Phát triển bền vững nghề khai thác cá ngừ đại dương

Theo Tổng cục Thủy sản, cả nước có hơn 3.600 tàu cá với khoảng 35.000 lao động đánh bắt cá ngừ đại dương (CNĐD), chủ yếu ở các tỉnh ven biển miền Trung, nhưng phát triển mạnh ở các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa với sản lượng khoảng 20.000-35.000 tấn/năm.

Tuy nhiên, do công nghệ khai khác thô sơ và bảo quản vẫn còn thủ công nên chất lượng CNĐD hiện nay chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu (XK) nguyên con hiện nay. Vì vậy, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong khai thác thủy sản; phát triển khai thác CNĐD trở thành nghề khai thác chủ lực, nâng cao chất lượng, thương hiệu sản phẩm, đảm bảo sinh kế bền vững cho ngư dân là định hướng mà các tỉnh miền Trung đang hướng tới.

ca ngu.jpg -0
Cá ngừ đại dương được bốc dỡ lên xe trung chuyển thu mua tại Cảng cá Tam Quan, tỉnh Bình Định. Ảnh: CCTS

Bình Định là địa phương có sản lượng khai thác cá ngừ lớn nhất cả nước, với trung bình 12.000 tấn/năm. Theo ông Nguyễn Công Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Bình Định, đội tàu khai thác CNĐD của Bình Định lớn với 1.450 tàu trong tổng số 3.234 tàu khai thác xa bờ. Tuy nhiên, một số hạn chế trong thiết bị, công nghệ khiến CNĐD của ngư dân Bình Định chưa đạt chất lượng như mong muốn.

Hiện nay, phần lớn tàu câu CNĐD ở Bình Định vẫn đánh bắt theo lối truyền thống, công nghệ khai thác, thiết bị bảo quản sau thu hoạch thô sơ khiến phẩm cấp CNĐD đạt thấp, chưa tương xứng với giá trị thực. Hầu hết sản phẩm vẫn chỉ dừng lại ở bán đại trà, chưa hướng đến XK cá tươi. Giá thu mua mỗi kilôgam CNĐD đạt tiêu chuẩn làm sashimi của Nhật Bản tối thiểu là12 USD, cao nhất tới 35 USD. Trong khi đó, ngư dân Bình Định bảo quản cá ngừ chưa đảm bảo, chất lượng giảm, chưa đủ tiêu chuẩn để chế biến sashimi nên bán ra thị trường chỉ có 4-5 USD/kg (khoảng 95.000-120.000 đồng/kg). Hiện sản phẩm CNĐD Bình Định chủ yếu XK (dạng phi lê đông lạnh) sang các nước thuộc EU, Mỹ, Trung Quốc... với giá thấp hơn nhiều so với XK nguyên con sang Nhật Bản để chế biến sashimi.

Vì vậy, nhằm nâng cao chất lượng CNĐD, hướng đến tăng giá trị XK, tỉnh Bình Định đã quy hoạch phát triển ngành Thủy sản giai đoạn 2021-2025, trong đó CNĐD trở thành đối tượng chủ lực, được hỗ trợ đầu tư để phát triển hơn. Bình Định đã đẩy mạnh khai thác hải sản xa bờ, giảm khai thác ven bờ hủy hoại nguồn lợi thủy sản, trong đó chuyển đổi mạnh sang nghề lưới vây và câu để khai thác CNĐD. Trong khi nguồn lợi thủy sản ngày càng cạn kiệt thì việc áp dụng khoa học công nghệ trong khai thác CNĐD là giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu sức lao động cho ngư dân, đảm bảo an toàn lao động tàu cá và an sinh xã hội cho ngư dân, giúp ngư dân an tâm vươn khơi bám biển.

Bình Định đã triển khai đề án “Tổ chức khai thác, bảo quản, thu mua, xuất khẩu cá ngừ theo chuỗi” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) hỗ trợ. Dựa trên nguyên lý cấu tạo, vận hành và cách thức tác động của bộ thu câu CNĐD theo công nghệ Nhật, Chi hội điện cơ Hoài Nhơn đã phát triển bộ thiết bị gây tê đánh bắt CNĐD và cung cấp cho hàng trăm ngư dân sử dụng có hiệu quả. Ông Nguyễn Văn Nầy (trú phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn), chủ tàu cá BĐ-98686TS có chiều dài 16m đã áp dụng bộ thiết bị gây tê cá ngừ này được vài năm nay cho biết, việc câu CNĐD theo truyền thống phải mất từ 20-30 phút mới đưa được cá lên tàu, trong khi câu bằng thiết bị gây tê chỉ mất chừng 10 phút. Thấy hiệu quả nên hiện nay bà con ngư dân chuyển sang làm nghề câu CNĐD cũng khá nhiều. Tuy nhiên sản lượng đánh bắt ngày càng ít nên có khi thu không bù được phí tổn.

