Thiếu lao động có trình độ kỹ năng nghề

Mới đây, tại một hội thảo về chiến lược việc làm tại TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2023 - 2025 và tầm nhìn đến 2030 đã đưa ra một con số đáng chú ý là số lao động mất việc thời gian qua chiếm khoảng 88% là lao động phổ thông và cử nhân đại học.

Theo đánh giá, đa phần là những lao động có tay nghề không ổn định, thấp, hoặc thậm chí là không có tay nghề. Đây là thống kê của một địa phương, nhưng thực tế cũng là thực trạng về trình độ tay nghề của thị trường lao động Việt Nam hiện nay.

Lao động qua đào tạo chỉ chiếm 26%

Theo báo cáo của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội TP Hồ Chí Minh, trong 146.285 người mất việc, được hưởng trợ cấp thất nghiệp, có đến 82.839 người là lao động phổ thông, không có bằng cấp chứng chỉ (chiếm tỷ lệ 56,62%); 45.543 người có trình độ đại học và trên đại học (chiếm tỷ lệ 31,14%). Chỉ có 2.869 người lao động có chứng nhận, chứng chỉ nghề sơ cấp bị mất việc trong năm (chiếm tỷ lệ 1,96%); trình độ trung cấp nghề, trung học chuyên nghiệp là 6.816 người (chiếm tỷ lệ 4,66%) và trình độ cao đẳng nghề, cao đẳng chuyên nghiệp là 8.218 người (chiếm tỷ lệ 5,62%).

image001.jpg -0
Lao động đã qua đào tạo có chứng chỉ bằng cấp hiện nay còn thấp.

Những con số trên cho thấy lao động có trình độ nghề đang có tỷ lệ thất nghiệp rất thấp. Trong khi đó, công việc của lao động có trình độ đại học trở lên và lao động phổ thông không có tay nghề lại không ổn định, tỷ lệ bị mất việc rất cao.

Thực tế thị trường nhân lực cũng cho thấy xu hướng doanh nghiệp cần rất nhiều lao động có trình độ nghề nhưng nguồn cung chỉ đáp ứng được một phần, còn lao động có trình độ đại học trở lên lại dư thừa. Theo đánh giá của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, mặc dù thị trường lao động đang phục hồi và phát triển nhưng vẫn bộc lộ những vấn đề bất cập, hạn chế. Trong đó, chất lượng nguồn cung lao động chưa đáp ứng nhu cầu của một thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, bền vững và hội nhập. Điều này thể hiện ở số lượng lao động có trình độ, kỹ năng nghề cao còn thấp.

Cụ thể, hiện nay tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ chiếm khoảng 26% trong tổng số hơn 52 triệu người trong độ tuổi lao động. Bên cạnh đó, chất lượng nhân lực có kỹ năng nghề vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của thị trường lao động; năng lực cạnh tranh quốc gia còn thấp, chưa tận dụng được hết cơ hội của thời kỳ dân số vàng để thu hút nguồn lực đầu tư FDI. Bên cạnh đó, thị trường việc làm chưa đủ hiện đại, chưa có đủ việc làm bền vững để đáp ứng nhu cầu việc làm phù hợp với nguyện vọng của người lao động.

Trong khi đó, theo khảo sát của Tổng cục Thống kê cũng cho thấy đa số lao động hiện nay trình độ tay nghề rất thấp. Hiện chỉ có 26,8% lao động đã qua đào tạo (số liệu hết quý II/2023), và cả nước hiện có trên 38 triệu lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật. Thu nhập bình quân của người lao động không cao (bình quân khoảng 7 triệu đồng/tháng). Các số liệu cho thấy thị trường lao động Việt Nam còn có hiện tượng mất cân đối giữa cung - cầu lao động cục bộ và có sự phát triển không đồng đều giữa các vùng miền, khu vực, ngành nghề kinh tế.

Đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề là yêu cầu cấp bách

Bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó trưởng ban Ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho rằng, thời gian vừa qua, nhiều doanh nghiệp thâm dụng lao động cắt giảm lao động không phải liên quan đến vấn đề tay nghề của người lao động mà do bị thiếu đơn hàng. Song, khi phải cắt giảm lao động, doanh nghiệp sẽ thay thế lao động chân tay, trình độ thấp. Lao động có trình độ cao được ưu tiên giữ lại, bởi họ có thể đảm nhận nhiều vị trí công việc hơn.

"Từ thực tế này, bản thân người lao động cần nâng cao tay nghề, đáp ứng yêu cầu công việc. Không chỉ người lao động, cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị đào tạo, cả người sử dụng lao động cũng phải thấy rằng, vấn đề đào tạo cho người lao động là vấn đề cốt lõi trong tình hình thị trường lao động việc làm mới hiện nay", bà Ngân chia sẻ.

Bà Ngân cho rằng, đối với những lao động mất việc thời gian qua, đa phần là lao động có trình độ tay nghề thấp vì thế để họ quay trở lại thị trường lao động ngoài các chính sách hỗ trợ, thì vấn đề cần quan tâm lớn nhất hiện nay là đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng cho người lao động. "Hầu hết người lao động mất việc nhiều thời gian vừa qua là lao động tay nghề thấp, không có tay nghề. Với những trường hợp người lao động ngoại tỉnh, nuôi con nhỏ, mang thai… khi mất việc càng gặp nhiều khó khăn hơn. Do đó, bản thân người lao động phải nhận thức được rõ hơn về cơ chế thị trường, về rủi ro mất việc làm, từ đó trở nên linh hoạt, thích ứng trong môi trường làm việc mới. Muốn vậy, người lao động phải trang bị kỹ năng nghề nghiệp. Khi mất việc làm thì phải quan tâm đến đào tạo nghề mới phù hợp với điều kiện để tìm được công việc mới, bền vững chứ không chỉ chú trọng đến trợ cấp thất nghiệp", bà Ngân nói.

Trong khi đó, ông Trương Anh Dũng, Tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) cũng thừa nhận rằng, thách thức không nhỏ hiện nay là tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp chứng chỉ thấp (chỉ hơn 26, %) so với các nước trong khu vực và thế giới. Bên cạnh đó, cân đối cung - cầu lao động chưa thật hiệu quả dẫn tới chưa tiệm cận được năng suất tiềm năng. "Nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đang phản ánh việc thiếu nghiêm trọng lực lượng có kỹ năng nghề để phục hồi sản xuất kinh doanh, nhất là trong các ngành sản xuất, công nghiệp. Các doanh nghiệp FDI luôn cần nguồn nhân lực chất lượng cao để ứng dụng công nghệ mới và nâng cao năng suất lao động", ông Dũng cho hay.

Do đó, ông Dũng cho rằng, các địa phương cần xây dựng các chương trình, đề án về phát triển nguồn nhân lực, thị trường lao động trên cơ sở định hướng, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, xây dựng kênh thông tin về nhu cầu sử dụng, tuyển dụng lao động, nhu cầu đào tạo về số lượng, cơ cấu ngành nghề, trình độ của lao động của doanh nghiệp. Đặc biệt, là các ngành khoa học - kỹ thuật - công nghệ, ưu tiên cho công nghệ thông tin, công nghệ mới, công nghệ cao, các kỹ năng tương lai. Đây là dữ liệu quan trọng để phân tích, dự báo nhân lực và nhu cầu kỹ năng tương lai. Một khi thông tin về cầu nhân lực được xác định cụ thể thì kế hoạch và phương án cung cấp nhân lực sẽ ngày càng tiệm cận với cầu của doanh nghiệp.

