PGS.TS Nguyễn Lân Cường và ca khúc về Đại tướng Võ Nguyên Giáp "Vị tướng của lòng dân":

Tiếng lòng người dân Việt với Đại tướng

Đó là những ngày đặc biệt của Hà Nội khi những dòng người dài tiếp nối nhau từ các ngả đường hướng về nhà số 30 Hoàng Diệu (nơi ở của gia đình Đại tướng Võ Nguyên Giáp) rồi xếp hàng dài chầm chậm nhích từng  bước chân về Nhà tang lễ Quốc gia (số 5 Trần Thánh Tông) để tiễn biệt Đại tướng.

Lẫn trong dòng người ấy, PGS.TS Nguyễn Lân Cường đã cảm nhận được nhịp đập thổn thức của triệu con tim tiếc thương vị tướng huyền thoại. Trở về nhà trong đêm muộn 12/10/2013 (đêm cuối cùng tổ chức lễ Quốc tang), Nguyễn Lân Cường đã thốt lên tiếng lòng của người dân cả nước với Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua ca khúc "Vị tướng của Lòng Dân"…

Không lâu sau ngày mất của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, TS Nguyễn Lân Cường khoe với tôi: "Mình chuẩn bị thu âm một bài hát về Đại tướng. Viết thì rất nhanh nhưng trăn trở, chau chuốt mãi với sự góp ý của một số đồng nghiệp khó tính nên đến giờ mới thu âm được. Mà này, ca sĩ Trọng Tấn và nhạc sĩ Phạm Ngọc Khôi đã nhận lời giúp mình rồi đấy. Trọng Tấn hát cùng tốp nữ Hanoi Harmony, Phạm Ngọc Khôi đệm Piano…" -  vị Tiến sĩ, Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam, Hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam cười rổn rảng qua điện thoại và hứa sẽ tặng tôi một đĩa CD khi bài hát đã được thu âm hoàn chỉnh.

Nguyễn Lân Cường là thứ nam của Giáo sư Nguyễn Lân, một người bạn và đồng nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi họ cùng dạy học tại trường Tư thục Thăng Long (Hà Nội) những năm 1930. Từ đấy, mối thâm tình giữa hai gia đình trí thức nổi tiếng được duy trì và Nguyễn Lân Cường đã nhiều dịp được gặp Đại tướng, trong đó có những lần Đại tướng đến nhà riêng thăm Giáo sư Nguyễn Lân. "Tôi là bề con cháu, nhưng xưng hô thì tôi trân trọng gọi chú Văn là Đại tướng, xưng là em. Với phu nhân của Đại tướng (bà Đặng Bích Hà), vì chúng tôi cùng cơ quan Viện Khoa học Xã hội Việt Nam nên tôi thân mật gọi bằng chị, xưng em" - TS Nguyễn Lân Cường bồi hồi kể lại căn duyên mối quan hệ giữa hai gia đình và những kỉ niệm khó quên với Đại tướng qua những lần gặp ở cả trong và ngoài nước.

Tiếng lòng người dân Việt với Đại tướng ảnh 1
PGS.TS, nhạc sĩ Nguyễn Lân Cường trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam bản nhạc gốc bài hát “Vị tướng của lòng dân” và một số tư liệu liên quan.

TS Nguyễn Lân Cường trân trọng: Ông là một nhân cách lớn, một trí thức lịch lãm. Ông luôn chú ý lắng nghe, không bao giờ cắt lời người khác. Khi người đối thoại đã trình bày xong, ông mới trao đổi, hỏi và đưa ra ý kiến của mình… Tôi nhớ sau khi hoàn thành việc tu bổ, bảo quản nhục thân hai vị thiền sư ở chùa Đậu (Thường Tín, Hà Nội), tôi đến thăm gia đình Đại tướng. Đại tướng rất quan tâm, hỏi kĩ một số vấn đề khảo cổ, trong đó có việc tu bổ nhục thân hai vị thiền sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường… Nghe tôi trình bày và xem những hình ảnh về kết quả tu bổ, Đại tướng khen ngợi: "Cường đã làm được một việc rất có ý nghĩa không chỉ với Phật giáo mà với cả lịch sử. Trước đây, tôi đã từng đến thăm chùa Đậu, chiêm ngưỡng nhục thân hai vị thiền sư… Chúng ta phải có nghĩa vụ bảo vệ những di sản ấy".

