Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, để có thể tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi, không chỉ có NH mà bản thân các DNVVN cũng cần phải thay đổi tư duy lẫn cách làm để có thể đáp ứng các điều kiện khắt khe từ phía NH.
“Nước chảy chỗ trũng”
Từ đầu năm 2012 đến nay, các ngân hàng cổ phần thương mại (NHTM) liên tục tung ra các gói tín dụng ưu đãi với lãi suất hợp lý dành cho DN, đặc biệt là các DN nằm trong diện ưu tiên. Tuy nhiên, theo phản ánh của hầu hết các DN có mặt tại Hội thảo “Quản trị dòng vốn hiệu quả và cơ hội đầu tư 6 tháng cuối năm” do VCCI phối hợp với Cổng thông tin Laisuat.vn tổ chức tại Hà Nội chiều 8/6 thì rất ít DN tiếp cận được với mức lãi suất ưu đãi như “quảng cáo” của các NH.
Theo bà Phạm Thu Hằng, Tổng thư ký của VCCI, những phản ánh trên của DN cũng tương đối trùng khít với kết quả khảo sát động thái DN Việt Nam quý I-2012 do VCCI vừa mới tiến hành. Theo kết quả khảo sát của VCCI, tỷ lệ DN nhận tín dụng ưu đãi hằng năm dao động khoảng 12-13% với mức vay trung bình là gần 12 tỷ đồng. Tuy nhiên, đối tượng tập trung chủ yếu vẫn là DN lớn ngành Nông nghiệp, DN quy mô ngành dịch vụ và các DN Nhà nước. Rất ít DNVVN tiếp cận được với nguồn vốn ưu đãi. Điều này đã tạo nên một thế bất lợi cho các DNVVN, khiến họ càng ngày càng yếu đi.
Để từng bước hạn chế dần những bất hợp lý này, bà Phạm Thu Hằng đề xuất: Về phía NHNN cần có cơ chế và chính sách hướng dòng vốn của các NHTM “chảy” vào những lĩnh vực ưu tiên, những nhóm đối tượng ưu tiên, đặc biệt là nhóm DNVVN. Về phía Chính phủ cần có kế hoạch hỗ trợ DNVVN tiếp cận nguồn vốn bằng cách sớm thành lập Quỹ hỗ trợ DVVVN theo Nghị định 56/2009-NĐ-CP; hợp tác với các hiệp hội áp dụng hình thức cho vay tín chấp đối với các DN cực nhỏ (dưới 10 lao động); khuyến khích NHTM phát triển sản phẩm dịch vụ phù hợp với DNVVN để tăng tỷ lệ dư nợ tín dụng nhất định cho các DNVVN. Bản thân các DNVVN cũng phải thay đổi cả tư duy lẫn cách làm trong việc nâng cao năng lực quản trị DN.
“Muốn gần nhau, cả NH lẫn DN đều phải cùng thay đổi”
Mặc dù rất chia sẻ khó khăn với cộng đồng DN, đặc biệt là DNVVN trong việc tiếp cận vốn ưu đãi từ phía NH, song chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cũng cho rằng: Các DN cũng nên thông cảm và chia sẻ cho các NHTM. Bởi lẽ, các chính sách tín dụng thường có độ trễ khoảng 3 tháng. Các NHTM cần phải có thời gian nhất định để “tiêu hóa” hết số vốn đã huy động trong khu vực dân cư với lãi suất cao từ các tháng trước đó nên không phải NHNN tuyên bố giảm lãi suất cho vay là các NHTM có thể giảm được ngay.
Ông Phạm Thiện Long, Phó Tổng Giám đốc NHTM HDBank cũng chia sẻ những thông tin khiến không ít DN tham gia hội thảo cảm thấy bất ngờ: “Hiện mức lãi suất cho vay thấp nhất tại HD Bank là 12,7%. Còn với mức lãi suất 15% thì chúng tôi năn nỉ anh chị đi vay chứ không phải anh chị đi tìm chúng tôi”. Cũng theo ông Long, trên thực tế có những DN được NH ưu ái cho thế chấp hàng tồn kho để vay vốn tiếp tục sản xuất. Tuy nhiên, khi kiểm tra mới biết, phần lớn số hàng tồn kho được ước tính có giá trị hàng ngàn tỷ đồng này đều đã quá hạn sử dụng hoặc bị hư hỏng nặng. Thực tế này khiến niềm tin của NH vào DN ít nhiều bị giảm sút; NH càng rụt rè cẩn trọng hơn.
Chính vì vậy, theo ý kiến của nhiều chuyên gia ngân hàng để có thể quản trị dòng vốn hiệu quả, cần phải có sự thay đổi từ cả hai phía. NH thay đổi, DN cũng phải thay đổi thì mới gần nhau được. Theo đó, NH có thể nới lỏng điều kiện cho vay, nhất là đối với những DN thẳng thắn, minh bạch với NH, chia sẻ khó khăn khi gặp phải hoặc các DN có hàng tồn kho có thể bán được. Mặt khác, NH cũng có thể chấp nhận những khoản phải thu, tái tài trợ cho những khoản đó, với điều kiện chủ nợ phải có uy tín, đảm bảo tiến độ trả nợ cho NH.
Còn về phía DN, không có giải pháp nào thiết thực hơn ngoài việc cần phải nâng cao hiệu quả quản lý dòng vốn bằng cách tập trung dòng tiền về một nơi, phải thu hồi tiền về, xử lý hàng tồn kho; tránh dàn trải dẫn đến mất cân đối vốn, không khớp với chu kỳ kinh doanh, dẫn đến càng ngày càng rủi ro. Đặc biệt, DN không nên làm khó mình, cũng là làm khó NH. Dù có gặp khó khăn cũng cần phải rõ ràng, thẳng thắn, minh bạch với nhau bởi mỗi khi NH đã mất lòng tin vào DN thì chuyện có thể hợp tác, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau là rất khó.
| Nhiều ngân hàng “chạy” giảm lãi suất trước hạn Theo quyết định mới nhất của NHNN vào chiều 8/6, bắt đầu từ ngày 11/6, trần lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 12 tháng hạ từ 11% xuống còn 9%/năm. Như vậy, dù đã có quyết định, nhưng hiệu lực thi hành được cơ quan cao nhất của ngành NH dời lại sau 3 ngày. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều NH đã chạy đua giảm lãi suất huy động và lãi suất cho vay trước thời hạn, thậm chí trước cả khi quyết định được công bố. Theo quyết định của NHNN, lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng là 2%/năm; lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 12 tháng là 9%/năm. Điểm mới trong lần quyết định này của NHNN đó là lãi suất tiền gửi có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên được giao cho các tổ chức tín dụng tự ấn định trên cơ sở cung – cầu vốn trên thị trường. Các chuyên gia nhận định rằng việc bỏ trần đối với các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên là nhằm tạo thuận lợi cho các tổ chức tín dụng huy động vốn để cân đối nguồn vốn cho vay trung, dài hạn. Một điểm mới đang chú ý đó là nếu theo quy định cũ, trần lãi suất cho vay đối với 4 nhóm ưu tiên sẽ là +3%/năm so với trần lãi suất huy động tức vào khoảng 12% khi lãi suất huy động được giảm về 9%. Tuy nhiên, NHNN lại quy định mức trần này nằm cao hơn, ở mức 13%, điều này đồng nghĩa với quy định biên độ 3%/năm trước đó đã không tiếp tục được áp dụng. Dù từ khi công bố quyết định đến khi có hiệu lực, NHNN đã “room” thời gian 3 ngày, nhưng một số NH đã quyết định hạ lãi suất trước thời hạn. “Mở hàng” trong việc giảm lãi suất huy động là hai “ông lớn” NH TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) và NH TMCP Quân đội (MB). Cụ thể, sáng 7/6, ngay trước khi công bố giảm lãi suất 1 ngày, Vietcombank đã có một động thái báo hiệu khi đưa lãi suất huy động các kỳ hạn giảm mạnh. Theo đó, lãi suất tiết kiệm cao nhất niêm yết từ 1 tháng tại Vietcombank hạ xuống 10,5% một năm, thấp hơn 0,5% so với trần quy định. Đây cũng là mức cao nhất của nhà băng này, khi mà ở các kỳ hạn dài hơn 1 tháng, lãi càng có xu hướng thấp đi. Với 2 và 3 tháng, mức tối đa áp dụng là 10%. Còn từ 6 tháng đến 2 năm, lãi là 9,5% một năm. Gửi dài hơn 2 năm, mức tối đa khách hàng cá nhân nhận được chỉ 8%/năm. Còn MB lại đánh dấu thời điểm "mở màn" khi quyết định được công bố bằng việc hạ lãi suất huy động từ 11%/năm xuống 9%/năm, trước thời điểm áp dụng 3 ngày theo công bố của Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình tại diễn đàn Quốc hội chiều 7/6. Hà An |