Phan Hoạt

Các tin khác

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

So với tổng lồng bè và tôm hùm người dân phường Xuân Đài, tỉnh Đắk Lắk đang thả nuôi ở vịnh Xuân Đài, thì số lượng tôm hùm chết rải rác ở địa phương này chiếm tỷ lệ rất thấp. Thế nhưng một số tài khoản Facebook đăng tải trên mạng xã hội những thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng xấu đến hoạt động nuôi tôm.

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

Cây dừa từ lâu gắn bó với đời sống kinh tế, văn hóa và sinh kế của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với Vĩnh Long, đây không chỉ là cây trồng có giá trị kinh tế mà còn là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Thông tin về sản phẩm được ghi nhận qua từng khâu sản xuất, vận chuyển và phân phối nhưng còn phân tán, thiếu kết nối. Thực trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ Quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, có hiệu lực 1/1/2027 tạo cơ sở xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia thống nhất, kết nối thông tin và nâng cao hiệu quả truy xuất toàn chuỗi cung ứng.

TP Hồ Chí Minh công bố chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, khởi động chuỗi hoạt động kích cầu mua sắm dịp cuối năm.

TP Hồ Chí Minh khởi động mùa mua sắm ưu đãi hơn 270 tỷ đồng

Tối 11/11, tại Công viên Lam Sơn (phường Sài Gòn), UBND TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ công bố Chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, chính thức khởi động chuỗi hoạt động kích cầu tiêu dùng quy mô lớn dịp cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán 2027.

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, thời gian tới, cơ quan này sẽ tập trung hoàn thiện và tổ chức thực thi đồng bộ khung pháp lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Sáng 10/11, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”. Hội thảo thu hút sự tham dự của đại diện các sở, ngành, hiệp hội doanh nghiệp cùng đông đảo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và xuất nhập khẩu.

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

Ngày 9/11, UBND TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành kế hoạch triển khai Chương trình liên kết phát triển hệ sinh thái mua sắm - tiêu dùng - dịch vụ và kích cầu tổng thể giai đoạn 2026 - 2030, mang thương hiệu “Vibrant HCMC”, với thông điệp “TP Hồ Chí Minh - Sống động từng trải nghiệm”.

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Là địa phương có khối lượng nhà, đất dôi dư lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, Vĩnh Long tập trung nhiều giải pháp, phương án sử dụng, sớm đưa toàn bộ cơ sở nhà, đất đủ điều kiện vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực công, hạn chế thất thoát, lãng phí.

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang có địa bàn rộng, tuyến biên giới có địa hình phức tạp, có cả đường bộ, đường sông và vùng biển khiến công tác phòng, chống buôn lậu có lúc, có nơi còn gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng thường thay đổi phương thức hoạt động, chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua nhiều khâu nhằm né tránh kiểm tra, gây khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc và làm rõ vai trò của từng đối tượng…

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

Với lượng truy cập trong tháng 10/2026 tăng 19,4% so với tháng trước, website quảng bá du lịch quốc gia vietnam.travel đã vượt qua website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á, chỉ sau Singapore. Kết quả này ghi nhận sức hút ngày càng tăng của du lịch Việt Nam trên môi trường số, đồng thời cho thấy hiệu quả bước đầu của quá trình đổi mới, nâng cấp vietnam.travel trở thành nền tảng quảng bá, xúc tiến và kết nối dịch vụ du lịch toàn diện dành cho du khách quốc tế.

Tạo cực tăng trưởng mới cho ngành du lịch TP Hồ Chí Minh

Tạo cực tăng trưởng mới cho ngành du lịch TP Hồ Chí Minh

Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu cả nước sẽ thu hút 45-50 triệu khách du lịch quốc tế, riêng TP Hồ Chí Minh dự kiến sẽ đón 20 triệu khách du lịch quốc tế vào năm 2030. Do đó TP Hồ Chí Minh đang đứng trước thách thức phát triển hạ tầng, không gian phục vụ du lịch, nghỉ dưỡng nhằm thu hút và giữ chân du khách trong nước và quốc tế…