Phát triển bền vững nghề khai thác cá ngừ đại dương

Theo Tổng cục Thủy sản, cả nước có hơn 3.600 tàu cá với khoảng 35.000 lao động đánh bắt cá ngừ đại dương (CNĐD), chủ yếu ở các tỉnh ven biển miền Trung, nhưng phát triển mạnh ở các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa với sản lượng khoảng 20.000-35.000 tấn/năm.

Tuy nhiên, do công nghệ khai khác thô sơ và bảo quản vẫn còn thủ công nên chất lượng CNĐD hiện nay chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu (XK) nguyên con hiện nay. Vì vậy, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong khai thác thủy sản; phát triển khai thác CNĐD trở thành nghề khai thác chủ lực, nâng cao chất lượng, thương hiệu sản phẩm, đảm bảo sinh kế bền vững cho ngư dân là định hướng mà các tỉnh miền Trung đang hướng tới.

ca ngu.jpg -0
Cá ngừ đại dương được bốc dỡ lên xe trung chuyển thu mua tại Cảng cá Tam Quan, tỉnh Bình Định. Ảnh: CCTS

Bình Định là địa phương có sản lượng khai thác cá ngừ lớn nhất cả nước, với trung bình 12.000 tấn/năm. Theo ông Nguyễn Công Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Bình Định, đội tàu khai thác CNĐD của Bình Định lớn với 1.450 tàu trong tổng số 3.234 tàu khai thác xa bờ. Tuy nhiên, một số hạn chế trong thiết bị, công nghệ khiến CNĐD của ngư dân Bình Định chưa đạt chất lượng như mong muốn.

Hiện nay, phần lớn tàu câu CNĐD ở Bình Định vẫn đánh bắt theo lối truyền thống, công nghệ khai thác, thiết bị bảo quản sau thu hoạch thô sơ khiến phẩm cấp CNĐD đạt thấp, chưa tương xứng với giá trị thực. Hầu hết sản phẩm vẫn chỉ dừng lại ở bán đại trà, chưa hướng đến XK cá tươi. Giá thu mua mỗi kilôgam CNĐD đạt tiêu chuẩn làm sashimi của Nhật Bản tối thiểu là12 USD, cao nhất tới 35 USD. Trong khi đó, ngư dân Bình Định bảo quản cá ngừ chưa đảm bảo, chất lượng giảm, chưa đủ tiêu chuẩn để chế biến sashimi nên bán ra thị trường chỉ có 4-5 USD/kg (khoảng 95.000-120.000 đồng/kg). Hiện sản phẩm CNĐD Bình Định chủ yếu XK (dạng phi lê đông lạnh) sang các nước thuộc EU, Mỹ, Trung Quốc... với giá thấp hơn nhiều so với XK nguyên con sang Nhật Bản để chế biến sashimi.

Vì vậy, nhằm nâng cao chất lượng CNĐD, hướng đến tăng giá trị XK, tỉnh Bình Định đã quy hoạch phát triển ngành Thủy sản giai đoạn 2021-2025, trong đó CNĐD trở thành đối tượng chủ lực, được hỗ trợ đầu tư để phát triển hơn. Bình Định đã đẩy mạnh khai thác hải sản xa bờ, giảm khai thác ven bờ hủy hoại nguồn lợi thủy sản, trong đó chuyển đổi mạnh sang nghề lưới vây và câu để khai thác CNĐD. Trong khi nguồn lợi thủy sản ngày càng cạn kiệt thì việc áp dụng khoa học công nghệ trong khai thác CNĐD là giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu sức lao động cho ngư dân, đảm bảo an toàn lao động tàu cá và an sinh xã hội cho ngư dân, giúp ngư dân an tâm vươn khơi bám biển.