Đến nay, ngành nông nghiệp đã triển khai thực hiện mô hình sử dụng Nano trong bảo quản cá ngừ làm cơ sở triển khai thực hiện Dự án chuỗi liên kết khai thác, tiêu thụ CNĐD Bình Định và nhân rộng chuỗi liên kết cho tàu câu CNĐD trong toàn tỉnh. Đồng thời, một đề tài nghiên cứu, thiết kế, chế tạo máy tạo xung trong xử lý CNĐD theo công nghệ Nhật Bản cũng đang được tiếp tục thực hiện thử nghiệm trên một tàu câu CNĐD tại vùng biển Bình Định. Hoạt động của đề tài với mục đích giúp hoàn thiện thiết bị và chuyển giao cho ngư dân sử dụng trong nghề câu CNĐD, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, Bình Định đã tập trung khuyến khích các lực lượng đánh bắt xa bờ tổ chức hợp tác và hỗ trợ, phối hợp nhau trong khai thác trên biển. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập được 723 tổ đội đoàn kết với 2.878 tàu cá. Ngoài ra, đã thành lập được một Nghiệp đoàn nghề cá tại phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn với 141 tàu câu CNĐD tham gia.

Lãnh đạo Chi cục Thủy sản Bình Định cho biết, thời gian tới, Bình Định sẽ triển khai thực hiện mô hình chuỗi liên kết khai thác, thu mua, tiêu thụ nội địa và XK nhằm nâng cao giá trị CNĐD, tăng thu nhập, hiệu quả sản xuất cho ngư dân và doanh nghiệp, trong đó đáng chú ý có chuỗi liên kết giữa Công ty Thịnh Hưng với 160 tàu làm nghề khai thác CNĐD; chuỗi liên kết của Công ty Hồng Ngọc với hơn 100 tàu khai thác CNĐD; chuỗi liên kết giữa Công ty TNHH Mãi Tín Bình Định với ngư dân khai thác CNĐD để XK sang thị trường Nhật Bản, Mỹ.

Theo Tổng cục Thủy sản, CNĐD (gồm cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to, cá ngừ vằn) là loài cá sống ở vùng biển xa bờ, có tập tính di cư xa. Loài cá này có thể di chuyển từ vùng biển thuộc quốc gia này đến quốc gia khác tùy theo giai đoạn phát triển. CNĐD thường được khai thác bằng các loại nghề như câu vàng, câu tay, lưới rê và lưới vây.  CNĐD khai thác ở vùng biển Việt Nam chủ yếu được XK đi các nước Châu Âu, ASEAN, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc,… Một phần rất nhỏ, khoảng 10% được sử dụng và tiêu thụ ở thị trường nội địa. Sản phẩm cá ngừ XK thường ở dạng tươi nguyên con, xắt khúc, cá ngừ đông lạnh, đóng hộp. Năm 2021, giá trị XK các sản phẩm CNĐD của Việt Nam đạt hơn 759 triệu USD, tăng 17,1% so với năm 2020, đóng góp tỷ trọng tương đối lớn trong tổng kim ngạch XK thủy sản của cả nước.

Hiện Tổng cục Thủy sản đang xây dựng kế hoạch quản lý CNĐD Việt Nam đến năm 2030 nhằm phát triển bền vững và có trách nhiệm nghề khai thác CNĐD phù hợp các chuẩn mực quốc tế thông qua áp dụng các quy định quản lý và bảo vệ nguồn lợi CNĐD ở các vùng biển.

Ái Trinh

Các tin khác

Kỳ 2: Khi bữa ăn bị đặt cược vào lòng tham

Kỳ 2: Khi bữa ăn bị đặt cược vào lòng tham

Một miếng thịt heo được “phù phép” thành thịt bò, hàng ngàn tấn mì tươi sử dụng hóa chất cấm, heo được nuôi bằng chất cấm tạo nạc, heo bệnh, heo chết vẫn đưa ra thị trường... Những vụ án liên tiếp được lực lượng Công an và cơ quan chức năng triệt phá cho thấy phía sau mâm cơm là cả những đường dây kiếm tiền bất chấp sức khỏe người tiêu dùng.

Bán hơn 1 triệu bình chữa cháy giả, thu lợi 344 tỷ đồng

Bán hơn 1 triệu bình chữa cháy giả, thu lợi 344 tỷ đồng

Công ty Long Thành cử Dong Liang sang làm việc tại Công ty Vietlink để điều phối, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý nhóm công nhân người Trung Quốc. Quá trình Dong Liang làm việc tại đây, Công ty Vietlink đã sản xuất và bán cho đại lý hơn 1 triệu bình bột chữa cháy, thu lời 344 tỷ đồng.

