Thổ Nhĩ Kỳ: Tranh cãi quanh dự án kênh đào “khủng”

Khu vực phía Tây thành phố Istanbul, nằm giữa Biển Đen và biển Marmara, là một quần thể đa dạng, có cả rừng, nông trại, đầm lầy và các khu dân cư cổ xưa. Một dòng kênh chạy ngoằn ngoèo theo hướng Bắc - Nam nối vào hồ Terkos, khu dự trữ sinh quyển Sazlidere và đầm Kucukcekmece, nguồn nước ngọt quan trọng cho các loài chim di cư và cả cư dân thành phố Istanbul.

Dòng kênh đó là một phần trong dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ mang tên Kanal Istanbul có tổng mức đầu tư lên đến 12,6 tỉ USD. Đây được xem là dự án “điên rồ” của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan, từng được ông đề cập lần đầu vào năm 2011. Tháng 1-2020, Bộ Môi trường và Phát triển đô thị Thổ Nhĩ Kỳ đã đồng ý cấp phép cho dự án.

Dự án Kanal Istanbul có tổng chiều dài 45km, khi đi vào hoạt động sẽ là tuyến vận tải đường thủy nối biển Đen ở phía Bắc với biển Marmara ở phía Nam, chạy song song với eo biển hiện hữu Bosphorus vốn đã cắt đôi thành phố Istanbul. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng dự án Kanal Istanbul sẽ góp phần giảm lưu lượng giao thông thủy đi vào thành phố Istanbul.

Tàu thuyền lưu thông qua eo biển Bosphorus.
Tàu thuyền lưu thông qua eo biển Bosphorus.

Tuy nhiên, bên cạnh cái lợi, dự án cũng đang gây nên những tranh cãi, chỉ trích từ phía các nhà khoa học, những người hoạt động bảo vệ môi trường, trong đó có cả Thị trưởng Istanbul. Những người phản đối dự án cho rằng dự án sẽ làm phá hủy hệ sinh thái của biển Marmara. Giới khoa học phân tích rằng, hệ sinh thái hữu cơ của biển Đen cao hơn nhiều so với biển Marmara. Bên cạnh mực nước cao hơn đến 50cm, biển Đen còn có độ muối cao hơn.

Khi dự án được triển khai, thành phần sinh thái biển Đen tràn sang biển Marmara sẽ phá vỡ hệ sinh thái tại đây, gây nên sự thiếu hụt oxygen trong nước biển Marmara. Sự thiếu hụt oxygen sẽ dẫn đến các loài vi khuẩn và phiêu sinh vật khác tạo ra khí sulphur mà mùi hôi thối của nó giống như mùi trứng thối lan khắp thành phố.

Không chỉ tạo ra nguy cơ về sinh thái trong biển Marmara, dự án còn đe dọa nguồn cấp nước cho thành phố Istanbul. Hồ Terkos và khu dự trữ sinh quyển Sazlidere là nguồn cung cấp nước lâu đời, từ thời La Mã cổ đại, cung cấp 1/4 nguồn nước uống cho Istsanbul. Cevahir Efe Akcelik, Thư ký Liên hiệp Các hội kỹ sư và kiến trúc sư Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, nếu các nguồn dự trữ nước ngọt đó bị mất, sẽ không có nguồn nước nào khác thay thế để cung cấp cho phần lục địa phía châu Âu của Istanbul.

Thay vào đó, chính phủ sẽ phải bơm nước từ sông Sakarya ở tận bên phần châu Á sang. Tình huống đó sẽ gây tốn kém rất nhiều. Ngoài ra, dự án cũng sẽ phá hủy đầm Kucukcekmece, nơi trú ngụ của nhiều loài chim di trú, sẽ chứng kiến hàng trăm loài khác nhau biến mất.

Trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường (EIA), Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng không thấy có bất cứ vấn đề gì trong dự án. Tổng thống Erdogan cho rằng không còn phương án nào khác thay thế cho dự án Kanal Istanbul để có thể giúp giảm lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Bosphorus và rằng các khảo sát về kỹ thuật và môi trường đã được tiến hành một cách thích hợp.

Toàn cảnh eo biển Bosphorus.
Toàn cảnh eo biển Bosphorus.

Tuyến giao thông thủy qua eo biển Bosphorus là cực kỳ quan trọng nối biển Đen ra biển Marmara và Địa Trung Hải. Mỗi năm có khoảng 48.000 tàu thuyền đi qua đây, trong đó có cả tàu chở dầu và tàu chiến. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ quan ngại rằng việc để quá nhiều tàu thuyền, nhất là những chuyến tàu chở hàng hóa độc hại, nguy hiểm, đi qua trung tâm thành phố Istanbul gây ra những rủi ro lớn cho cư dân thành phố, vì vậy cần phải xây dựng tuyến giao thông mới, tức dự án Kanal Istanbul, để giảm thiểu rủi ro này.

Tuy nhiên, cách giải thích của Tổng thống Erdogan và Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ không được phía đối lập chấp nhận. Khi Bộ Môi trường và Phát triển đô thị đưa dự án ra lấy ý kiến công chúng, hơn 70.000 người đã ký tên phản đối nhưng bộ này vẫn cấp phép cho dự án. Thị trưởng Istanbul Ekrem Imamoglu, thuộc đảng đối lập Nhân dân Cộng hòa (CHP), đã đối đầu căng thẳng với đảng cầm quyền Công lý và Phát triển (AKP) của ông Erdogan xung quanh dự án này.

Thị trưởng Imamoglu đã phát động một chiến dịch vận động công chúng chống lại dự án, đồng thời khởi kiện ra tòa án nhằm yêu cầu dừng dự án. Bộ sậu của Thị trưởng Imamoglu cho rằng, dự án đã không tính toán đến những lợi ích sống còn của cư dân thành phố nằm trong khu vực phía Bắc Istanbul, nơi có các đầm, phá, khu dự trữ sinh quyển, nguồn nước ngọt vô giá cung cấp cho thành phố. Ông Imamoglu cũng đã nhận được sự ủng hộ của Tổ chức Hòa bình Xanh.

Những người phản đối dự án cũng phản bác lập luận của Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng giao thông thủy qua eo biển Bosphorus quá tải. Theo ông Akcelik, lưu thông qua eo biển trong 10 năm gần đây đã giảm khoảng 10% so với trước. Một trong những yếu tố tác động đó là việc xây dựng các tuyến ống dẫn dầu khí liên lục địa đã góp phần làm giảm phụ thuộc vào việc vận chuyển bằng tàu thủy. Tàu thuyền giảm cũng kéo theo tai nạn giao thông thủy giảm.

Giới chức thành phố Istanbul cho biết, trong nhiều năm qua đã không có tai nạn nghiêm trọng nào xảy ra trên eo biển Bosphorus và hy vọng trong tương lai cũng sẽ như thế.

Bất chấp sự phản đối của phe đối lập và những người bảo vệ môi trường, Tổng thống Erdogan tuyên bố dự án của ông vẫn sẽ tiến hành như kế hoạch. Các phụ tá của ông Erdogan cho biết, cho dù dự án có thể tác động phần nào đến môi trường sinh thái các vùng nước ngọt xung quanh Istanbul nhưng lợi ích kinh tế mà nó mang lại là rất đáng kể, không thể phủ nhận được. Đây là dự án hạ tầng quan trọng nhằm tạo đòn bẩy phát triển kinh tế cho cả mạn Tây Thổ Nhĩ Kỳ.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.