Một kỉ niệm khó quên nữa. Năm 1988 khi tôi đang là thực tập sinh ở Liên Xô cùng bạn Nguyễn Hoàng Kim, đang làm nghiên cứu sinh ở Moskva. Kim cười vui lắm, thông báo: "Anh Cường ơi, chú Văn và cô Hà đang ở nhà khách Trung ương. Anh đến thăm cô chú và chụp giúp em vài bức ảnh". Tôi liền tới ngay Nhà khách Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô thăm Đại tướng và chụp ảnh Đại tướng với một số du học sinh đang có mặt. Chụp một lúc, Đại tướng bảo: "Cường vào đây chụp với mình"; thế là tôi đưa máy cho Kim và đứng bên Đại tướng để Kim bấm máy. Đó là bức ảnh tôi làm bìa cho đĩa CD bài hát "Vị tướng của lòng dân" vừa thu xong, TS Cường hãnh diện khoe.

Có thể nói, quá trình "thai nghén" ca khúc "Vị tướng của lòng dân" diễn ra trong 9 ngày dằng dặc đau thương của toàn dân tộc Việt Nam sau khi Đại tướng từ trần ở tuổi ngoại bách niên. Chiều 4/10/2013, Đại tướng ra đi gặp Bác Hồ và các vị tiền bối; tại Hà Nội, từ chiều 5, đặc biệt là từ 6/10, hàng vạn người dân khắp mọi miền đất nước đã đến nhà riêng của Đại tướng để tưởng nhớ ông.

Trong 3 ngày Quốc tang, những dòng người dài hàng cây số kiên trì chờ đến lượt vào viếng, tiễn biệt Đại tướng. Trên đường phố Hà Nội rất nhiều người bật khóc, từ vị cựu binh đến em nhỏ, từ chiến sĩ bộ đội, công an đang làm nhiệm vụ cũng không kìm được lòng mình. Có những người sụp lạy trước bức chân dung Đại tướng được kết hoa đặt ngay trên đường phố… Muôn triệu trái tim đều tỏ lòng tiếc thương vô hạn vị Đại tướng huyền thoại. Nguyễn Lân Cường đã thấm đẫm những tình cảm thiêng liêng ấy khi ông có mặt trong dòng người đang thể hiện niềm tin vào những điều tốt đẹp, vĩnh cửu…

Đêm muộn 12-10-2013, Nguyễn Lân Cường trở về nhà và những nốt nhạc đầu tiên cứ hiện dần lên đúng như những gì vừa cảm nhận được. Ông vừa lau nước mắt vừa viết đến gần sáng thì hoàn thành bản nhạc và ca từ. Nhan đề bài hát lúc đầu là "Đại tướng của nhân dân", sau được sửa thành "Vị tướng của lòng dân"… Nguyễn Lân Cường kể: Đoạn đầu bài hát, tôi diễn tả như tiếng nấc nghẹn ngào, những bước chân đi chầm chậm; đoạn giữa bỗng cất cao như nhịp hành khúc của cuộc trường chinh; đoạn cuối như một lời tâm sự khi người con ưu tú đã về với đất Mẹ Tổ quốc, Mẹ quê hương Quảng Bình.

Sau khi xin ý kiến một số nhạc sĩ uy tín, nhạc sĩ Nguyễn Lân Cường đã thu âm bài hát và tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đĩa CD và bản nhạc nháp viết tay. Bài hát được đón nhận và đánh giá là một trong những tác phẩm thành công về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. PGS.TS khảo cổ học, nhạc sĩ Nguyễn Lân Cường bày tỏ: "Con tim mình rung động nên mình viết được như vậy. Hơn nữa, mình từng được gặp và có những kỉ niệm đẹp với Đại tướng và gia đình Đại tướng nên mình có cảm xúc để viết. Bài hát này là một lời tri ân, một nén nhang nhân 100 ngày Đại tướng đi xa. Hiện mình đang chọn lựa một số ca khúc viết về Đại tướng làm một CD tặng gia đình Đại tướng và khu tưởng niệm Đại tướng ở Quảng Bình".

Tiếng lòng người dân Việt với Đại tướng ảnh 2
Đại tướng Võ Nguyên Giáp và TS Nguyễn Lân Cường tại Liên Xô năm 1988. Ảnh: Hoàng Kim.
Trần Duy Hiển

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.