Tin nhảm và sự độc ác vô hình trên mạng

Một sớm trung tuần tháng 3-2017, tại một TP lớn phía Nam, một người đàn ông tên Nguyễn Thanh Đông thức dậy đón ngày mới cùng vợ con như bao gia đình khác. Nhưng buổi sáng đó là bước ngoặt số phận gia đình anh, bởi trong khi họ đang yên giấc trong đêm, trên mạng xã hội Facebook, thiên hạ đã kịp chia sẻ “bản án” dành cho Nguyễn Thanh Đông với tội danh hiếp dâm trẻ em lên đến đơn vị hàng vạn chia sẻ (share), từ một tài khoản Facebook mang tên Trang Le.

Trong “cáo trạng” và “kết luận”, “bản án” trên mạng xã hội này có đầy đủ thông tin chi tiết từ số điện thoại di động, địa chỉ nhà riêng của Đông, ảnh chân dung toàn thể gia đình gồm vợ chồng Đông và 2 con nhỏ kèm theo thông tin trường lớp các cháu. Nếu có thêm tên cô giáo chủ nhiệm thì sẽ “đầy đặn” hơn nữa. Cộng đồng mạng xã hội hùa theo lên án nạn ấu dâm, anh Đông cũng trở thành một con quái vật cần phải bị trừng trị thích đáng.

Bi kịch xảy ra ngay tại cửa nhà trong sớm ban mai ấy, chất thải bẩn thỉu đổ ngập cửa, hàng phố miệt thị những đứa trẻ vô tội và kế đến là cha của chúng là “loại súc sinh không đáng làm người”. Anh thợ máy tính tên Đông trốn chạy đám đông hung hãn bằng cách cho con nghỉ học cùng vợ đi lánh nạn trước những bức xúc như sóng thần của cư dân trong khu vực.

Thật đáng tiếc cho người đàn ông hành nghề sửa máy tính tên Đông đã từng có thời gian làm việc tại một trường tiểu học, chỉ vô tình trùng tên với một người khác, khi ấy đang bị dư luận nghi ngờ có liên quan đến sự việc một bé gái tổn thương vùng kín khi đi học. Câu chuyện chính thức khép lại khi cơ quan Công an đưa ra kết luận. Tất nhiên Nguyễn Thanh Đông không có một mẩu liên quan. Nhưng anh ta và gia đình đã kịp “trả án” dư luận xong xuôi để trở về ngôi nhà bị bẩn thỉu và tan hoang sau bão dư luận.

Tài khoản tung tin thất thiệt về Đông hoàn toàn vô sự bằng cách rất đơn giản là dọn dẹp sạch sẽ “hồ sơ vụ án” trên trang cá nhân, sau vài ngày tiếp tục quay lại công việc bán hàng online kết hợp tuyên ngôn những rao giảng đạo đức xây dựng xã hội tốt đẹp hơn, nhân văn hơn...

Tin đồn virus Ebola vào Việt Nam đã từng gây bất ổn trong xã hội và vất vả cho y bác sĩ bệnh viện Bạch Mai.
Tin đồn virus Ebola vào Việt Nam đã từng gây bất ổn trong xã hội và vất vả cho y bác sĩ bệnh viện Bạch Mai.

Theo khảo sát mới đây, số lượng người Việt sử dụng mạng xã hội Facebook lên tới con số hơn 30 triệu. Tất nhiên đó là con số không được chính xác cho lắm nếu tính bổ đầu người trên mặt bằng dân số toàn quốc ngưỡng 90 triệu. Có thể hiểu rằng nó như tình trạng “sim rác”, nhiều người sử dụng vài tài khoản để phục vụ các mục đích riêng trên mạng.

Có thể nhìn thấy rõ với công cuộc bán hàng online trên mạng và tung tin đồn nhảm cao trào như hiện nay thì nhiều người đều sở hữu vài đến vài chục tài khoản để tự khen mình, để tự cảm ơn hàng tốt quá và cả để “âm binh” đi chia sẻ những tin tức giật gân trong một khoảnh khắc nào đó chính chủ nghĩ ra không còn là xa lạ. Họ cần một hiệu ứng đám đông kết nối qua sợi dây liên kết “các mẹ ơi biết gì chưa”, thêm mỗi người theo dõi là thêm một khách hàng tiềm năng.

