Liên hoan Thanh niên sinh viên thế giới lần thứ 15 (Festival 15) khai mạc trọng thể và ấn tượng tại tổ hợp Olympic Mohamed Boudiaf ở thủ đô Alger nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Algeria vào tối 8/8/2001 với sự có mặt của hơn 15 ngàn đại biểu thanh niên, sinh viên thế giới và trên 60 ngàn dân thủ đô Alger tham dự.
Đoàn đại biểu thanh niên, sinh viên Việt Nam do Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, anh Hoàng Bình Quân dẫn đầu, đã gây ấn tượng mạnh đối với nhân dân, thanh niên Algeria và bạn bè quốc tế tại lễ khai mạc. Liên hoan còn chào đón 17 người đứng đầu chính phủ và 70 nghị sĩ từ nhiều nước, cùng 700 nhà báo của Algeria và 200 nhà báo nước ngoài đến đưa tin.
Ấn tượng không bao giờ quên với tôi chính là cuộc họp báo quốc tế về Festival 15, với sự hiện diện của Tổng thống Algeria ngài Abdelaziz Bouteflika. Khi đến chương trình dành cho đại diện các tổ chức thanh niên thế giới trình quốc thư và công hàm của các quốc gia và vùng lãnh thổ gửi đến chúc mừng liên hoan, đại diện Tổ chức Thanh niên dân chủ Algeria tiếp thư.
Nhiều tổng thống và nguyên thủ các quốc gia gửi thư được trình lên, người đại diện rất bình thường tiếp nhận đúng nghi lễ tôn trọng và trang nghiêm. Nhưng khi xướng ngôn viên dõng dạc hô to: Thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Việt Nam gửi chúc mừng… Cả hội trường đứng dậy theo Tổng thống và các quan chức trong Ủy ban Thế giới Festival 15. Những tràng vỗ tay vang rền dậy sóng cả hội trường tưởng chừng như không dứt.
Tiếp nhận lá thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi, người đại diện đã trân trọng cúi đầu và đặt hai tay nâng lên cao bày tỏ sự kính trọng và ngưỡng mộ chưa từng có. Ngập tràn trong niềm tự hào Việt Nam, tôi nhìn anh Trần Đắc Lợi (Ủy ban Điều hành liên hoan) cùng mấy anh em được dự họp nghẹn ngào như muốn khóc. Bỗng cả hội trường như vỡ tung khi có một người Algeria hô to: “Viva Vo Nguyen Giap!!! Viva Viet Nam!!! Viva Ho Chi Minh”… tất cả như nổ tung lên trời cao Bắc Phi vì nỗi sung sướng lẫn tự hào ngất ngây.
Tổng thống Algeria vui mừng đón thư Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi Festival 15.
Buổi tối cùng ngày diễn ra lễ khai mạc liên hoan được tổ chức trên sân vận động quốc gia có sức chứa khoảng 80.000 người. Các quốc gia lần lượt diễu hành quanh sân và ngang khu vực lễ đài dành cho các nguyên thủ quốc gia theo thứ tự A, B, C… Đoàn Việt Nam theo thứ tự gần như cuối cùng danh sách, theo nhẩm tính của chúng tôi phải đến hơn 1h đêm… Cũng cần nói thêm, mùa hè ở Bắc Phi khoảng 8-9h tối mặt trời mới lặn sau sa mạc Sahara.
Vì Việt Nam thân thương trong lòng bạn bè quốc tế và nhân dân Algeria nên Ban tổ chức lễ thay đổi thứ tự diễu hành, đưa đoàn Việt Nam lên trước hơn 10 đoàn các quốc gia. Cờ đỏ sao vàng năm cánh tung bay, áo dài Việt Nam tung bay trên sân vận động với trên 120 thành viên.
