Thấy gì từ "phép thử Ukraine"?

Lần lượt các kênh đối thoại cũng như nỗ lực của các bên liên quan đang dẫn tới một kết quả khả quan cho vấn đề Ukraine. Tuy nhiên, theo một phân tích trên tờ The Straits Times, việc Nga triển khai quân gần biên giới Ukraine như một phép thử đặc biệt đối với hệ thống chiến lược của phương Tây kể từ khi Bức tường Berlin sụp đổ.

Theo bài phân tích, hành động này của Nga còn như thách thức toàn bộ trật tự toàn cầu vốn được Mỹ và các đồng minh thúc đẩy, đồng thời tăng cường sức mạnh của các nước trên toàn thế giới đang tìm cách lật đổ hệ thống quốc tế hậu Chiến tranh Lạnh do Mỹ dẫn dắt. Đặc biệt, nó còn như một đòn giáng trực tiếp vào vị thế của Mỹ ở châu Á và củng cố nỗ lực của Trung Quốc, vốn muốn chiếm vị trí này với tư cách là cường quốc hàng đầu trong khu vực.

Thấy gì từ
Xe tăng Nga tham gia cuộc tập trận Nga - Belarus, tháng 2-2022

Đó là bởi, cuộc khủng hoảng xung quanh Ukraine, đến bây giờ có thể nói, nó không không chỉ vì tương lai của Ukraine, mà nó còn như một bài kiểm tra về khả năng của người Mỹ trong việc ngăn chặn người Nga thực hiện hành vi gây ảnh hưởng đối với các nước láng giềng của Nga bằng việc thiết lập một "phạm vi ảnh hưởng" mang tính ước lệ hơn là hiệu quả thực sự.

Có một số lý do giải thích tại sao Nga muốn khẳng định - hay tái khẳng định - phạm vi ảnh hưởng này nhưng căn bản nhất vẫn là vấn đề địa vị. Nga muốn được thừa nhận là một nước lớn và các nước lớn thực hiện hành vi gây ảnh hưởng và loại trừ các nước lớn khác khỏi khu vực lân cận của mình. Việc khôi phục vị thế của "gấu Nga" với tư cách một nước lớn có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với Tổng thống Vladimir Putin và đối với đại đa số người Nga. Điều này cho thấy rõ lý do tại sao Nga không chỉ quyết tâm ngăn chặn Ukraine gia nhập NATO mà còn yêu cầu Washington hứa hẹn với Moscow rằng Mỹ sẽ không ký một hiệp ước có hiệu lực tương tự như vậy.

Trên một góc nhìn khác, có vẻ như đây không phải vì Nga thực sự cảm thấy bị đe dọa bởi các lực lượng NATO ở khu vực biên giới của mình, mà còn bởi nếu Washington cam kết (rằng Ukraine sẽ không bao giờ trở thành thành viên NATO) như vậy, thì rõ ràng họ đã thừa nhận quyền của Nga, với tư cách là một nước lớn, từ chối sự hiện diện chiến lược quan trọng của Mỹ bên trong phạm vi ảnh hưởng của Moscow.

Và phân tích này cũng góp phần làm rõ lý do tại sao Mỹ quyết tâm không đưa ra lời cam kết này. Rõ ràng là Washington có động cơ khi bác bỏ toàn bộ ý tưởng về các phạm vi ảnh hưởng đó. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã từng phát biểu rằng: "Chúng tôi (Mỹ) không chấp nhận nguyên tắc về phạm vi ảnh hưởng". Nhưng, điều này lại có vẻ như trái ngược hoàn toàn với cách mà người Mỹ đang làm. Theo học thuyết Monroe, Mỹ đã tuyên bố và thực thi phạm vi ảnh hưởng đối với toàn bộ Tây bán cầu trong gần 200 năm - một thực tế mà Moscow đã nhấn mạnh gần đây khi Washington đe dọa triển khai quân đội đến Cuba và Venezuela nếu họ không đạt được yêu cầu trong cuộc khủng hoảng Ukraine.

Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Washington đã tiến xa hơn rất nhiều. Không ngoa chút nào khi nói rằng sau sự kiện Bức tường Berlin vào năm 1989, Mỹ đã tìm cách mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mình ra toàn thế giới. Đó là điều mà họ tuyên bố là giữ vai trò lãnh đạo toàn cầu. Để khẳng định ưu thế chiến lược vượt trội đó, Mỹ không cho bất kỳ nước nào khác có được vị thế của một nước lớn và quyền thực hiện ưu thế chiến lược ở chính sân sau của mình.

Ban đầu, đối với nhiều người, dường như chỉ một sức mạnh mềm của Mỹ là đủ. Các đối thủ tiềm tàng, bị thu hút bởi các giá trị Mỹ và tự tin về thiện chí của Washington, được cho là hoan nghênh sự hiện diện chiến lược đó ngay trước thềm nhà mình. Thế nhưng, đến năm 2008, sau sự kiện Gruzia, mọi việc dường như đã có sự đổi khác. Những người chủ trương về một sức mạnh răn đe quân sự ở Washington đã phải nhìn nhận lại nếu muốn "nói chuyện" với Moscow. Họ đã quá tự tin vào ưu thế quân sự Mỹ tới mức cho rằng Nga sẽ không bao giờ dám mạo hiểm chiến tranh với Mỹ, thậm chí ngay cả trên chính khu vực biên giới, hay còn gọi là "lằn ranh đỏ" của Nga. Vì vậy, họ đã thúc đẩy việc kết nạp Ukraine thành thành viên của NATO. Chính điều này đã dẫn đến cuộc khủng hoảng hiện nay. Và, kết quả của nó cho đến lúc này đã đặt ra thách thức trực tiếp nhất có thể đối với sự khẳng định của Mỹ về ưu thế chiến lược toàn cầu.

Về phần mình, bản thân ông Putin đã đánh cược rằng khi bị thúc ép buộc phải đưa ra câu trả lời "Không" - thì nước Mỹ sẽ lùi bước thay vì tham chiến. Và, cho đến thời điểm này, nước cờ của ông Putin có vẻ như đã có kết quả. Tổng thống Joe Biden đã loại trừ khả năng đáp trả quân sự của Mỹ đối với bất kỳ hành động xâm lược nào của Nga nhằm vào Ukraine. Ông Biden hy vọng rằng việc không đưa ra lời đe dọa đáp trả quân sự sẽ thuyết phục được ông Putin từ bỏ những đòi hỏi then chốt của mình trước viễn cảnh các biện pháp trừng phạt kinh tế và ngoại giao trong nay mai. Điều này có vẻ như khó khả thi.

Các biện pháp trừng phạt trong điều kiện tốt nhất cũng chỉ là một công cụ hăm dọa yếu ớt và không chắc chắn bởi chúng không có khả năng áp đặt những phí tổn đủ cao để Moscow phải dừng lại khi lợi ích là quá lớn đối với cả nước Nga và Tổng thống Putin. Cho dù nhà lãnh đạo Nga lùi bước trước những hăm dọa ấy thì ông cũng vẫn đã giành được thắng lợi lớn hơn: sự lúng túng của người Mỹ trước thử thách chiến tranh!

Chưa hết, điều này đã cho thấy ý tưởng đưa Ukraine trở thành thành viên tiềm năng của NATO thực sự ngớ ngẩn đến mức nào. Quan điểm của các thành viên NATO chính là cam kết sắt đá của các thành viên sẽ tham chiến nếu bất kỳ ai trong số họ bị tấn công. Việc đưa ra cam kết này sẽ chỉ có ý nghĩa nếu an ninh của mỗi nước thành viên có ý nghĩa quan trọng đối với tất cả các thành viên khác tới mức họ buộc phải đứng ra bảo vệ. Bản thân trong nội bộ đã có vấn đề, vậy thì nếu an ninh của Ukraine không đủ quan trọng để buộc Mỹ và các đồng minh NATO phải tham chiến thì hà cớ gì họ lại phải mở rộng cánh cửa gia nhập NATO cho Ukraine?

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.