Tập trung chặn thịt lợn “bẩn” tuồn ra thị trường ngay từ gốc

Tập trung chặn thịt lợn “bẩn” tuồn ra thị trường ngay từ gốc

Là trọng điểm chăn nuôi với hơn 4,1 triệu con, Đồng Nai giữ vai trò quan trọng trong cung ứng thịt lợn. Vì thế cho nên cũng tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng thu gom, giết mổ lợn bệnh, lợn chết hòng trà trộn đưa ra thị trường. Công an TP Đồng Nai cùng các ngành chức năng đang tập trung giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, kiên quyết ngăn chặn thịt “bẩn” ngay từ gốc…

Ngành xây dựng căng mình tìm lao động

Ngành xây dựng căng mình tìm lao động

Hàng loạt dự án hạ tầng đồng loạt triển khai khiến nhu cầu tuyển dụng lao động xây dựng tăng cao, đẩy các nhà thầu vào cuộc cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt.

Hoa tươi tăng giá, quà tặng "sale khủng" dịp lễ 20/10

Hoa tươi tăng giá, quà tặng "sale khủng" dịp lễ 20/10

Cận Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, thị trường quà tặng tại Hà Nội trở nên sôi động với nhiều mẫu hoa tươi, mỹ phẩm và đồ gia dụng... được bày bán đa dạng. Nhiều cửa hàng, siêu thị đồng loạt triển khai chương trình ưu đãi, giảm giá nhằm thu hút khách mua sắm.

Phát hiện công ty kinh doanh trang sức nghi giả mạo nhãn hiệu

Phát hiện công ty kinh doanh trang sức nghi giả mạo nhãn hiệu

Ngày 19/10, Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh cho biết, các đơn vị chức năng đã kiểm tra, phát hiện nhiều cơ sở kinh doanh hàng hoá có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có công ty kinh doanh trang sức nghi giả mạo nhãn hiệu.

Tìm giải pháp bứt phá cho du lịch đô thị cổ Hội An trong kỷ nguyên mới

Tìm giải pháp bứt phá cho du lịch đô thị cổ Hội An trong kỷ nguyên mới

Gần 5 triệu lượt khách đến Hội An trong năm 2025, nhưng chỉ 1,71 triệu vé tham quan được bán ra. Khoảng cách giữa sức hút của điểm đến và nguồn thu trực tiếp từ tham quan đặt ra bài toán về bảo tồn di sản, gìn giữ bản sắc và bảo đảm sinh kế cư dân, đòi hỏi Hội An đổi mới mô hình phát triển du lịch theo chiều sâu.

Giá xăng dầu đồng loạt tăng

Giá xăng E10RON95-III giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu được điều chỉnh theo hướng giảm đối với xăng và dầu diesel, trong khi dầu madút tăng giá. Đáng chú ý, xăng E5RON92 giảm 732 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm 1.225 đồng/lít.

Các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc vẫn được người lao động quan tâm rất lớn.

Nhật Bản siết quản lý lưu trú, lao động Việt cần lưu ý gì?

Từ ngày 1/10/2026, Nhật Bản điều chỉnh phí đối với một số thủ tục cư trú, gồm thay đổi tư cách lưu trú, gia hạn thời gian lưu trú và xin thường trú. Những thay đổi này đòi hỏi người lao động, du học sinh Việt Nam chủ động chuẩn bị tài chính, hoàn thiện hồ sơ và tuân thủ quy định khi sinh sống tại Nhật Bản.

Quảng Ninh kiên quyết chặn thực phẩm bẩn từ gốc

Quảng Ninh kiên quyết chặn thực phẩm bẩn từ gốc

Từ sản xuất thực phẩm sử dụng chất cấm, làm hàng giả đến vận chuyển, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, nhiều hành vi vi phạm trên địa bàn thành phố Quảng Ninh đã bị lực lượng chức năng phát hiện, xử lý. Với vai trò nòng cốt, lực lượng Công an chủ động phòng ngừa, kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn thực phẩm bẩn, bảo vệ sức khỏe người dân.

Giá vàng tiếp tục giảm tiền triệu

Giá vàng tiếp tục giảm tiền triệu

Chịu ảnh hưởng từ xu hướng giảm của giá vàng thế giới, giá vàng trong nước tiếp tục giảm sâu, hướng về mốc 140 triệu đồng/lượng.

Giá vàng giảm khi đồng USD mạnh

Giá vàng giảm khi đồng USD mạnh

Giá vàng trong nước đảo chiều giảm khi giá vàng thế giới chịu sức ép từ đồng USD mạnh và giá dầu tăng. Nhà đầu tư vẫn thận trọng khi “xuống tiền”.