Cách đây 10 năm, UBND thành phố đã ra quyết định công nhận chủ đầu tư và chấp thuận chủ đầu tư dự án khu nhà ở cao tầng tại Khu đô thị mới Đông Tăng Long cho Tổng Công ty CP đền bù giải toả để xây dựng nhà ở tại lô LE và bàn giao cho Nhà nước, xây dựng nhà ở thương mại tại các lô 2A, 2B và 2C. Khi đó Sở Kế hoạch và Đầu tư (trước đây) đã thoả thuận, ký hợp đồng với Tổng Công ty CP đền bù giải toả về việc ký quỹ để bảo đảm thực hiện dự án. Tuy nhiên, đến nay dự án chưa được giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và toàn bộ 4 lô đất với diện tích lên đến 6,5 ha trên đều để trống.
Thanh tra thành phố xác định, khó khăn dẫn đến việc dự án phải tạm ngưng để rà soát lại pháp lý là do khi tham mưu UBND thành phố giao đất cho chủ đầu tư triển khai dự án, Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường - NNMT) đã đề xuất thành phố xin ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, nhưng bước này đã không được thực hiện. Theo quy định, dự án này thuộc trường hợp các dự án phải đấu giá quyền sử dụng đất trong khi việc lựa chọn chủ đầu tư thực hiện dự án cũng không theo phương thức đấu giá quyền sử dụng đất nên chưa phù hợp quy định pháp luật. Theo Thanh tra thành phố, dự án chưa được cấp thẩm quyền giao đất, chưa chuyển mục đích sử dụng đất, chưa triển khai thi công xây dựng trên đất nên chưa gây hậu quả nghiêm trọng để xử lý trách nhiệm hình sự. Song cần xử lý trách nhiệm hành chính, khắc phục hậu quả và trách nhiệm này thuộc Sở Xây dựng cùng các tổ chức, cá nhân liên quan. Với tình trạng trên, khu đất đã bị để trống suốt 10 năm qua vẫn đang tiếp tục bị bỏ không chờ xử lý.
Tại dự án khu chung cư cao tầng Hồng Tân, cách đây 21 năm Sở Xây dựng và Công ty CP đầu tư - Xây dựng 568 đã ký kết biên bản cam kết với nội dung: Chủ đầu tư ứng vốn bồi thường, giải phóng mặt bằng, Sở Xây dựng hỗ trợ thủ tục để công ty được vay vốn tại Quỹ đầu tư phát triển đô thị tối đa 70% giá trị xây lắp. Năm 2006, UBND thành phố giao khu đất có diện tích gần 6,3 ha ở phường Bình Trị Đông cho Công ty CP xây dựng công trình và đầu tư địa ốc Hồng Quang (đơn vị kế thừa Công ty CP đầu tư - Xây dựng 568) để xây dựng khu nhà ở chung cư tái định cư theo yêu cầu của thành phố. Năm 2009, Sở Xây dựng ra quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng cho Công ty Hồng Quang xây dựng chung cư cao 19 tầng Hồng Tân. Tổng mức đầu tư tạm tính khi đó khoảng 1.430 tỷ đồng, quy mô 1.632 căn hộ để phục vụ nhu cầu tái định cư theo Chương trình phát triển 30 nghìn căn hộ tái định cư trên địa bàn. Nhưng đến gần đây, khi Thanh tra thành phố vào cuộc, dự án vẫn chưa triển khai, đất vẫn để trống trong nhiều năm.
