Tiếp nhận phê bình trong đời sống nghệ thuật biểu diễn: Ranh giới nào cho phản biện?

Thừa lời khen, thiếu những lời phê bình nghiêm khắc về chuyên môn. Đó là nhận xét khá phổ biến về phần lớn các cuộc thi, chương trình biểu diễn nghệ thuật. Tuy nhiên, trừ những dàn giám khảo được mời cho “đẹp đội hình”, vì là nhà tài trợ, sự thực không hẳn chỉ là những gì khán giả có thể thấy trên truyền hình…

Thời điểm cuộc thi “Hãy nghe tôi hát” làm mưa, làm gió trên sóng Đài phát thanh truyền hình tỉnh Vĩnh Long, có lẽ không ít người hồ nghi rằng tại sao những nghệ sĩ có tiếng là khắt khe trong nghề nghiệp như Phương Dung, Bảo Yến, kể cả Đức Huy lại có vẻ dành hơi nhiều lời khen cho các thí sinh, dù rằng tiết mục dự thi còn nhiều lấn cấn.

Tuy nhiên, những ai thử một lần ngồi suốt hơn nửa ngày theo dõi trọn vẹn chương trình ghi hình một tập của cuộc thi “Hãy nghe tôi hát” rồi xem lại chương trình phát sóng trên Đài Truyền hình Vĩnh Long, hẳn nhiên đều nhận thấy, có những tập phát sóng, phần lớn các nhận xét gai góc đều được cắt gọt hết. Tập thi chủ đề đêm nhạc Nguyễn Hưng, người dẫn chương trình (MC) – ca sĩ Nguyên Vũ liên tục mắc lỗi.

Không chỉ lấn quyền của giám khảo, đến tiết mục dự thi của nữ ca sĩ Nhật Kim Anh, Nguyên Vũ “hồn nhiên” cãi lại quyết liệt những nhận xét về mặt chuyên môn của giám khảo Nguyễn Hưng. Không khí trường quay chỉ qua cơn căng thẳng cực điểm khi các giám khảo khác cùng chung tay dàn hòa.

Ca sĩ Nguyễn Hưng trong đêm làm giám khảo khách mời chương trình “Hãy nghe tôi hát” thực sự nổi giận trước phản ứng thái quá của MC - ca sĩ Nguyên Vũ.
Ca sĩ Nguyễn Hưng trong đêm làm giám khảo khách mời chương trình “Hãy nghe tôi hát” thực sự nổi giận trước phản ứng thái quá của MC - ca sĩ Nguyên Vũ.

Thực tế, việc những MC lạm quyền, không giữ đúng vai trò vị trí của người dẫn chương trình lâu nay không phải hiếm. Thế nhưng, nhiều vụ việc, khi báo chí “điểm danh”, có rất ít người chân thành nhận khuyết điểm và tiếp thu. Phần lớn đều “phản pháo” theo kiểu đổ lỗi cho nguyên nhân khách quan.

Với các thí sinh trong không ít cuộc thi, kể cả những cuộc thi rầm rộ trên sóng truyền hình, dư luận từng không ít lần “dậy sóng” trước những kiểu cãi lấy được của các thí sinh. Với nghệ sĩ, tình trạng chỉ nghe khen, không chấp nhận chê sản phẩm nghệ thuật của mình như chuyện đương nhiên.

Dù công khai phản bác theo kiểu nam ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng với nhận xét của nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 lúc sinh thời, hay cách nhận lỗi mà khiến người tiếp nhận không cảm nhận được sự hối lỗi chân thành như trường hợp của Trấn Thành với việc làm méo mó tác phẩm kinh điển Tô Ánh Nguyệt mới đây thì rõ ràng, với “làng” giải trí Việt, khó có cánh cửa nào rộng mở cho các ý kiến phê bình mang tính trái chiều.

Thuộc dạng kén khán giả và có phần xa cách với số đông công chúng, nghệ thuật múa, đặc biệt là múa đương đại từng có thời gian trở thành tâm điểm tranh luận bởi nhiều luồng ý kiến. Một phần lý do, theo nhiều bậc “trưởng lão” trong “làng” múa Việt là bởi thời điểm ấy, múa đương đại đã từng bước tìm đến với công chúng song về mặt lý luận, chưa có chuẩn nào cho múa đương đại.

Ngay trường múa tại TP Hồ Chí Minh, có những hội thảo, người trong nghề cũng thừa nhận chưa có môn học nào, giáo trình nào chung nhất cho bộ môn này. Nhiều nghệ sĩ cũng cho biết, cách làm, cách học thường là tự tìm kiếm, thử nghiệm.

Nghệ sĩ hoạt động trong nghệ thuật múa có lẽ “lành tính” hơn cho với các cá nhân hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác của giải trí Việt nên thường chỉ chọn cách lặng lẽ lao động. Phản ứng một cách công khai và rộng rãi nhất trước giới truyền thông, có chăng là của một biên đạo múa trẻ có tiếng là tài năng, du học ở nước ngoài về.

Trong một buổi họp báo công bố chương trình biểu diễn của một nhà hát uy tín thuộc hàng nhất nhì Việt Nam, anh bức xúc “buột miệng”, đại ý là múa đương đại không chỉ có uốn éo, quằn quại như chỉ trích. Và rằng, nghệ sĩ múa đương đại cũng phải “đổ mồ hôi, sôi nước mắt” trên sàn tập. Nếu báo chí quan tâm có thể trực tiếp đến để mục sở thị thế nào là lao động của nghệ sĩ múa đương đại và họ có tâm huyết, có nghiêm túc trong lao động nghệ thuật hay không…

Cho đến hôm nay, sau cả một quá trình khá dài, nghệ sĩ múa đương đại đã phần nào “minh oan” cho mình. Múa đương đại đã, đang khẳng được vị thế sau hàng loạt thành công vang dội với các vở như “Sương sớm”, “Chuyện kể những chiếc giày”…

Nhiều “bóng cả” của “làng” múa Việt từng chỉ trích khá gay gắt múa đương đại nay đã dần thừa nhận thành tựu của nghệ thuật này. Tất nhiên, cách tiếp nhận các ý kiến trái chiều một cách bình tĩnh và đủ thận trọng của đội ngũ nghệ sĩ trẻ như thế không nhiều trong đời sống văn học nghệ thuật Việt lâu nay nói chung, nghệ thuật biểu diễn nói riêng.

N.Nguyễn

Các tin khác

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.