Lọt thỏm giữa biển người và ánh sáng chói lòa của đèn cao áp, chúng tôi nghe âm thanh như một nhạc khúc quân hành từ khán đài sân vận động vang lên từng hồi những điệp khúc dường như không bao giờ dứt: Viva Viet Nam!!! Viva Ho Chi Minh!!! Viva Vo Nguyen Giap!!! Viva Dien Bien Phu!!!... Hai từ Việt Nam và Vo Nguyen Giap được lặp đi, lặp lại quá nhiều lần như tình nghĩa hữu nghị của hai nước Việt Nam - Algeria.
Trong phút giây thiêng liêng ấy, chúng tôi cũng kịp nhận ra tiếng hô vang của hàng chục vạn thanh niên và nhân dân Algeria cùng trên 700 đại biểu của Cuba trên lễ đài. Niềm tự hào quá đỗi thiêng liêng dành cho những ai được nghe tên gọi Tổ quốc và lãnh đạo dân tộc Việt Nam tại các lễ đài thế giới. Sự vinh danh của người dân Algeria về Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có những lý do mật thiết về lịch sử giải phóng thuộc địa của các quốc gia châu Phi từ sau chiến thắng lẫy lừng Điện Biên Phủ “rung chuyển năm châu, chấn động địa cầu”.
Mấy hôm sau, tôi nhờ một anh bạn làm ở Đại sứ quán Việt Nam đưa đi thăm nơi ở vua Hàm Nghi. Trên đường về lại trung tâm thủ đô, chúng tôi thả bộ dạo quanh tham quan, mua sắm. Chuyện là “lễ phục” Đoàn đại biểu Việt Nam mang theo có loại áo thun màu trắng, phía sau lưng vẽ hình bản đồ Việt Nam, phía trước in hình Bác Hồ kính yêu cùng logo Festival.
Mải mê ngắm nghía mấy món quà lưu niệm, bất giác người chủ cửa hàng đứng bên nói: “Xin chao Vietnam…”. Tôi giật mình nhìn lên, đó là một người đàn ông Algeria khoảng trên 60 tuổi, gương mặt khá hiền lành. Ông nói tiếng Việt khá sõi: “Lâu lắm rồi tôi mới gặp người Việt Nam…”. Câu mua bán bỏ dở dang, thay vào đó là lời mời của chủ cửa tiệm kéo tôi vào bên trong một cái bàn rộng, có lẽ là nơi ông làm việc.
Ông mang mấy bức ảnh thời đi lính Lê dương ở Thái Bình, Long Biên (Hà Nội) ra khoe và bày tỏ tiếc rẻ vì không tìm gặp một cô gái Hà Nội rất xinh đẹp khi chiến tranh kết thúc. Ông cho rằng mình đã rất may nằm trong số hơn 17.000 hàng binh trong chiến tranh Việt Nam sau thất bại Điện Biên Phủ được tha về nước. Với ông, Tướng Giáp, Việt Nam, Hồ Chí Minh, Điện Biên Phủ… là những từ không bao giờ quên suốt mấy chục năm qua.
Ông kể về chuyến thăm Algeria năm 1979 của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, khi đó ông đã cùng gia đình thức nhiều đêm chờ để được vẫy tay bên đường, đón chào Đại tướng dự lễ kỷ niệm 25 năm Cách mạng Algeria. Ông luôn miệng cho rằng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là lãnh tụ thiên tài về quân sự, là một huyền thoại, một “ân nhân lớn” của người dân Algeria và các quốc gia châu Phi.
Đất nước Algeria nằm bên bờ Địa Trung Hải thuộc Bắc Phi xa xôi, nhưng mãi mãi là một xứ sở tôi không thể nào quên về những kỷ niệm trong lần tham dự Liên hoan Thanh niên sinh viên thế giới lần thứ 15, một nơi mà chúng tôi đã gặp lòng tự hào dân tộc rất thiêng liêng và tình cảm đặc biệt của nhân dân Algeria dành cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp, dành cho Việt Nam