Tiếp cận tích hợp phục hồi hệ sinh thái sông, hồ tại Việt Nam

Năm 2020, chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) đã lựa chọn chủ đề của Ngày Môi trường Thế giới là "Phục hồi Hệ sinh thái"; đây cũng là năm Liên hợp quốc phát động Thập kỷ phục hồi hệ sinh thái với hy vọng ngăn chặn, phòng ngừa và đảo ngược sự suy thoái của hệ sinh thái trên toàn cầu. Theo "Thập kỷ phục hồi hệ sinh thái", một trong những hệ sinh thái quan trọng nhất chính là hệ sinh thái sông và hồ.

Vai trò các hệ sinh thái sông, hồ

Đánh giá tầm quan trọng của hệ sinh thái sông Mê Công, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu, Trường Đại học Cần Thơ cho rằng, Mê Kông là con sông dài thứ 12 trên thế giới và lớn thứ 10 về tổng lượng dòng chảy (hằng năm đạt khoảng 475 tỷ m3, lưu lượng trung bình khoảng 15.000 mét khối/s).

Ngoài nguồn tài nguyên nước, lưu vực sông Mê Kông có tính đa dạng sinh học rất cao, chỉ xếp sau lưu vực sông Amazon ở Nam Mỹ. Dòng chảy sông Mê Kông nuôi dưỡng nhiều vùng đất ngập nước đa dạng, đa chức năng trong lưu vực, duy trì các giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội và sinh thái đặc trưng.

Đất ngập nước có vai trò quan trọng là nguồn sống của người dân địa phương, tạo môi trường thuận lợi cho nông nghiệp, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, sản xuất hàng hóa và phát triển du lịch. Ngoài ra, các vùng đất ngập nước tự nhiên còn mang lại các lợi ích khác như giảm thiểu lũ, trữ nước và làm sạch môi trường. Những cánh rừng rộng lớn trong lưu vực sông Mê Kông là môi trường sinh sống cho hàng ngàn loài động, thực vật. Các hệ sinh thái rừng ở lưu vực này rất phong phú với các khu rừng xanh, rừng trên núi, rừng cây rụng lá, cây bụi, cây lấy gỗ và rừng đước.

Tiếp cận tích hợp phục hồi hệ sinh thái sông, hồ tại Việt Nam -0
 Đập ngăn mặn Thảo Long (Thừa Thiên-Huế) xuống cấp ảnh hưởng đến hoạt động.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn, nguồn nước sông Mê Kông cung cấp cho khoảng 18,6 triệu người ở Đồng bằng sông Cửu Long, nơi cung cấp hơn 50% nguồn lương thực cho cả nước, 65% sản lượng cá, 70% trái cây trong nước và xuất khẩu. Người dân thường sinh sống tập trung dọc bờ sông, nhưng sự phát triển kinh tế - xã hội của Đồng bằng sông Cửu Long đang bị kìm hãm bởi nguồn nước. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng kết hợp với các vấn đề nguồn nước xuyên quốc gia như các đập thủy điện, phát triển công nghiệp, phá rừng và chuyển dòng nước đã ảnh hưởng đến đất, sản xuất nông nghiệp, làm giảm sản lượng, đe dọa an ninh lương thực và tăng nghèo, bên cạnh các yếu tố suy thoái môi trường, tài nguyên thiên nhiên.

Bà Ngụy Thị Khanh, Giám đốc Trung tâm Sáng tạo và Phát triển xanh (Green ID) cho rằng, hiện những hoạt động của con người đang phá hủy các vùng sinh thái phong phú như: Rừng nhiệt đới, vùng đất ngập nước, các rạn san hô, các cánh đồng cỏ có nguy cơ biến hành tinh của chúng ta thành một nơi cằn cỗi. Điều này sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với chính con người. Khi hệ sinh thái bị suy thoái sẽ ảnh hưởng đến an ninh lương thực, làm cho con người phải đối mặt với nguy cơ đói nghèo, suy giảm nguồn gen và đặc biệt là biến đổi khí hậu, dẫn đến hàng loạt thảm họa thiên nhiên đe dọa cuộc sống. Tình hình hiện nay cho thấy việc khôi phục bảo vệ các hệ sinh thái, nguồn tài nguyên rừng, sự đa dạng loài và đa dạng di truyền để bảo tồn đa dạng sinh học, ngăn chặn sự diệt vong của các loài quý hiếm là một việc làm cấp bách.