Khó khăn được chủ đầu tư nêu ra là không huy động được vốn vay theo cam kết của Sở Xây dựng để triển khai được dự án. Thời gian qua chủ đầu tư xin chuyển thành dự án xây dựng nhà ở thương mại, sau đó lại xin chuyển thành dự án nhà ở xã hội. Tháng 8/2025, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND thành phố - Tổ phó Tổ công tác đặc biệt đã giao Sở Xây dựng, Sở Tài chính khẩn trương rà soát nhu cầu về nhà ở tái định cư trên địa bàn để xem xét, kiến nghị điều chỉnh mục tiêu của chủ đầu tư dự án; rà soát các điều kiện, chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án đã được giao dự án. Sở NNMT có trách nhiệm tổng hợp, tham mưu Tổ công tác đặc biệt xem xét, xử lý. Khi thanh tra vào cuộc, Sở Tài chính, Sở Xây dựng đã có báo cáo, nhưng Sở NNMT chưa tham mưu UBND thành phố. Thanh tra thành phố cho rằng, dự án chậm tiến độ một phần do Sở Xây dựng không thực hiện đúng biên bản cam kết với chủ đầu tư, ngoài ra còn do chủ đầu tư nhiều lần thay đổi mục tiêu dự án.
Dự án khu trung tâm thương mại và căn hộ trên khu đất hơn 1 ha tại phường Tân Thuận Đông, cách đây 8 năm UBND thành phố đã chấp thuận cho Công ty TNHH Gotec Việt Nam làm chủ đầu tư dự án. Đến năm 2022, dự án đã hoàn thành xong phần móng nhưng từ tháng 6/2022 đến nay đã dừng toàn bộ việc thi công. Nguyên nhân dẫn tới vướng mắc đối với dự án này được Thanh tra thành phố xác định là do cơ quan chức năng chấp thuận cho Công ty CP Cảng Rau quả (bên đã chuyển nhượng đất cho Công ty Gotec) được sử dụng khu đất thông qua hình thức chuyển mục đích sử dụng đất khi đang thuê đất trả tiền hàng năm. Trong khi đó, với trường hợp này lẽ ra thành phố phải thu hồi đất, giao đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất. Từ năm 2023 đến nay, UBND thành phố đã chỉ đạo các cơ quan chức năng rà soát, hệ thống toàn bộ quá trình thực hiện dự án. Đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan đến nội dung pháp lý của dự án chưa phù hợp quy định pháp luật, nhưng dự án chưa thể gỡ vướng.
Thanh tra thành phố cho rằng, quá trình tham mưu UBND thành phố chấp thuận cho chuyển đổi mục đích sử dụng đất để làm dự án, Sở NNMT đã tham mưu giải quyết chưa phù hợp quy định pháp luật; không xem xét các yếu tố như Công ty CP Cảng Rau quả đang trả tiền thuê đất hàng năm; khu đất thuộc diện phải sắp xếp lại nhà, đất theo Quyết định số 09/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trước khi xem xét cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Bên cạnh đó giá trị quyền sử dụng đất thuộc phần vốn Nhà nước tại Công ty CP Cảng Rau quả, việc thực hiện chuyển nhượng, cho thuê lại, góp vốn, thế chấp bằng giá quyền sử dụng đất phải theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và Tổng cục Địa chính. Thanh tra thành phố còn nêu rõ, dự án chưa có quy hoạch 1/2000 được phê duyệt; chưa có trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2006-2010… ngoài ra khu đất trên là nhà kho, không thuộc trường hợp phải di dời, do đó việc cho phép Công ty CP Cảng Rau quả được chuyển mục đích sử dụng đất là chưa đúng.
Trong khi đó, Sở NNMT đã có báo cáo, nhận định việc xác nhận nghĩa vụ tài chính của dự án theo hình thức “chuyển mục đích sử dụng đất” và “thu hồi đất, giao đất” không có sự chênh lệch về nghĩa vụ tài chính nên Thanh tra thành phố xác định Sở NNMT phải hoàn toàn chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung tham mưu và kết quả xác định nghĩa vụ tài chính đối với dự án này. Để tránh gây thất thoát cho ngân sách trong vụ việc chuyển dịch tài sản thuộc sở hữu Nhà nước sang tư nhân trên, Thanh tra thành phố đề nghị cần rà soát, xử lý, khắc phục sai sót trong việc xác định nghĩa vụ tài chính đối với dự án này.
