Tiếp nhận phê bình trong đời sống nghệ thuật biểu diễn: Ranh giới nào cho phản biện?

Thừa lời khen, thiếu những lời phê bình nghiêm khắc về chuyên môn. Đó là nhận xét khá phổ biến về phần lớn các cuộc thi, chương trình biểu diễn nghệ thuật. Tuy nhiên, trừ những dàn giám khảo được mời cho “đẹp đội hình”, vì là nhà tài trợ, sự thực không hẳn chỉ là những gì khán giả có thể thấy trên truyền hình…

Thời điểm cuộc thi “Hãy nghe tôi hát” làm mưa, làm gió trên sóng Đài phát thanh truyền hình tỉnh Vĩnh Long, có lẽ không ít người hồ nghi rằng tại sao những nghệ sĩ có tiếng là khắt khe trong nghề nghiệp như Phương Dung, Bảo Yến, kể cả Đức Huy lại có vẻ dành hơi nhiều lời khen cho các thí sinh, dù rằng tiết mục dự thi còn nhiều lấn cấn.

Tuy nhiên, những ai thử một lần ngồi suốt hơn nửa ngày theo dõi trọn vẹn chương trình ghi hình một tập của cuộc thi “Hãy nghe tôi hát” rồi xem lại chương trình phát sóng trên Đài Truyền hình Vĩnh Long, hẳn nhiên đều nhận thấy, có những tập phát sóng, phần lớn các nhận xét gai góc đều được cắt gọt hết. Tập thi chủ đề đêm nhạc Nguyễn Hưng, người dẫn chương trình (MC) – ca sĩ Nguyên Vũ liên tục mắc lỗi.

Không chỉ lấn quyền của giám khảo, đến tiết mục dự thi của nữ ca sĩ Nhật Kim Anh, Nguyên Vũ “hồn nhiên” cãi lại quyết liệt những nhận xét về mặt chuyên môn của giám khảo Nguyễn Hưng. Không khí trường quay chỉ qua cơn căng thẳng cực điểm khi các giám khảo khác cùng chung tay dàn hòa.

Ca sĩ Nguyễn Hưng trong đêm làm giám khảo khách mời chương trình “Hãy nghe tôi hát” thực sự nổi giận trước phản ứng thái quá của MC - ca sĩ Nguyên Vũ.
Ca sĩ Nguyễn Hưng trong đêm làm giám khảo khách mời chương trình “Hãy nghe tôi hát” thực sự nổi giận trước phản ứng thái quá của MC - ca sĩ Nguyên Vũ.

Thực tế, việc những MC lạm quyền, không giữ đúng vai trò vị trí của người dẫn chương trình lâu nay không phải hiếm. Thế nhưng, nhiều vụ việc, khi báo chí “điểm danh”, có rất ít người chân thành nhận khuyết điểm và tiếp thu. Phần lớn đều “phản pháo” theo kiểu đổ lỗi cho nguyên nhân khách quan.

Với các thí sinh trong không ít cuộc thi, kể cả những cuộc thi rầm rộ trên sóng truyền hình, dư luận từng không ít lần “dậy sóng” trước những kiểu cãi lấy được của các thí sinh. Với nghệ sĩ, tình trạng chỉ nghe khen, không chấp nhận chê sản phẩm nghệ thuật của mình như chuyện đương nhiên.

Dù công khai phản bác theo kiểu nam ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng với nhận xét của nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 lúc sinh thời, hay cách nhận lỗi mà khiến người tiếp nhận không cảm nhận được sự hối lỗi chân thành như trường hợp của Trấn Thành với việc làm méo mó tác phẩm kinh điển Tô Ánh Nguyệt mới đây thì rõ ràng, với “làng” giải trí Việt, khó có cánh cửa nào rộng mở cho các ý kiến phê bình mang tính trái chiều.

Thuộc dạng kén khán giả và có phần xa cách với số đông công chúng, nghệ thuật múa, đặc biệt là múa đương đại từng có thời gian trở thành tâm điểm tranh luận bởi nhiều luồng ý kiến. Một phần lý do, theo nhiều bậc “trưởng lão” trong “làng” múa Việt là bởi thời điểm ấy, múa đương đại đã từng bước tìm đến với công chúng song về mặt lý luận, chưa có chuẩn nào cho múa đương đại.

Ngay trường múa tại TP Hồ Chí Minh, có những hội thảo, người trong nghề cũng thừa nhận chưa có môn học nào, giáo trình nào chung nhất cho bộ môn này. Nhiều nghệ sĩ cũng cho biết, cách làm, cách học thường là tự tìm kiếm, thử nghiệm.

Nghệ sĩ hoạt động trong nghệ thuật múa có lẽ “lành tính” hơn cho với các cá nhân hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác của giải trí Việt nên thường chỉ chọn cách lặng lẽ lao động. Phản ứng một cách công khai và rộng rãi nhất trước giới truyền thông, có chăng là của một biên đạo múa trẻ có tiếng là tài năng, du học ở nước ngoài về.

Trong một buổi họp báo công bố chương trình biểu diễn của một nhà hát uy tín thuộc hàng nhất nhì Việt Nam, anh bức xúc “buột miệng”, đại ý là múa đương đại không chỉ có uốn éo, quằn quại như chỉ trích. Và rằng, nghệ sĩ múa đương đại cũng phải “đổ mồ hôi, sôi nước mắt” trên sàn tập. Nếu báo chí quan tâm có thể trực tiếp đến để mục sở thị thế nào là lao động của nghệ sĩ múa đương đại và họ có tâm huyết, có nghiêm túc trong lao động nghệ thuật hay không…

Cho đến hôm nay, sau cả một quá trình khá dài, nghệ sĩ múa đương đại đã phần nào “minh oan” cho mình. Múa đương đại đã, đang khẳng được vị thế sau hàng loạt thành công vang dội với các vở như “Sương sớm”, “Chuyện kể những chiếc giày”…

Nhiều “bóng cả” của “làng” múa Việt từng chỉ trích khá gay gắt múa đương đại nay đã dần thừa nhận thành tựu của nghệ thuật này. Tất nhiên, cách tiếp nhận các ý kiến trái chiều một cách bình tĩnh và đủ thận trọng của đội ngũ nghệ sĩ trẻ như thế không nhiều trong đời sống văn học nghệ thuật Việt lâu nay nói chung, nghệ thuật biểu diễn nói riêng.

N.Nguyễn

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.