Đây được xem là cơ hội để “những người trong cuộc” như doanh nghiệp (DN) và ngân hàng (NH) cùng phân tích, mổ xẻ, đưa ra những nguyên nhân khách quan trong việc xác định vì sao doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) khó tiếp cận vốn NH. Từ đó, có thể đưa ra những giải pháp thiết thực để tháo gỡ khó khăn về vốn cho DN.
Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Mùi, Giám đốc trường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) đã phân tích các nguyên nhân gây ra hạn chế của DNVVN trong việc tiếp cận vốn vay từ NH.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Mùi, các nguyên nhân đó bắt nguồn từ cả hai phía, DN lẫn NH. Về phía DN, đa phần các DNVVN hiện nay đều có năng lực tài chính hạn chế (vốn tự có ít, quy mô hoạt động kinh doanh lại thường vượt từ 10 đến hàng trăm lần so với vốn tự có); năng lực cạnh tranh thấp, không chặt chẽ trong việc quản lý tài chính nên không tạo dựng được niềm tin đối với các NH. Mặt khác, việc quản trị nội bộ DN chưa được quan tâm đúng mức, sự thiếu hụt về thông tin thị trường dẫn đến sản xuất kinh doanh của DN dễ bị rủi ro, điều này cũng sẽ ảnh hưởng lớn đến việc trả nợ NH khi đến hạn nếu được NH cho vay vốn. Ngoài ra, nhiều NH vẫn còn cho rằng: độ tin cậy của DNVVN còn thấp, vì thế khả năng tiếp cận vốn của họ cũng thấp, muốn vay được vốn phải có tài sản thế chấp. Đây chính là rào cản lớn trong việc tiếp cận vốn của DNVVN.
PGS.TS Nguyễn Thị Mùi cũng đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế của NH. Đó là do năng lực tài chính của các NHTMCP hiện không đồng đều, có nhiều NH bị hạn chế về nguồn cung nên họ thường ưu tiên dành vốn cho các khách hàng truyền thống, chưa có những gói sản phẩm dịch vụ dành riêng cho nhóm DNVVN. Hơn nữa, 90% tỷ trọng của các NHTM hiện nay là vốn ngắn hạn, trong khi đó, hầu hết các DNVVN lại cần vốn trung và dài hạn để đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh nên nhu cầu của 2 bên khó có thể gặp nhau...
Theo phản ánh của các DN tham gia hội thảo, tại Việt Nam hiện nay, DN muốn vay vốn NH đều phải có tài sản thế chấp. Trong khi đó, tại một số quốc gia trong khu vực thì các NH khi tiến hành cho DN vay vốn lại thường chú trọng nhiều đến lợi nhuận, phương án kinh doanh mà không quan tâm nhiều đến tài sản thế chấp của DN. Do đó, theo đề xuất của DN, các NH cần “cải tổ” và “hội nhập” để theo kịp sự phát triển của hệ thống NH trong khu vực bằng cách linh hoạt cho DN được thế chấp vay vốn bằng chính phương án kinh doanh khả thi bên cạnh phương thức truyền thống là thế chấp tài sản. Có như vậy, DNVVN mới có cơ hội tiếp cận với nguồn vốn NH để tồn tại và phát triển.
Chia sẻ với những tâm tư của các DN về vấn đề này, ông Lê Viết Hải, Phó giám đốc bộ phận khách hàng DNVVN của Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cũng đã thừa nhận những hạn chế của hệ thống NHTMCP hiện nay trong việc giải ngân vốn cho DNVVN. Tuy nhiên, theo ông Hải, bên cạnh hình thức truyền thống là thế chấp bằng tài sản, MB đã và đang áp dụng hình thức cho vay vốn bằng cách thế chấp theo dự án đối với các DNVVN có doanh thu từ 20 tỷ đồng trở lên. Tuy nhiên, quá trình khảo sát thực tế cũng cho thấy, có nhiều dự án của DN có khoảng cách rất xa giữa lý thuyết và thực tế nên rất khó thuyết phục NH.
Cũng theo ông Hải, kinh nghiệm của một số DN đã vay vốn thành công bằng hình thức này cho thấy, trước hết DN phải thuyết phục được NH về hiệu quả của dự án một cách rõ ràng như khó khăn và thuận lợi của dự án, chi phí ban đầu, doanh thu, kế hoạch trả nợ… cũng như phải có báo cáo tài chính khách quan, minh bạch...
