Thêm góc nhìn trước đề xuất 350.000 tỷ đồng “chấn hưng văn hóa”

Nhân đọc chuyên đề “Chấn hưng văn hóa” ngày 27/10 vừa qua trên Báo CAND, dưới góc nhìn cá nhân, tôi đồng tình với quan điểm “Sự vô tận của văn hóa nên cần phải có bộ đo lường và ai là người chịu trách nhiệm” của tác giả Đức Hoàng; đồng thời cũng ủng hộ “chấn hưng văn hóa phải xuất phát từ giáo dục” trong bài “Chấn hưng văn hóa từ đâu?” của tác giả Hà Quang Minh. Tuy nhiên, người viết cũng xin góp thêm một góc nhìn để làm rõ thêm vấn đề: Tại sao lại cần phải chấn hưng văn hóa và tại sao chấn hưng văn hóa phải song trùng với sự nghiệp giáo dục?

Vẫn “nóng” đề xuất 350.000 tỷ đồng

Dư luận đang chưa “nguôi” về câu chuyện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) đề xuất Chính phủ chi 350.000 tỷ đồng cho mục tiêu “chấn hưng, phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn 2025-2035”, thì đề xuất 350.000 tỷ đồng cho mục tiêu chấn hưng văn hóa lại “nóng” lên khi trong phiên thảo luận tổ tại Quốc hội vừa qua, Bộ trưởng VH-TT&DL Nguyễn Văn Hùng cho biết: “Đề xuất 350.000 tỷ đồng chấn hưng văn hóa là dùng cho các địa phương trong 11 năm, không phải lấy cho Bộ VH-TT&DL. Số tiền này được tổng hợp từ nhu cầu chính đáng của các địa phương, đã được cân nhắc, tính toán và sẽ lượng hóa cụ thể theo ngân sách từng giai đoạn”.

Thêm góc nhìn trước đề xuất 350.000 tỷ đồng “chấn hưng văn hóa” -0
Ảnh minh hoạ

Lý do mà Bộ VH-TT&DL đưa ra đó là Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII xác định văn hóa là trụ cột, nền tảng phát triển xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước.

Tại Hội nghị văn hóa toàn quốc tháng 11/2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh tư tưởng “văn hóa còn thì dân tộc còn”. Tiếp theo là căn cứ vào Kết luận số 42 về kinh tế - xã hội năm 2022-2023 của Trung ương cũng yêu cầu triển khai Chương trình quốc gia về phát triển văn hóa. Năm 2022, Thường vụ Quốc hội giao Chính phủ xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về chấn hưng, phát triển văn hóa, trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Theo đề xuất, đến năm 2030 có 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ ba loại hình thiết chế văn hóa như trung tâm văn hóa hoặc trung tâm văn hóa nghệ thuật, bảo tàng, thư viện. Cấp huyện và cấp xã có trung tâm văn hóa thể thao, 95% di tích quốc gia đặc biệt và 70% di tích quốc gia được tu bổ, tôn tạo. Có ít nhất 75% người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi được thụ hưởng, tham gia các hoạt động văn hóa.

Đến năm 2035, 100% thư viện bảo đảm điều kiện hoạt động, 100% công chức, viên chức lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, văn nghệ sĩ thuộc đơn vị công lập được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, có năm trường đại học trọng điểm và hai viện nghiên cứu được tập trung đầu tư trở thành cơ sở đào tạo, nghiên cứu trọng điểm quốc gia trong các lĩnh vực âm nhạc, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh, văn hóa ngang tầm với các nước tiên tiến trong khu vực. Dĩ nhiên, đề xuất này đang nhận được những ý kiến trái chiều từ dư luận, cũng như giới chuyên gia.

Cẩn trọng việc lạm dụng đầu tư “phần xác” mà thiếu “phần hồn”

Chúng ta sẽ thấy hợp lý khi nếu xét riêng về văn hóa truyền thống, chúng ta có trên 400 di sản văn hóa phi vật thể và hàng nghìn di tích văn hóa lịch sử được công nhận ở cấp thế giới, quốc gia và tỉnh. Và để duy trì, phát huy các giá trị văn hóa, các thiết chế văn hóa cũng rất cần thiết. Có điều, đúng như đại biểu Phạm Văn Hòa nói: “Thời gian qua, có thể nói rằng, thiết chế văn hóa cơ sở của chúng ta đang thực hiện còn hình thức. Bộ VH-TT&DL cần định hình lại thiết chế văn hóa. Không làm cẩn thận sẽ rất hình thức và gây tốn kém, lãng phí”. Và dưới góc nhìn cá nhân, người viết xin phép được diễn giải thêm vấn đề “tại sao chấn hưng văn hóa lại phải song trùng với sự nghiệp giáo dục?”.

Tôi nghĩ rằng, để lại “nhà cao cửa rộng”, khối tài sản kếch xù cho con cháu không bằng bồi dưỡng cho con cháu về hệ tư tưởng, truyền thống hiếu học của gia tộc, nề nếp gia phong, đạo đức, trí tuệ, dũng mãnh, tinh thần tự lực tự cường, tự trọng bản thân, tự tôn văn hóa dân tộc.

Nói vậy bởi từ cổ chí kim, tất cả các triều đại hưng vượng đều là do công lao gây dựng bằng hệ tư tưởng, đạo đức, trí tuệ, dũng mãnh, tinh thần tự lực tự cường, tự tôn văn hóa dân tộc, yêu nước thương dân của các vị vua đầu triều. Và cuối cùng cũng đều suy vong bởi các ông vua cuối triều vì chỉ biết lo hưởng thụ trong cung vàng điện ngọc, đánh mất hệ tư tưởng, mất truyền thống tốt đẹp của cha ông, mất đạo đức - trí tuệ - dũng mãnh, mất tinh thần tự lực tự cường, mất tính tự tôn văn hóa dân tộc, mất lòng dân.

Cũng vậy, văn hóa là một phạm trù rất lớn, rất phức tạp và rất khó khăn. Cho nên việc đầu tư số tiền 350.000 tỷ đồng để chấn hưng văn hóa, trong đó phải tạo ra nhiều thiết chế văn hóa như trung tâm văn hóa, trung tâm văn hóa nghệ thuật, bảo tàng, thư viện... nếu không cẩn trọng thì đó chỉ là đầu tư cho “phần xác”, mà văn hóa là cái “phần hồn”, nhất là tiếng nói và chữ viết. Nói cách khác, những cái gọi là thiết chế kia chỉ là trống rỗng, vô hồn. Bởi vì, văn hóa nằm ở trong tâm tính mỗi con người, lưu truyền ở mọi dạng thức khác nhau thông qua hoạt động của con người. Do đó, những thiết chế kia sẽ không bằng việc tạo ra môi trường sáng tạo văn hóa thông thoáng, trào lưu sáng tạo văn hóa sôi động trong lành mạnh, kế thừa và phát triển được hệ tư tưởng, truyền thống tốt đẹp của cha ông.

Tức là, chấn hưng văn hóa là chấn hưng hệ tư tưởng, truyền thống hiếu học của gia tộc, nề nếp gia phong, đạo đức, trí tuệ, dũng mãnh, tinh thần tự lực tự cường, tự trọng bản thân, tự tôn văn hóa dân tộc trong mỗi con người. Và việc chấn hưng văn hóa phải song trùng cùng với sự nghiệp giáo dục.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo Nguyễn Kim Sơn trong một hội thảo từng nhìn nhận: “Giáo dục là một thiết chế văn hóa, thậm chí có thể coi là một thiết chế lớn nhất, là một lĩnh vực của văn hóa và bản thân giáo dục cũng chính là văn hóa. Giáo dục và đào tạo là con đường để tạo dựng các giá trị văn hóa, bảo tồn, lưu giữ các giá trị văn hóa, sáng tạo văn hóa và từ đó điều chỉnh, phát triển văn hóa”.

