Với sự tề tựu đông đủ của người đứng đầu các Sở GD&ĐT trong cả nước, thậm chí nhiều tỉnh, thành phố còn có sự tham dự của lãnh đạo UBND tỉnh, cho thấy sự quan tâm của các địa phương đối với công tác giáo dục và đào tạo. Và cũng bởi đây là cuộc gặp đông đủ nhất, kể từ khi Bộ GD&ĐT đưa ra các phương án đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT ngay từ kỳ thi tốt nghiệp năm 2014 này, nên những đánh giá về những mặt làm được trong học kỳ I và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm trong học kỳ II năm học 2013-2014 của Bộ GD&ĐT lại không phải là vấn đề chính được thảo luận tại hội nghị. Sự tập trung dồn vào kỳ thi tốt nghiệp, khi mà thủ lĩnh ngành giáo dục ở các địa phương chính thức nói lên trăn trở và suy nghĩ của mình.
Môn ngoại ngữ nên là môn thi tự chọn
Môn thi và tỷ lệ 20% được miễn thi tốt nghiệp do Bộ GD&ĐT đưa ra là vấn đề được Sở GD&ĐT các tỉnh tập trung góp ý kiến và hiến kế. Đại diện cho khu vực miền núi Tây Bắc, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Điện Biên Lê Văn Quý mở màn, thể hiện nhất trí cao với phương án giảm số môn thi tốt nghiệp xuống còn 4 môn. Tuy nhiên với môn ngoại ngữ, tỉnh Điện Biên đưa ra quan điểm chỉ nên là môn thi để cộng điểm, chứ không để là môn thi tự chọn. Cơ sở của quan điểm này là do thực tế việc dạy và học ngoại ngữ của tỉnh còn nhiều khó khăn, trình độ giáo viên ngoại ngữ của tỉnh còn rất thấp.
Ông Nguyễn Sỹ Thư, Giám đốc Sở GD&ĐT Kon Tum thì cho rằng, đã có nhiều thay đổi về công tác thi trong nhiều năm qua nhưng thực tế có những bất cập cần khắc phục sớm. Đó là thi và công nhận tốt nghiệp THPT thời gian vừa qua chỉ tập trung vào các môn thi, chưa gắn chặt với các môn trong thời gian học phổ thông. Thi nhiều môn gây lãng phí công sức tiền của của gia đình, cộng đồng. Các môn thi mà Bộ dự thảo, số môn thi giảm xuống là phương án hợp lý khả thi trong một hai năm trước mắt. Vì nó có những điểm đáp ứng được nhu cầu chung của xã hội hiện nay, giảm độ căng thẳng, đảm bảo được đánh giá học sinh, làm cơ sở cho việc xét tuyển vào ĐH, phù hợp với vùng miền và sở trường của học sinh trong định hướng phân luồng. Đối với môn ngoại ngữ được cộng điểm sẽ khuyến khích nhiều học sinh tham gia học ngoại ngữ.
Trái ngược với quan điểm của một số tỉnh miền núi, hầu hết lãnh đạo Sở GD&ĐT khẳng định cần phải đưa môn ngoại ngữ là môn thi tự chọn để tạo đà cho Đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, đổi mới đào tạo ngoại ngữ. Hầu hết các tỉnh đã thực hiện dạy ngoại ngữ 7 năm, do vậy ngoại ngữ cần phải được đánh giá như các môn thi khác. “Phần lớn học sinh học ngoại ngữ có đăng ký nhưng lại không thi thì lãng phí” là trăn trở của Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc. Cương quyết hơn, Giám đốc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh đề nghị 3 môn bắt buộc thi tốt nghiệp là toán, văn, ngoại ngữ. Các tỉnh không thể thi môn ngoại ngữ do chưa có điều kiện thì có môn thay thế.
Miễn thi tốt nghiệp 20% cần có tiêu chí khung cứng, tránh tiêu cực
Câu hỏi miễn thi 20% có cần thiết hay không được rất nhiều Sở tập trung phản biện, khi mà việc xét miễn không đơn giản, chưa nói là phát sinh các vấn đề khác. Ông Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Sở GD&ĐT Nam Định cho rằng: “Trước đây chúng ta triển khai cho học sinh giỏi vào thẳng ĐH được vài năm cũng có bất cập, đã phải bỏ. Việc miễn thi 20% là không cần thiết vì đánh giá các trường khác nhau. Chúng tôi sẽ làm giảm bớt phức tạp nhưng không nên miễn thi”.
Một số tỉnh như Vĩnh Phúc, TP Hồ Chí Minh cho rằng, nếu thực hiện miễn thi tốt nghiệp thì cần phải làm chặt chẽ điều kiện được miễn. Nếu chỉ có học lực khá và hạnh kiểm khá theo như Dự thảo của Bộ GD&ĐT đã được xét thì diện xét còn quá rộng mà nên cần yêu cầu lớp 12, hoặc cả 3 năm học cấp III có hạnh kiểm tốt. Sở GD&ĐT Kon Tum đề nghị Bộ GD&ĐT căn cứ vào kết quả học tập trong 3 năm để có tỷ lệ tương ứng sao cho hội tụ khoảng gần 20% để đảm bảo sự công bằng của học sinh trong các tỉnh, thành phố. Sở GD&ĐT Thừa Thiên - Huế cho rằng, nên có một khung cứng miễn thi, em nào đạt tiêu chuẩn đó đều được miễn thi, quy định “cứng” càng chính xác, độ tin cậy càng cao, để khi có đối chất các trường hợp miễn thi sẽ công bằng hơn, tránh chủ quan.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đặc biệt nhấn mạnh, việc đổi mới giáo dục phổ thông ở Nghị quyết TW 8 Khóa XI chỉ ra rõ, đổi mới toàn diện không thể thay đổi tất cả mà chỉ thay đổi những cái chưa làm được. Đổi mới thi cử năm nay cần làm kỹ để tránh học sinh học lệch, tránh thay đổi liên tục trong thi cử. Đừng để thi cử đến nơi rồi mà học sinh chưa biết thi môn nào, gây nên tâm lý hoang mang, lo lắng không cần thiết. Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý, cần tránh để vô tình sau một thời gian phân giáo viên thành 2 loại: giáo viên hạng A là giáo viên dạy môn thi và giáo viên hạng B là giáo viên dạy môn không thi. Người dạy môn không thi sẽ mất sức phấn đấu. Về thi tốt nghiệp là kỳ thi nhẹ nhàng, 98% học sinh đỗ tốt nghiệp hàng năm, thì không nên miễn thi 20%. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục cần soát xét lại vấn đề giáo dục từ trước tới nay, tiếp cận góp ý, chia sẻ của những bậc lão thành kết hợp với tinh hoa giáo dục nhân loại để đổi mới