Nếu như trước đây chúng ta hay hỏi trêu đùa nhau rằng “like” ở trên mạng có ăn được không? Câu trả lời là những nụ cười xấu hổ bẽn lẽn. Thời thế đã đổi thay. Like, sự tương tác qua lại trên mạng xã hội Facebook bây giờ là tiền. Thậm chí người ta bỏ cả bạc triệu mỗi tháng để mua like, để được sống ảo - huyễn hoặc bản thân là người quan trọng, để tăng tương tác giao thiệp trên mạng thuận lợi hơn cho bán hàng. Tất nhiên tung tin đồn nhảm đến ác ý, quan trọng nhất đánh vào được sự hiếu kỳ và bản năng tò mò vốn có của loài người để thu hút đám đông.

Theo nhiều nghiên cứu về nhân chủng học thì con người về cơ bản là thích hóng chuyện và đều có nhiệt tâm chia sẻ tin đồn. Sử gia Mitchell Stephens nói: “Nhân loại đã liên tục trao đổi tin tức, xuyên suốt mọi lịch sử và trải qua các nền văn hóa...”. Tin tức thỏa mãn khát vọng căn bản của con người, là nhu cầu nội tại, là bản năng. Loài người muốn biết những gì đang xảy ra bên ngoài kinh nghiệm trực tiếp của mình. Và khi họ được biết, những biến cố không tự nhìn thấy sẽ lại tạo ra một “khoái cảm” thông tin hoặc một cảm giác an toàn.

Có một dạo người ta râm ran cái mốt mở đầu câu chuyện bằng cụm câu “Các mẹ ơi, biết gì chưa?”. Câu này ban đầu mô tả hoạt động của các mẹ trên các diễn đàn bỉm sữa, một hoạt động rất đặc trưng và cao quý của phụ nữ. Nhưng rồi cái phong trào “Các mẹ ơi, biết gì chưa” ấy, lây lan sang nhiều lĩnh vực, nhiều người phát ngôn, bất kể giới tính.

Vẫn phong cách tung tin trên mạng mở đầu bằng mẫu câu này, mùa thu năm 2014, một tài khoản Facebook tên T.L. đăng tải bài viết trên với nội dung: “Các mẹ ơi tin khẩn, dịch bệnh Ebola đã đến Việt Nam rồi nhé, tại Bệnh viện Bạch Mai, tin nội bộ nên không để lộ ra...”.

Thông tin này cũng được chủ tài khoản nêu trên đưa lên Hội nuôi con bằng sữa mẹ Việt Nam có trên 2.600 thành viên để cảnh báo. Đến sáng 12-8-2014, sau khi đọc thông tin có liên quan đến dịch bệnh, anh H, phu quân tài khoản T.L. đăng lên trang Facebook cá nhân: “Thông báo: dịch bệnh Ebola đã đến Việt Nam mình biết tin này qua bác sĩ người nhà, gọi điện về thông báo cho con cái. Việc này rất nguy hiểm, mọi người cố gắng sát khuẩn sạch sẽ bằng cách cho cồn 70 độ hòa vào chai Betadine xịt vào tay và quần áo. Cầu mong dịch này mau qua đi, sợ quá rồi. Mình thông báo tin này cho mọi người cố gắng tự ý thức để dịch không lây lan rộng”.

Theo cơ quan chức năng TP Hà Nội, khi bị triệu tập, cặp đôi trên thừa nhận đã đưa thông tin sai sự thật với mục đích cảnh báo trong cộng đồng(?!) Hai người nghe thông tin trên mạng, đài, báo về dịch Ebola nên viết ra nội dung trên chứ không sao chụp, chép của ai. Một chi tiết đáng chú ý khác, họ cũng kinh doanh các mặt hàng phục vụ chị em trên mạng xã hội.

Người ta hay kể cho nhau nghe những chuyện định kiến làng xã, những cô gái cạo đầu bôi vôi hay người phải bỏ xứ mà đi vì miệng lưỡi người làng. Bây giờ, chẳng cần quen biết gì nhau để mà phán xét, “sáng tác”. Đã có vài cô gái còn quá trẻ tự tử vì những điều được bịa đặt ác ý trên mạng xã hội.

