng thực sự thì nó có đúng như những gì mà người ta phao tin bằng một video về bài phát biểu kèm theo những chú thích sai lệch, bịa đặt.

Theo phóng viên báo Jakarta Post, người có mặt theo dõi bài phát biểu của Ahok, thì những chú thích trên video là sai sự thật vì có những chỗ đã bị cắt mất. Cảnh sát Indonesia cho rằng video này "đã được làm ra để truyền bá thông tin mà có thể gây ra sự chống đối và thù hận".

Người đăng đoạn video lên Facebook đã bị buộc tội vì gây ra thù hận. Anh ta bào chữa rằng chỉ muốn thảo luận về chính trị với bạn bè và anh đã không nhận ra rằng đã dịch sai đoạn video.

Hậu quả của một video sai phụ đề là những vụ biểu tình lớn. Sự xuất hiện của một loạt những thông tin sai lệch, cố ý hay vô tình phát ra từ “tai mắt” của những trang mạng có ảnh hưởng ngày càng lớn.

Vài ngày trước vòng một cuộc bầu cử Thị trưởng Jakarta, Saiful Manjani Research and Consulting (SMRC) đã công bố kết quả của một cuộc khảo sát, trong đó có 45% người được hỏi tin rằng Ahok đã phạm tội và có 88% người không biết chính xác những gì Ahok đã nói.

Trên toàn quốc, có 52% dân số (132 triệu người) dùng mạng xã hội và 129 triệu người thường xuyên lên mạng (3,5 giờ/ngày). Facebook là kênh truyền thông ưa thích, với 88 triệu người sử dụng. Theo công ty nghiên cứu eMarketer, số người lên Facebook bằng điện thoại ở Indonesia còn nhiều hơn Mỹ. Do đó, những thông tin giả lây lan càng nhanh khi số người theo dõi tin tức càng nhiều.

Hồi đầu năm nay, Tổng thống Indonesia Joko Widodo đã bày tỏ lo ngại về những hành vi phỉ báng, hận thù và lăng mạ trên các mạng xã hội. Từ đó, ông công bố phát động cuộc chiến chống lại những tin tức giả mạo, tương tự như ở Đức hay Pháp. Phương pháp áp dụng bao gồm: truy tố liên đới tới những cá nhân lan truyền tin giả; phong tỏa các trang mạng đưa tin.

Theo lời Tổng thống Widodo, Chính phủ sẽ đưa ra 2 chiến dịch nhằm giúp người dân biết sử dụng Internet và mạng xã hội cho những mục đích đúng đắn, đồng thời thiết lập một danh sách các trang web "đáng tin cậy" do nhà nước kiểm duyệt.

Bên cạnh đó, Hội đồng Hồi giáo Tối cao Ulema đã tung ra một sắc lệnh chống lại tin tức giả mạo và ngày càng có nhiều tín đồ tham gia. Tổ chức Hồi giáo lớn nhất Indonesia, Nahdlatul Ulama cũng tham gia vào chiến dịch chống lại những lời nói cực đoan trong thời đại kỹ thuật số.

Savic Ali, thành viên của Tổ chức Hồi giáo Vice, chỉ ra mấu chốt để giải quyết vấn đề là giáo dục về công nghệ để người dân có năng lực phân biệt những thông tin đăng tải trên Facebook.

Đan Kô (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.