Cần tiếp cận bao trùm và tích hợp

Để phục hồi hệ sinh thái cho Đồng bằng sông Cửu Long, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn cho rằng, thời gian tới các địa phương cần đánh giá hiện trạng các dòng sông, từ đó nhận diện được nguy cơ, thách thức nhằm ngăn chặn khai thác quá mức, xả thải ô nhiễm... Theo đó, việc phục hồi có thể xảy ra theo nhiều cách như thông qua việc tích cực trồng cây hoặc cần đất canh tác và cơ sở hạ tầng trên vùng đất từng là rừng và các hệ sinh thái... Đồng thời, ngành chức năng cần tiến hành phục hồi hệ sinh thái ở những khu vực suy thoái; tăng cường công tác quan trắc tài nguyên, môi trường, đặc biệt đối với nguồn nước, chất lượng môi trường được tiến hành thường xuyên hằng năm nhằm theo dõi sự thay đổi tình trạng môi trường, tài nguyên đa dang sinh học và có giải pháp quản lý thích ứng.

Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Trọng Tứ, quản lý tốt các dòng sông, trước tiên là thành lập các cơ quan quản lý tài nguyên nước trên các lưu vực sông là biện pháp rất căn cơ về thể chế. Ngoài ra, phải thực thi tích cực, triệt để đối với vấn đề ô nhiễm nước ở các khu công nghiệp, khu làng nghề. Vấn đề xả thải không được tác động đến nguồn nước; phải có biện pháp xử phạt mạnh tay, quyết liệt đối với các trường hợp cố ý, tái phạm nhiều lần. Việc tái sử dụng nước cũng rất lợi cho cơ sở sản xuất, giảm lượng nước thải cho các dòng sông.

Cùng với đó, Việt Nam cần có cách tiếp cận bao trùm, tích hợp để phục hồi hệ sinh thái như: Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về ô nhiễm nguồn nước; huy động nguồn lực, nguồn tài chính của các tổ chức khoa học công nghệ, doanh nghiệp xã hội; đặc biệt là giải pháp về mặt công nghệ để phục hồi hệ sinh thái.

Ngoài ra, Việt Nam nên thành lập nhóm làm việc gồm: Các chuyên gia về môi trường, nhà quy hoạch, chính quyền địa phương đồng thuận, quyết tâm khôi phục làm sạch dòng sông; thực hiện, giám sát các giải pháp công trình và phi công trình, đưa ra các cách tiếp cận bao trùm, giải pháp dựa vào cộng đồng, dựa vào tự nhiên.

Lý Thanh Hương

Các tin khác

Xác minh ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước

Xác minh ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước

Chiều 15/11, Công an phường Trị An, TP Đồng Nai cho biết đang phối hợp với các đơn vị chức năng xác minh làm rõ vụ ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước gần đường ĐT761, thuộc tổ 25, khu phố Mã Đà.

Siết quản lý thức ăn đường phố, gánh hàng rong

Siết quản lý thức ăn đường phố, gánh hàng rong

Thời gian qua, nhiều vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra với loại hình thức ăn đường phố. Nhưng để quản lý dịch vụ này không đơn giản khi tính lưu động cao, thiếu lực lượng kiểm soát hàng ngày.

Cần tăng tốc để kịp về đích

Cần tăng tốc để kịp về đích

Theo quy định của Bộ Y tế, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc phải hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử chậm nhất vào ngày 31/12 năm nay.