Có thể nói, bản chất cội nguồn ngàn đời của dân tộc không thể nào mất đi, nhưng hiện hữu nỗi lo là có sự đứt gãy, lu mờ trong giai đoạn nhất định. Do vậy, vai trò của giáo dục càng quan trọng. Giáo dục phải nuôi dưỡng từ nền tảng của “nếp nhà”, từ ứng xử nhân ái, nghĩa tình ở xung quanh cộng đồng nhỏ, ra đến tâm thế chung của toàn xã hội, đất nước. Rồi được chăm bồi, phát triển trong giáo dục lành mạnh. Một khi giáo dục con người có sức mạnh nội sinh thì con người sẽ vững vàng, có được “bộ lọc” khi đón nhận, tiếp thu “cái mới” một cách bình tĩnh, chắt lọc tinh hoa. Gốc rễ của văn hóa phải song trùng từ giáo dục là thế. Còn nếu chỉ đổ tiền hàng trăm nghìn tỷ cho những công trình, dự án gắn mắc chấn hưng văn hóa thì rất khó kiểm soát, tạo điều kiện cho tham nhũng và làm lãng phí tiền của nhân dân.             

Sông Hàn

Các tin khác

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

72 năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, lịch sử không chỉ nhắc nhớ về một chiến công quân sự “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, mà còn gợi mở một chân lý có giá trị xuyên thời đại: sức mạnh quyết định vận mệnh của dân tộc Việt Nam chưa bao giờ chỉ nằm ở vũ khí hay tiềm lực vật chất, mà nằm ở lòng dân, ở khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ở ý chí độc lập, tự cường được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Kinh tế Việt Nam được đánh giá là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Kinh tế Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất đã đạt những thành tựu vượt bậc, mang lại nhiều lợi ích cho người dân thụ hưởng, cũng như khẳng định vị thế, tầm vóc đất nước trên trường quốc tế.

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian qua là việc Quốc hội từng bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước (1945-1975) là một trong những chiến công chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước. Giành được những thành tựu, thắng lợi to lớn đó là sức mạnh của toàn dân tộc, trong đó lực lượng CAND có sự đóng góp xứng đáng.

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Đại thắng ngày 30/4/1975 không chỉ khép lại cuộc chiến tranh trường kỳ, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên CNXH của dân tộc Việt Nam. Đó là dấu mốc lịch sử không thể thay thế, là điểm tựa tinh thần để cả dân tộc bước vào hành trình kiến thiết, dựng xây đất nước trong hòa bình. Nhưng lịch sử chưa bao giờ dừng lại.

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Hiện có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng giá trị mức đầu tư là 3,3 triệu tỷ đồng đã được các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thống kê tính đến ngày 30/3/2025, nếu sớm được vận hành thì đây sẽ là nguồn lực rất lớn của nền kinh tế.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa. 

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi điều chỉnh về tổ chức bộ máy đều nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các cơ quan quyền lực nhà nước. Chỉ những thay đổi phản ánh đúng yêu cầu khách quan của việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước mới có ý nghĩa bền vững.

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển "kinh tế bạc" càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già”, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy hôm nay mới là bước khởi đầu. Hành động quyết liệt, hiệu quả vì mục tiêu vừa kể mới là thước đo cuối cùng. Một khi lời nói đi đôi với việc làm, khi cam kết được hiện thực hóa bằng kết quả, thì niềm tin chắc chắn sẽ được củng cố, động lực chắc chắn sẽ được nhân lên; và con đường phía trước - dù còn nhiều thách thức, vẫn sẽ rộng mở để đất nước vững bước tiến lên, kiến tạo và viết tiếp những trang sử vẻ vang trong hành trình phát triển.

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Chiều 7/4, bên hành lang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hà Nội Bùi Hoài Sơn đã trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc về việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 và những kỳ vọng đối với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo, điều hành trong giai đoạn mới.

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu chiến lược gắn với hai cột mốc lịch sử 2030 và 2045. Tại phiên bế mạc hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mang tính định hướng chiến lược, nhấn mạnh thực hiện tăng trưởng hai con số để “không lỡ nhịp với thời đại”: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Khi “Bốn nguyên tắc” được triển khai đồng bộ trong giáo dục và đào tạo, các nhà trường sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lịch sử phát triển của mọi Nhà nước đều cho thấy: quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ có xu hướng bị tha hóa, và một khi quyền lực đã bị tha hóa thì hậu quả không chỉ dừng lại ở tham nhũng, tiêu cực, mà còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Thay vì kế hoạch sẽ triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol) vào tháng 6/2026, Chính phủ đã quyết định đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 ngay từ tháng 4/2026. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, mà còn là một bước đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh. 

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn là điều kiện nền tảng để giữ vững ổn định, củng cố niềm tin xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển đất nước.