Thanh Hóa gỡ “nút thắt” thiếu cán bộ ở cơ sở

Bài toán khó ở vùng miền núi

Việc thiếu cán bộ đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sớm bổ sung, điều động và bố trí nhân lực phù hợp, bảo đảm bộ máy chính quyền cấp xã vận hành hiệu quả, thông suốt, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phục vụ nhân dân.

Tại xã Phú Xuân, tình trạng thiếu cán bộ đang ảnh hưởng rõ nét đến hoạt động điều hành của chính quyền địa phương. Ông Phạm Quốc Thịnh, Chủ tịch UBND xã Phú Xuân cho biết, đến thời điểm hiện tại, UBND xã đang thiếu hơn 15 cán bộ. Trong đó, riêng Phòng Kinh tế thiếu 6 người và chưa có Trưởng phòng; Văn phòng thiếu 4 người; Trung tâm hành chính công thiếu 2 người, trong đó thiếu cả Phó Giám đốc; Phòng Văn hóa thiếu 3 người. Đáng chú ý, đây đều là những vị trí quan trọng, liên quan trực tiếp đến công tác quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Nhiều vị trí còn thiếu là cán bộ chuyên môn sâu như nông lâm nghiệp, xây dựng, tin học, giáo dục… Đây là những lĩnh vực khó có thể bố trí người kiêm nhiệm bởi yêu cầu chuyên môn cao, cần kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn. “Việc thiếu nhiều vị trí cán bộ chủ chốt buộc xã phải bố trí cán bộ lĩnh vực này kiêm nhiệm lĩnh vực khác. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động chung vì không bảo đảm được toàn diện cả về kỹ thuật lẫn quản lý”, ông Thịnh chia sẻ.

Dù cấp xã hiện nay được quyền ký hợp đồng lao động để bổ sung nhân sự, song tại khu vực miền núi, việc tìm được người có chuyên môn phù hợp không hề đơn giản. Nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ rất hạn chế, trong khi việc thu hút người từ nơi khác về công tác cũng gặp nhiều trở ngại.

Cùng chung khó khăn, xã Trung Thành là một trong những địa bàn miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh với diện tích hơn 13.500ha, dân số hơn 5.500 người, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Từ ngày 1/7/2025, sau khi bỏ cấp huyện, thực hiện sáp nhập xã và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Trung Thành được giao 32 biên chế khối chính quyền. Tuy nhiên, sau 9 tháng đi vào hoạt động, địa phương này mới chỉ được phân bổ 22 cán bộ, công chức, thiếu tới 10 người. Riêng tại Trung tâm hành chính công của xã, theo cơ cấu được giao 5 biên chế nhưng hiện mới chỉ có 2 người đảm nhiệm.

Bà Phạm Thị Tuyết, Chủ tịch UBND xã Trung Thành cho biết, địa phương đặc biệt thiếu những cán bộ chuyên môn đặc thù như địa chính và công nghệ thông tin. “Theo cơ cấu, xã sẽ có 2 cán bộ chuyên môn địa chính và một cán bộ công nghệ thông tin. Tuy nhiên, đến nay xã chưa có các cán bộ này. Vị trí cán bộ địa chính hiện do một người có chuyên môn kế toán tạm thời đảm nhiệm”, bà Tuyết cho biết.

Sự thiếu hụt này đã tác động trực tiếp đến việc giải quyết các thủ tục liên quan đến đất đai cho người dân. Những giao dịch như cấp mới, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất… đều gặp khó khăn, thậm chí bị ngưng trệ. “Các giao dịch liên quan đến đất đai, xã phải trao đổi, xin lỗi người dân vì tạm thời chưa thể giải quyết do không có cán bộ chuyên môn. Cán bộ địa chính yêu cầu phải có chuyên môn sâu, biết đọc bản đồ và nắm chắc quy định pháp luật mới thực hiện được. Sắp tới địa phương triển khai nhiều công trình, dự án liên quan đến đất đai nên nếu không có cán bộ địa chính sẽ rất khó khăn”, bà Tuyết bày tỏ.

Tương tự, xã Trung Sơn cũng được giao 32 biên chế nhưng hiện mới chỉ có 18 cán bộ, công chức. Có tới 3 phòng chưa có trưởng phòng nên phải giao phó phòng phụ trách. Ông Đỗ Phi Hùng, Chủ tịch UBND xã Trung Sơn cho biết, xã đang thiếu nghiêm trọng cán bộ kế toán, địa chính, xây dựng, công nghệ thông tin… “Do thiếu cán bộ nên nhiều công việc gặp khó khăn, lãnh đạo xã phải trực tiếp hỗ trợ cán bộ xử lý công việc chuyên môn”, ông Hùng cho hay.