Truy xuất nguồn gốc nông sản: Rõ trách nhiệm từ vùng trồng đến thị trường

Truy xuất nguồn gốc nông sản: Rõ trách nhiệm từ vùng trồng đến thị trường

Mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc đang trở thành công cụ quan trọng để minh bạch hóa sản xuất, kinh doanh nông sản. Tuy nhiên, để những công cụ này phát huy hiệu quả, cần gắn quản lý vùng nguyên liệu với nhu cầu thị trường, đồng thời bảo đảm dữ liệu chính xác và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Gần 11.000 luật sư TP Hồ Chí Minh bước vào nhiệm kỳ mới

Gần 11.000 luật sư TP Hồ Chí Minh bước vào nhiệm kỳ mới

Ngày 15/11, Đại hội đại biểu Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã thành công và công bố kết quả bầu Ban Chủ nhiệm gồm 11 thành viên, luật sư Hà Hải được bầu làm Chủ nhiệm nhiệm kỳ mới.

Đổi mới trường chuyên: Phát triển toàn diện, giữ vững chiều sâu tài năng

Đổi mới trường chuyên: Phát triển toàn diện, giữ vững chiều sâu tài năng

Đằng sau câu chuyện tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo môn hay theo khối là vấn đề lớn hơn: Trường chuyên cần thay đổi như thế nào để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhưng vẫn giữ được chiều sâu học thuật và khả năng phát hiện, bồi dưỡng những tài năng thực sự nổi trội?

Nâng cao năng lực đọc hiểu độc lập của học sinh

Nâng cao năng lực đọc hiểu độc lập của học sinh

Khi giáo dục phổ thông chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, đọc hiểu ngày càng giữ vai trò then chốt, không chỉ trong môn Tiếng Việt, Ngữ văn mà còn trong việc học các môn học khác và giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Học sinh cả nước thi tìm hiểu pháp luật phòng, chống ma túy

Học sinh cả nước thi tìm hiểu pháp luật phòng, chống ma túy

Nếu nhà trường là nơi trực tiếp giáo dục, định hướng nhận thức, hành vi và lối sống cho học sinh thì lực lượng Công an là một trong những lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm, tệ nạn ma túy.

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Không chỉ là “lá phổi xanh” của Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà còn là mái nhà của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm, là điểm dừng chân của các loài chim di cư và vùng biển giàu nguồn lợi tự nhiên. Thế nhưng, những chiếc bẫy cùng với hoạt động săn bắt chim, thú và các phương thức khai thác thủy sản tận diệt vẫn đang đặt ra nguy cơ đối với hệ sinh thái đặc biệt này.

Báo cáo viên truyền đạt nội dung liên quan đến trợ giúp pháp lý về công tác phòng chống ma túy.

Đưa trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân

Vừa qua, UBND phường Duy Tiên phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về trợ giúp pháp lý liên quan đến công tác phòng chống ma túy.

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Không chỉ tuần tra, xử lý các đối tượng sử dụng súng tự chế, bẫy và những phương tiện tận diệt để săn bắt động vật hoang dã, lực lượng Công an ở Lâm Đồng còn chủ động phối hợp với kiểm lâm, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung tay bảo vệ các loài động vật rừng.

Rà soát hệ thống sau sự cố dừng bay tại Mỹ

Rà soát hệ thống sau sự cố dừng bay tại Mỹ

Sau sự cố gián đoạn hệ thống hàng không khiến Mỹ phải dừng cất cánh trên toàn quốc ngày 13/11, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) cho biết, đã chủ động rà soát, đối chiếu các bài học quốc tế với thực tiễn trong nước, triển khai đồng bộ giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động bay an toàn, liên tục.

Xã Nam Đà bàn giao bò, dê sinh sản để hỗ trợ các gia đình trong diện được thụ hưởng.

Nam Đà đa dạng hóa sinh kế, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Với phương châm hỗ trợ đúng đối tượng, sát điều kiện sản xuất và khả năng của từng hộ dân, xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng đang tập trung triển khai nhiều mô hình phát triển sản xuất, tạo sinh kế ổn định, từng bước nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo.