"Trong tự nhiên, khi đánh bại các đối thủ, hươu-nai đực sẽ lên ngôi thống lãnh quần thoa và mặc sức "phục vụ" bền bỉ cả trăm "chị em" trong bầy đàn. Sức mạnh kinh hồn đó bắt nguồn từ lộc bìu (bộ phận bao tinh hoàn), lộc huyết và nhất là lộc nhung của các "chiến binh". Với niềm tin ấy mà nhiều đấng mày râu đua nhau săn lộc nhung về ngâm rượu, nấu cháo ăn đặng… tăng lực. Những lọc lừa dối trá và nguy hại phát sinh từ đây.
Hàng quý tộc khó kiểm định
Đặc tính của hươu nai là chỉ con đực mới mọc sừng. Khi mới mọc, sừng non (thường gọi lộc nhung) có chiều dài khoảng từ 5-20cm, mềm, mặt ngoài phủ đầy lông tơ màu nâu nhạt, phía trong sừng có nhiều mạch máu. Theo ông Lê Tá, một chủ trang trại từng nuôi hươu nai khai thác lộc tại quận 12 (TP HCM) nay đã giải nghệ, nhung hươu "đẹp" nhất nặng từ 5-6 lạng (500-600gram). Một đời hươu đực trải qua 16-18 lần cắt nhung, mỗi năm cho nhung một lần.
Ông Tá tâm tình: "Khi đi mua nhung, vì sợ lầm hàng, người sành điệu chỉ mua lộc khi họ được tận mắt chứng kiến cảnh cưa cắt mà thôi. Nhưng không phải ai cũng có kinh nghiệm, thời gian, tiền bạc, sức khỏe để lặn lội hàng chục, thậm chí hàng trăm kilômet đến các trang trại đặng chứng kiến tận mắt cảnh cắt cưa ấy. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều người phải mua lộc nhung qua các mối trung gian. Tận dụng cơ hội đó, dân buôn lộc trời ơi thường "gả" những cặp lộc quá lứa cho khách với giá hàng xịn".
Lộc nhung trôi nổi được rao bán trên chợ online.
Theo các "chuyên gia", lộc nhung tốt là loại "mềm, chưa phân yên", nghĩa là khi dùng dao cắt sẽ thái được toàn bộ chứ không đụng xương tảng, không đứt (dấu hiệu chuyển sang sừng).
Lương y Đỗ Mạch, ở phố thuốc Hải Thượng Lãn Ông (quận 5, TP HCM) chỉ rõ cách nhận biết giá trị thực tế của lộc nhung hươu, nai. "Hươu có lông đen mịn, có đốm, còn nai thì to hơn hươu, lông cứng hơn, có màu xám hoặc nâu. Mùa thu hoạch nhung hươu thường vào tháng 2-3 âm lịch, mùa nhung nai chậm hơn 1-2 tháng sau đó. Nhung nai có màu sẫm, lông nâu, to, nặng và rẻ hơn nhung hươu. Nếu như lộc nhung nai có giá khoảng 5 triệu đồng một kilôgam thì lộc nhung hươu có giá trị hơn, khoảng từ 6-7 triệu đồng. Vấn đề ở chỗ nếu không biết cách nhận biết đâu là nhung hươu, nai thì khách rất dễ bị "luộc".
Lương y Mạch tiết lộ xảo thuật làm giả lộc nhung hươu nai của phường gian thương: "Bọn gian tạo hình lộc nhung bằng cách nhét tiết lợn cùng xương thỏ băm nhỏ vào da chó, da dê con rồi dùng một loại keo đặc biệt dán chặt. Để chắc ăn, tiếp đó họ sẽ bôi thêm phẩm đỏ hoặc phẩm có màu nâu nhạt đặng xóa vết dán. Thấy cặp nhung đỏ màu tươi rói, nhiều người lao vào mua và… dính đạn".
Lương y Mạch khẳng định: "Đây chính là cội nguồn của hiện tượng nhiều con buôn không nuôi hươu nai nhưng nếu khách có nhu cầu bao nhiêu cặp lộc nhung thì họ sẵn sàng đáp ứng trong thời gian ngắn nhất. Do vậy nếu không trực tiếp thấy chủ trang trại cắt lộc thì đừng… xông trận".
Cẩn trọng kẻo vong mạng!
Qua nghiên cứu, cả Đông lẫn Tây y đều đi đến kết luận, lộc nhung có tác dụng giúp người bệnh ngủ ngon, giảm mệt mỏi, tăng sức đề kháng cho cơ thể, giúp vết thương chóng lành và nhất là có tác dụng tốt với các chứng bệnh như tim, nhược năng, bệnh thần kinh thực vật…
"Để bán được hàng và bán được với giá cao, nhiều ông bà chủ trang trại hươu nai nhân kết luận đó mạnh miệng tuyên bố thêm, "nam-phụ-lão-ấu ai dùng lộc nhung cũng tốt. Người có bệnh thì dùng chữa bệnh, không bệnh thì giúp bồi bổ sức khỏe, ngăn ngừa bệnh tật".
Lộc nhung trôi nổi được bày bán tại chợ đông dược Hải Thượng Lãn Ông (quận 5, TP HCM).
Lại có vị chủ trại cam đoan ai dùng lộc nhung do trang trại mình cung cấp sẽ có nước da láng mịn, mái tóc mượt mà, đàn bà sung mãn, đàn ông thăng hoa. Các chứng bệnh như vô sinh, lao phổ, viêm gan, xơ gan… cũng bị dược tính của lộc nhung đẩy lùi mà dứt tiệt".
Nói đến đây, lương y Mạch lắc đầu: "Không chỉ đồn uống rượu ngâm lộc nhung không lo "chưa đến chợ đã hết tiền", nhiều ông bà chủ còn tuyên bố chắc nịch "uống rượu lộc nhung có sức bắn phá lung tung, bắn chỗ nào là dính con trai chỗ nấy". Một đồn mười, mười đồn trăm, vậy là hình thành trào lưu… nguy hại".
Như lương y Mạch, lương y Hoàng Linh ở nhà thuốc Vạn Xuân cho rằng, lộc nhung có vị ngọt, mặn, có công năng bổ tủy, trợ thận âm…, biết dùng rất tốt cho sức khỏe nhưng nếu lạm dụng sẽ phản tác dụng bởi không phải ai dùng cũng tốt, càng không phải là thuốc tiên chữa bách bệnh.
Lương y Linh cảnh báo: "Nhung hươu là chất bổ âm, chỉ dùng tốt với người thận dương không đủ. Những người bị cao huyết áp, có hội chứng âm hư với biểu hiện người gầy, hay có cảm giác sốt về chiều, môi khô, miệng khát, đại tiện táo, tiểu tiện sẻn đỏ… tuyệt đối không được dùng lộc nhung. Người còn trẻ hoặc có sức khỏe bình thường khi dùng lộc nhung phải tiến hành theo dõi tình trạng sức khỏe. Nói chung mọi người không được tùy tiện dùng lộc nhung khi chưa có chỉ định hoặc tham khảo ý kiến của các lương y, bác sĩ. Đã có nhiều trường hợp tự ý sử dụng lộc nhung và sử dụng vô tội vạ dẫn đến hậu quả thương tâm: Toàn thân bị co giật, động huyết, ngực phát nóng, liên tục đổ mồ hôi trộm… để rồi khỏe đâu không thấy, chỉ thấy bệnh tình càng nặng thêm"