Thời đại của hỗn loạn thông tin, ai cũng có thể trở thành một người đưa tin “thần thánh” của thế kỷ 21. Một đám đông có thể nghi ngờ người hành khất khi anh ta ngửa tay xin 1.000 đồng nhưng dễ dãi gật đầu như gà mổ thóc để tin tuyệt đối và nhiệt thành chia sẻ những thứ thông tin phi lý đến nhảm nhí trên mạng. Cứ đà này, ai cũng sáng láng tư cách là một nạn nhân dự bị của mạng xã hội. Làm một người dùng mạng thông thái, khó đến vậy sao?

Minh Trí

Các tin khác

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Văn hóa, lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa, những trang tư liệu hay không gian bảo tàng. Trên TikTok, Facebook, Instagram, YouTube... người trẻ đang kể câu chuyện của cha ông bằng video ngắn, tranh vẽ, thời trang, âm nhạc và công nghệ số. Cách kể mới đang giúp di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Nhưng khi một video có thể lan truyền tới hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sáng tạo mà không làm sai lệch những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ?

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Dù ông Trump tuyên bố Mỹ "không cần Canada", thực tế Washington đang mua phần lớn dầu thô, khí đốt, điện cùng nhiều nguyên liệu công nghiệp sống còn từ quốc gia láng giềng.

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Sau 6 tháng xung đột Trung Đông, giá dầu và xăng vẫn neo cao nhưng thị trường đang dần hình thành một "bình thường mới". Dù Mỹ nỗ lực mở rộng nguồn cung qua thỏa thuận với Venezuela, giá nhiên liệu vẫn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Ra đời từ năm 1989 từ ý tưởng của cộng đồng địa phương nhằm đưa du khách trở về với bầu không khí "vàng" của các thập niên từ 1950 - 1980, lễ hội Golden Oldies được tổ chức vào ngày cuối tuần cuối cùng của tháng 7 hàng năm tại làng Krofdorf-Gleiberg, thị trấn Wettenberg, tiểu bang Hessen - Đức. Kết hợp giữa âm nhạc, xe cơ giới và thời trang vintage, Golden Oldies đã trở thành một trong những lễ hội văn hóa hoài niệm lớn nhất nước Đức, thu hút mỗi năm khoảng 60.000 - 70.000 lượt du khách.

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Chỉ còn ít tuần nữa, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) sẽ chính thức khởi tranh tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản). Thời điểm này, không khí tập luyện tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia đang bước vào giai đoạn "nước rút" khốc liệt nhất. Với mục tiêu phấn đấu giành từ 4 - 6 HCV, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đang dồn toàn lực, kích hoạt chế độ "cắm trại săn vàng" cho các đội tuyển trọng điểm.

Một thoáng Milan

Một thoáng Milan

Được coi là trung tâm quan trọng của thời trang châu Âu, cái nôi của Opera và đô thị kinh tế của nước Ý, Milan trên thực tế còn là một trong những thành phố đẹp nhất nước Ý. Ẩm thực đa dạng và cuộc sống nhộn nhịp, Milan là sự hòa quyện giữa cuộc sống hiện đại phồn thịnh với vô vàn di tích lịch sử tráng lệ. Sự tiên phong nghệ thuật độc đáo và bảo tồn truyền thống cổ điển đã đem đến cho Milan một vẻ quyến rũ mê hoặc.

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Ngày 24/8, chính quyền Mỹ đã công bố chiến dịch “chiến tranh kinh tế” hủy diệt do Tổng thống Donald Trump phát động nhằm đối phó với Iran. Chiến dịch này đang được giới quan sát quốc tế theo dõi xem liệu ông Trump có thật sự thực hiện đúng như những gì tuyên bố hay không, khi những cái giá phải trả về mặt chính trị ngày càng tăng.

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đòi hỏi Việt Nam vừa bảo tồn bản sắc vừa tạo động lực tăng trưởng mới, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang mở ra hành lang pháp lý đồng bộ nhằm chuyển hóa giá trị văn hóa thành tài sản trí tuệ và nguồn lực kinh tế. Mục tiêu của dự thảo không dừng ở quản lý mà hướng tới kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo hoàn chỉnh, nơi truyền thống được phát huy thành giá trị thương mại bền vững.