Không chỉ ở Phú Xuân, Trung Thành hay Trung Sơn, hiện nay nhiều xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đều đang trong tình trạng thiếu cán bộ, nhất là tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa. Điều đáng nói là đây không chỉ là vấn đề thiếu người đơn thuần mà còn là thiếu đúng người, đúng chuyên môn.

Các vị trí như địa chính, xây dựng, công nghệ thông tin, tài chính, y tế, dược… đều đòi hỏi chuyên môn đặc thù, không thể bố trí tùy tiện hoặc giao kiêm nhiệm kéo dài. Trong khi đó, nguồn nhân lực tốt nghiệp các chuyên ngành này tại khu vực miền núi lại rất hạn chế.

Việc thiếu cán bộ chuyên môn không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động quản lý nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Những thủ tục hành chính bị kéo dài, hồ sơ tồn đọng, dự án đầu tư chậm tiến độ, công tác giải phóng mặt bằng gặp khó khăn… đều bắt nguồn từ khoảng trống nhân sự ở cơ sở.

Giải pháp để tháo gỡ

Trước thực trạng trên, nhiều địa phương đã có báo cáo, đề xuất gửi UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan nhằm xin bổ sung cán bộ đúng chuyên môn. Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hóa cũng đã có nhiều giải pháp tham mưu để từng bước tháo gỡ khó khăn cho cơ sở.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hóa cho biết, hiện nay các xã, phường trên địa bàn tỉnh đang bố trí 10.637 cán bộ, công chức, viên chức. Trong đó, khối đảng, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội có 4.193 cán bộ, công chức, viên chức; khối chính quyền có 6.444 cán bộ, công chức, viên chức, chưa bao gồm viên chức khối giáo dục.

Từ khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đến nay, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, kết luận về tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức. Trên cơ sở đó, Sở Nội vụ cùng các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh đã tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Chủ tịch UBND tỉnh quyết định điều động 287 công chức từ các xã, phường đồng bằng; đồng thời biệt phái 15 công chức, viên chức từ các sở, ngành đến các xã còn thiếu cán bộ ở khu vực miền núi.

Bên cạnh đó, Ban Thường vụ Đảng ủy và Chủ tịch UBND cấp xã đã quyết định điều động 180 công chức chuyên môn từng làm công tác tham mưu quản lý nhà nước ở cấp huyện, cấp xã cũ từ khối đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội sang khối chính quyền. Có thêm 105 công chức từng làm việc ở lĩnh vực tài chính, kế hoạch, địa chính, xây dựng, nông nghiệp được điều động để bố trí cho Phòng Kinh tế hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị.

Ngoài ra, 73 công chức từng làm việc tại các phòng chuyên môn như Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính - Kế hoạch của cấp huyện cũ hoặc từng đảm nhiệm các vị trí địa chính, nông nghiệp, xây dựng, môi trường, tài chính - kế toán tại cấp xã cũ cũng được chuyển công tác trong nội bộ địa bàn.

Sở Nội vụ cũng đang phối hợp với UBND cấp xã tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh xem xét tiếp nhận công chức đối với các trường hợp đủ điều kiện theo quy định. Trước mắt, tỉnh sẽ tiếp nhận 43 viên chức thuộc Ban Quản lý dự án khu vực Nghi Sơn cũ vào làm công chức tại 10 xã, phường thuộc địa bàn thị xã Nghi Sơn cũ nhằm tăng cường năng lực giải phóng mặt bằng, hỗ trợ bồi thường và tái định cư.

Đồng thời, tỉnh cũng đang nghiên cứu tiếp tục đề xuất tiếp nhận khoảng 400 viên chức từ 3 Ban Quản lý dự án trực thuộc UBND tỉnh về UBND các xã, phường trong thời gian tới. Song song với đó, Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh giao biên chế khối chính quyền năm 2026 và ban hành quyết định phê duyệt danh mục vị trí việc làm cấp xã theo thẩm quyền.

Có thể thấy, việc tháo gỡ tình trạng thiếu cán bộ ở cấp xã không thể thực hiện trong ngày một ngày hai mà cần cả một lộ trình đồng bộ, từ điều động, luân chuyển, tuyển dụng đến đào tạo nguồn nhân lực lâu dài. Quan trọng hơn cả là phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút người có năng lực, trình độ về công tác tại cơ sở, nhất là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Khi đội ngũ cán bộ được kiện toàn cả về số lượng lẫn chất lượng, bộ máy chính quyền cấp xã mới thực sự vận hành hiệu quả, thông suốt, bảo đảm phục vụ người dân tốt hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.