Bình Định đã triển khai đề án “Tổ chức khai thác, bảo quản, thu mua, xuất khẩu cá ngừ theo chuỗi” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) hỗ trợ. Dựa trên nguyên lý cấu tạo, vận hành và cách thức tác động của bộ thu câu CNĐD theo công nghệ Nhật, Chi hội điện cơ Hoài Nhơn đã phát triển bộ thiết bị gây tê đánh bắt CNĐD và cung cấp cho hàng trăm ngư dân sử dụng có hiệu quả. Ông Nguyễn Văn Nầy (trú phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn), chủ tàu cá BĐ-98686TS có chiều dài 16m đã áp dụng bộ thiết bị gây tê cá ngừ này được vài năm nay cho biết, việc câu CNĐD theo truyền thống phải mất từ 20-30 phút mới đưa được cá lên tàu, trong khi câu bằng thiết bị gây tê chỉ mất chừng 10 phút. Thấy hiệu quả nên hiện nay bà con ngư dân chuyển sang làm nghề câu CNĐD cũng khá nhiều. Tuy nhiên sản lượng đánh bắt ngày càng ít nên có khi thu không bù được phí tổn.

Đến nay, ngành nông nghiệp đã triển khai thực hiện mô hình sử dụng Nano trong bảo quản cá ngừ làm cơ sở triển khai thực hiện Dự án chuỗi liên kết khai thác, tiêu thụ CNĐD Bình Định và nhân rộng chuỗi liên kết cho tàu câu CNĐD trong toàn tỉnh. Đồng thời, một đề tài nghiên cứu, thiết kế, chế tạo máy tạo xung trong xử lý CNĐD theo công nghệ Nhật Bản cũng đang được tiếp tục thực hiện thử nghiệm trên một tàu câu CNĐD tại vùng biển Bình Định. Hoạt động của đề tài với mục đích giúp hoàn thiện thiết bị và chuyển giao cho ngư dân sử dụng trong nghề câu CNĐD, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, Bình Định đã tập trung khuyến khích các lực lượng đánh bắt xa bờ tổ chức hợp tác và hỗ trợ, phối hợp nhau trong khai thác trên biển. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập được 723 tổ đội đoàn kết với 2.878 tàu cá. Ngoài ra, đã thành lập được một Nghiệp đoàn nghề cá tại phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn với 141 tàu câu CNĐD tham gia.

Lãnh đạo Chi cục Thủy sản Bình Định cho biết, thời gian tới, Bình Định sẽ triển khai thực hiện mô hình chuỗi liên kết khai thác, thu mua, tiêu thụ nội địa và XK nhằm nâng cao giá trị CNĐD, tăng thu nhập, hiệu quả sản xuất cho ngư dân và doanh nghiệp, trong đó đáng chú ý có chuỗi liên kết giữa Công ty Thịnh Hưng với 160 tàu làm nghề khai thác CNĐD; chuỗi liên kết của Công ty Hồng Ngọc với hơn 100 tàu khai thác CNĐD; chuỗi liên kết giữa Công ty TNHH Mãi Tín Bình Định với ngư dân khai thác CNĐD để XK sang thị trường Nhật Bản, Mỹ.

Theo Tổng cục Thủy sản, CNĐD (gồm cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to, cá ngừ vằn) là loài cá sống ở vùng biển xa bờ, có tập tính di cư xa. Loài cá này có thể di chuyển từ vùng biển thuộc quốc gia này đến quốc gia khác tùy theo giai đoạn phát triển. CNĐD thường được khai thác bằng các loại nghề như câu vàng, câu tay, lưới rê và lưới vây.  CNĐD khai thác ở vùng biển Việt Nam chủ yếu được XK đi các nước Châu Âu, ASEAN, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc,… Một phần rất nhỏ, khoảng 10% được sử dụng và tiêu thụ ở thị trường nội địa. Sản phẩm cá ngừ XK thường ở dạng tươi nguyên con, xắt khúc, cá ngừ đông lạnh, đóng hộp. Năm 2021, giá trị XK các sản phẩm CNĐD của Việt Nam đạt hơn 759 triệu USD, tăng 17,1% so với năm 2020, đóng góp tỷ trọng tương đối lớn trong tổng kim ngạch XK thủy sản của cả nước.

Hiện Tổng cục Thủy sản đang xây dựng kế hoạch quản lý CNĐD Việt Nam đến năm 2030 nhằm phát triển bền vững và có trách nhiệm nghề khai thác CNĐD phù hợp các chuẩn mực quốc tế thông qua áp dụng các quy định quản lý và bảo vệ nguồn lợi CNĐD ở các vùng biển.

