Vận chuyển hàng cấm, hàng lậu và nguy cơ hỏa hoạn
Gần đây nhất, vào ngày 29/8 vừa qua, một chiếc xe khách loại 45 chỗ chạy từ Gia Lai ra phía Bắc, ngoài hành khách, trên xe còn vận chuyển trái cây, gỗ, hàng may mặc… đang lưu thông trên tuyến QL1A, phần đuôi xe tự nhiên xịt khói đen ngòm. Gần 40 hành khách vừa kịp đập cửa thoát xuống, cả chiếc xe đã bốc cháy ngùn ngụt, ngọn lửa nhanh chóng bao trùm toàn bộ chiếc xe. Lửa được khống chế ngay sau đó, nhưng toàn bộ hành lý, đồ đạc của hành khách và chiếc xe đã kịp bị bà hỏa thiêu rụi.
Trước đó, vào tháng 2/2011 một chiếc xe khách chạy từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh khi đang chạy trên tuyến QL1A, đoạn qua địa bàn tỉnh Bình Thuận cũng đã bất ngờ bốc cháy dữ dội. Hơn 30 hành khách kịp thoát khỏi xe trước khi ngọn lửa bùng lên phủ kín thân xe.
Lực lượng Cảnh sát PCCC Công an Bình Thuận kịp thời có mặt nhưng lửa cháy quá nhanh, dập được lửa thì chiếc xe cũng chỉ còn trơ lại phần khung sắt. Nguyên nhân sâu xa của các vụ cháy trên đều xuất phát từ việc chở quá trọng tải cho phép; chở hàng hóa dễ cháy nổ nhưng không bảo đảm hoặc tuân thủ các quy định an toàn.
Thời gian qua hàng hàng trăm vụ bắt quả tang chủ xe khách chở hàng cấm, hàng lậu đã được các lực lượng chức năng như CSGT, Quản lý thị trường thực hiện. Tuy nhiên, tình trạng này không giảm, mà ngược lại vẫn liên tục diễn ra, nhất là trên tuyến QL1A...
Xe khách vẫn vô tư nhận chở hàng hóa
Trong khi trọng tải xe khách được thiết kế có hạn, cả người và hành lý xách tay theo quy định chỉ có 65kg, không hề có phần tải trọng nào dành cho việc chuyên chở hàng hóa. Nhưng hàng tấn, thậm chí là cả chục tấn hàng hóa đủ loại vẫn được vô tư chất trong cốp mỗi chuyến xe khách. Hàng nặng, cồng kềnh, khi lưu thông trên đường, nhất là khi tài xế ôm cua, hàng hóa dễ bị xô lệch, khiến xe mất thăng bằng dẫn đến mất lái. Mặt khác, hàng hóa bị đè nén, cọ sát cũng dẫn đến nguy cơ bị bể vỡ, cháy nổ… Nhưng tại một đầu mối lớn là Bến xe Miền Đông, hàng ngày vẫn có trên dưới 2 ngàn lượt xe máy, ôtô ra vào bến để thực hiện giao nhận hàng hóa với chủ xe khách.
Theo ông Thượng Thanh Hải, Phó Giám đốc bến, do bến không có dịch vụ giao nhận vận chuyển hàng hóa nên việc này được các nhà xe và chủ hàng tự thỏa thuận với nhau. Số đông khách chở hàng vào bến gửi theo xe khách đều chạy thẳng đến khu vực các nhà xe mối, xe chạy trên tuyến quen đang đậu để gửi thẳng cho chủ xe. Một số ít doanh nghiệp vận tải khách khai thác hàng hóa bài bản hơn thì đặt bàn, đặt quầy giao nhận hàng hóa ngay trong khuôn viên bến xe.
Tại các điểm giao nhận hàng của xe khách, khách chở hàng tới gửi, chỉ cần chờ người của nhà xe cân trọng lượng hoặc ước chừng thể tích "cục" hàng; trả lời qua loa về tình trạng hàng hóa, địa chỉ, điện thoại người nhận và đồng ý về giá cước vận chuyển là đã "ok". Nhà xe chẳng cần biết phía trong các thùng xốp, thùng carton, túi nilon đen xì đã được chủ hàng bao gói cẩn thận kia là mặt hàng gì.
Thậm chí, ngay cả các loại chất lỏng dễ cháy, độc hại như rượu, cồn, dầu mỡ, hóa chất... được đóng trong can nhựa, chủ xe cũng nhận chở tuốt, miễn là chủ hàng chịu trả giá cước theo yêu cầu. Liền sau đó, tất cả số hàng hóa thập cẩm này đều được chất vào cốp xe, ngay dưới ghế ngồi của hành khách. Hàng ngày, đội quân bốc xếp trong bến lên tới 60 - 70 người hoạt động liên tục đủ thấy lượng hàng hóa trung chuyển qua bến xe khách này là không hề nhỏ.
Theo ghi nhận của chúng tôi, các nhà xe ở các bến xe khách liên tỉnh khác tại TP Hồ Chí Minh như Bến xe Miền Tây, An Sương, Ngã Tư Ga, lượng hàng hóa vận chuyển qua đây cũng không ít bởi nhu cầu vận chuyển nhỏ lẻ nông sản, thực phẩm, hàng hóa… và cả thuốc lá lậu theo xe hàng ngày.
Nhưng cũng giống như ở Bến xe Miền Đông, một lượng hàng hóa khá lớn được vận chuyển bằng phương tiện chở khách qua các đầu mối vận chuyển hành khách liên tỉnh này đều không được kiểm soát. ít nhất là về mặt trọng tải và về vấn đề đảm bảo an toàn cháy nổ trong quá trình vận chuyển
