Lấy một ví dụ thực tế, khoảng 19h ngày 20/1, ông Nguyễn Hữu Việt, SN 1953, ở phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai, Hà Nội bị Trần Quang Tiến, SN 1971, cùng Phường dùng dao chém vào đầu và bàn tay trái. Sau khi xuất viện, ngày 28/2, ông Việt được Cơ quan CSĐT Công an quận Hoàng Mai đưa đến giám định tỉ lệ thương tật (TLTT) tại Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an. Khi khám, chụp Xquang không thấy tổn thương xương sọ và xương bàn, ngón tay, nhưng 4 ngón tay trái của ông Việt hiện không làm được các động tác gấp, duỗi, khép các ngón tay, bàn tay do còn sưng nề và đau. Tuy nhiên, khi tra cứu “Bảng tỉ lệ tổn thương cơ thể do tổn thương hệ Cơ – Xương – Khớp” thì lại không có hạng mục TT nào cho phần mềm (da, cơ, gân) của bàn và cổ tay? Với Barem TT cũ, TT bàn tay trái của ông Việt có thể áp dụng hạng mục “Sẹo ảnh hưởng chức năng” (là chức năng vận động, động tác của bàn và cổ tay) với khung TT 8 – 12%.
Nghiên cứu “Bảng tỉ lệ tổn thương cơ thể do tổn thương Phần mềm và Bỏng” cũng không có hạng mục nào có thể vận dụng được. Trước đây, barem cũ thiếu nhiều hạng mục TT nên khi giám định viên không áp dụng được thì linh hoạt vận dụng các hạng mục tương đồng về tổn thương giải phẫu hay tổn hại về chức năng với mục đích không để bị hại thiệt thòi và vụ án không bị câu dầm, bởi nếu có thương tích mà không có TLTT thì đương nhiên bị hại không chịu...
Thương tích mặt gan bàn tay trái của một nạn nhân làm 4 ngón tay ở tư thế gấp và mất vận động.
Hiện nay, GĐPY và cơ quan tố tụng đang gặp rất nhiều khó khăn vì barem mới ngoài lặp lại những hạng mục thiếu và những bất cập, còn bớt đi những hạng mục TT của Barem cũ nên thiếu nhiều hạng mục TT như: Nứt, lún, vỡ xương vòm sọ và nền sọ; đụng giập tụy và lách điều trị nội khoa; nội soi thăm dò ổ bụng; đụng giập hay vết thương các tuyến nội tiết đã phẫu thuật hồi phục tốt không có biến chứng; mẻ, khuyết, gãy xương không hoàn toàn (trừ xương sọ đã nói trên). Thực tế GĐPY thương tích nhiều nhất là các trường hợp có dưới 5 sẹo và nhiều sẹo chỉ từ 0,5 hay 1 hoặc 2cm2, vậy sẽ có vô số trường hợp TLTT không được tính đủ và vô số trường hợp không có TLTT vì bị hành hung nhưng không bị gãy xương, vỡ tạng… mà chỉ có sẹo. Quy định 5 sẹo mới được định TLTT và dùng đường kính để xác định sẹo to hay nhỏ là những điểm bất cập của Barem TT cũ, bởi thực tế GĐ thấy rất hiếm sẹo hình tròn, ovan mà hầu hết là sẹo dài hoặc không có hình thù nhất định. Vậy sao không thay đổi cho phù hợp thực tế, mà lại đưa ra tiêu chuẩn cao hơn để thiệt thòi cho bị hại?
Đặc biệt, barem cũ không có TLTT khi bị chấn thương gây sảy thai? Tuy sảy thai không để lại tổn thương thực thể (như mất chi, tạng; sẹo…), nhưng có nhiều biến chứng giống như hậu sản, có nhiều triệu chứng chấn thương tâm thần và tỉ lệ sinh con khỏe mạnh giảm đi… Những vụ việc dạng này GĐPY luôn gặp phải, nhưng barem mới không có hạng mục TT này? Như vậy là bỏ lọt tội phạm, khi mà Luật Hình sự hiện không có quy đinh về tội danh gây sảy thai cho người khác!? Hiện nay, do gặp những tình huống có TT nhưng không có hạng mục TT để áp dụng hoặc vận dụng, giám định viên buộc phải trả lời cơ quan điều tra là không thể kết luận giám định và số vụ án bị đình đốn cả nước không phải là nhỏ!?
Bảng PLTCTT giải quyết vấn đề lớn là sức khỏe, trợ cấp, chuyển đổi nghề nghiệp của thương binh, bệnh binh và người lao động, đặc biệt là căn cứ để định TLTT của những người bị thương tích trong các vụ án hình sự, tai nạn giao thông, TN lao động... mà đó là căn cứ để điều tra, truy tố, xét xử những người có hành vi vi phạm pháp luật. GĐPY với mục đích tố tụng chỉ tăng hay giảm 1% TT sẽ làm thay đổi tính chất vụ việc là khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự, bị can; thay đổi khung hình phạt hay số năm phải thụ án. Thế nhưng, TT 28/2013 lại quy định nếu chỉ có một tổn thương thì lấy TLTT cao nhất trong khung, ví dụ: cắt cụt 1/3 giữa cẳng tay phải, có khung TT 61 – 65%, phải định TLTT 65%. Khung hình phạt làm tổn hại sức khỏe người khác từ 61% trở lên từ 5 - 15 năm tù, nên Tòa án không thể định số năm tù khi mất 65% bằng số năm tù khi mất 61% sức khỏe…
Quy định làm tròn TLTT cũng không phù hợp với GĐPY vì có thể làm thay đổi tính chất vụ việc hoặc khung hình phạt. Quy định có nhiều TT phải cộng lùi thì TT nặng nhất lấy tối đa trong khung, các TT còn lại phải lấy tối thiểu càng không phù hợp với tố tụng. Bởi có không ít trường hợp nhiều đối tượng đánh một bị hại gây ra nhiều thương tích. Nếu chỉ định ra một TLTT chung thì không thể xác định được tội của từng hung thủ. Trước đây, GĐPY vẫn phải “bóc tách” TLTT của bị hại do từng hung thủ gây ra theo yêu cầu của cơ quan tố tụng thì nay vẫn vậy. Nếu có hai TT giống nhau về khung tỉ lệ do hai hung thủ gây ra thì một tên sẽ “được lợi” vì phải lấy mức TT tối thiểu!? Trước đây, GĐPY tâm thần chỉ xác định trạng thái tâm thần của bị can, bị cáo. Nay khi bị nhiều thương tích, nếu có di chứng tâm thần thì GĐPY tâm thần định TLTT, các TT còn lại do GĐPY định TLTT. Sẽ rắc rối ở chỗ không biết TT hay di chứng thuộc GĐPY hay GĐPY tâm thần là nặng nhất và cả hai chuyên khoa này đều có thể lấy một tỉ lệ tối đa trong khung hạng mục, như vậy sẽ có hai TT được lấy mốc tối đa và chuyên khoa nào sẽ cộng lùi, hay cơ quan tố tụng làm việc này? Chưa hết, với GĐPY tâm thần, cơ quan tố tụng phải làm thêm một trưng cầu GĐ