Ái Trinh

Các tin khác

Giá vàng tăng vọt

Giá vàng tăng vọt

Giới đầu tư đẩy mạnh mua vào trên thị trường quốc tế trong bối cảnh nhiều thông tin tích cực hỗ trợ đã đẩy giá vàng tăng lên mức cao nhất trong vòng 9 tuần.

Hủy tạm hoãn xuất cảnh ngay khi đủ điều kiện

Hủy tạm hoãn xuất cảnh ngay khi đủ điều kiện

Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các cấp trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh phải rà soát chính xác nghĩa vụ thuế, thông tin người nộp thuế. Khi người nộp thuế đáp ứng điều kiện, việc hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh phải được thực hiện ngay.

Phát hiện hơn 53.000 phụ tùng ô tô vi phạm pháp luật mang nhãn Asahi

Phát hiện hơn 53.000 phụ tùng ô tô vi phạm pháp luật mang nhãn Asahi

Qua xác minh quảng cáo phụ tùng ô tô nhãn Asahi trên website thương mại điện tử, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội phát hiện Công ty TNHH Hòa Thắng Group sử dụng trái phép thông tin của nhiều thương hiệu lớn. Kiểm tra doanh nghiệp và đại lý phân phối, lực lượng chức năng phát hiện hơn 53.600 phụ tùng ô tô có dấu hiệu vi phạm về nhãn hàng hóa, thương mại điện tử, quảng cáo và sở hữu trí tuệ.

Tạm giữ lái xe tải vận chuyển hơn 14.000 bao thuốc lá lậu

Tạm giữ lái xe tải vận chuyển hơn 14.000 bao thuốc lá lậu

Ngày 6/8, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang đang tạm giữ đối tượng T.V.K. (SN 1973, trú phường Rạch Giá, tỉnh An Giang) về hành vi vận chuyển hàng cấm là thuốc lá điếu nhập lậu.

Kích hoạt sức mua nội địa, tạo động lực tăng trưởng kinh tế

Kích hoạt sức mua nội địa, tạo động lực tăng trưởng kinh tế

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 7 tháng năm 2026 đạt hơn 4.555 nghìn tỷ đồng, tăng 13,1% so với cùng kỳ. Đà tăng của thị trường nội địa được thúc đẩy bởi sức mua phục hồi cùng các chương trình xúc tiến thương mại như "Sức sống hàng Việt", góp phần kết nối cung - cầu và mở rộng đầu ra cho hàng Việt.

Hàng lậu khối lượng lớn qua biên giới Quảng Trị: Vì sao "voi" chui lọt... "lỗ kim"?

Hàng lậu khối lượng lớn qua biên giới Quảng Trị: Vì sao "voi" chui lọt... "lỗ kim"?

Ngày 5/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Trị đã khởi tố vụ án "Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới" theo khoản 3 Điều 189 Bộ luật Hình sự, đồng thời bắt tạm giam Nguyễn Đình Phùng (SN 1991, trú xã Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị). Diễn biến này hé lộ một đường dây vận chuyển hàng lậu qua tuyến biên giới Việt – Lào với quy mô đặc biệt lớn.

Giá vàng tăng mạnh

Giá vàng tăng mạnh

Giới đầu tư nhận định nếu Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hòa bình, giá dầu cũng như nhiều loại hàng hóa khác sẽ giảm mạnh, khi đó giá vàng có thể tăng với tốc độ nhanh hơn.

Nỗ lực tiết giảm chi phí để giảm giá sách giáo khoa

Nỗ lực tiết giảm chi phí để giảm giá sách giáo khoa

Năm học 2026–2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) xuất bản, in ấn, phát hành. Ngay sau khi Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định chọn bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” là bộ sách dùng chung toàn quốc, NXBGDVN đã chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng cho mọi công tác đón chào năm học mới.

Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn với du khách quốc tế

Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn với du khách quốc tế

Trong 7 tháng năm 2026, Việt Nam đón 13,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm 2025. Lý do được chỉ ra là chính sách thị thực thuận lợi, công tác xúc tiến, quảng bá được đẩy mạnh, sản phẩm du lịch đa dạng cùng với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực và chi phí du lịch hợp lý.