Thân thương hội quê

Tôi cũng như nhiều người khác, chắc hẳn đều đã một lần dự các lễ hội lớn đầu xuân như: Hội Chùa Hương, Yên Tử, Bái Đính... Nhưng giờ thì tôi nhận thấy, cho dù đi đâu, thì chúng ta cũng chỉ cảm được cảnh quan thiên nhiên nơi đó, còn lễ hội thôn quê đã cho tôi trở lại với bao thân thương với những người thân thiết nhất, với gia đình, chòm xóm, và bao nhiêu gương mặt thân quen.

Làng quê vùng Đồng bằng Bắc bộ, có lẽ những ngày tháng Giêng này, hầu như nơi nào cũng tổ chức hội hè. Những người ở quê, trước đây phần lớn là làm nông nghiệp, là ngày rộng tháng dài, khi vụ lúa chiêm xuân cấy đã xong xuôi, chờ mưa xuân xuống để phát triển lên tươi tốt, đây là lúc người nông dân nhàn rỗi nhất, và cũng là để tri ân đất trời, chờ mong một vụ mùa mới, người làng tổ chức hội quê. Ngoài phần lễ rước Thành hoàng làng thì ở miền Bắc, phần hội các vùng quê nhiều nơi na ná giống nhau. Các trò chơi chủ yếu như vật, ném còn, đập niêu đất, thả chim, đá bóng, cờ người…

Thân thương hội quê -0
Thi thả chim tại một hội quê.

Quê tôi ở thôn Vọng Nguyệt, xã Tam Giang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, Hội làng quê tôi vào ngày 19 tháng Giêng, là ngày lễ Thượng Nguyên, được tổ chức ở trên chùa làng (chùa lớn). Ngoài hội làng, mỗi thôn xóm còn tổ chức hội ngõ, hội xóm. Ngõ nhà tôi ở trước kia cuối ngõ có một ngôi chùa. Trong chiến tranh, chùa bị giặc phá, hiện tại chỉ còn lại một tháp cổ. Gọi là ngõ, nhưng có đến gần 50 nóc nhà; ngõ kéo dài từ đầu đình ra đến tận dốc đê cạnh sông. Mặc dù chùa hiện tại chỉ còn một cây tháp cổ, nhưng người dân trong ngõ vẫn luôn thờ phụng và hương khói; và đến ngày 23 tháng Giêng hàng năm, người trong ngõ vẫn chọn đó là ngày gặp gỡ của các gia đình trong ngõ, gọi là hội ngõ.

Thế hệ chúng tôi lớn lên rời quê đi học rồi lập nghiệp ở Thủ đô, cũng có những dịp về quê, nhưng để có một dịp gặp gỡ đủ đầy người trong ngõ quê thì không phải là dễ. Biết bao thế hệ đã sinh ra, lớn lên, và cũng biết bao nhiều người già đã không còn nữa. Những gương mặt vô cùng thân quen, trước đây cùng ở một ngõ, nhưng cuộc sống, dòng đời xô đẩy, biết bao lâu mới được gặp lại. Thế nên ai cũng cố gắng để về, để gặp… Những khung cảnh cũ, những ký ức cũ không còn đủ đầy. Ngôi nhà thờ đạo ngày xưa có tường bao, và luôn trồng cây dâu khắp vườn thì giờ đây là một căn nhà mới tiện nghi, khoảng sân rộng ngày nào, giờ được thay bằng một xưởng làm gỗ.

Nhà ông Vân trước mặt nhà tôi, trước kia có hàng rào cây duối, mà chúng tôi hồi trẻ thơ vẫn thường thức cả buổi trưa hái trộm quả, giờ cũng là tường xi măng bao quanh. Vườn nhà cô Dinh trước để hoang, hàng rào chỉ là những giậu mồng tơi gãy đổ với những quả mồng tơi chín chúng tôi thường dầm ra và lấy bút chấm viết thành mực tím, giờ cũng là một ngôi nhà tiện nghi. Những chuồng trâu, mái rạ ngày xưa giờ cũng không còn nữa. Vườn mía, bờ ao, là nơi chúng tôi trốn tìm, giờ cũng không còn. Những gương mặt bạn thuở ấu thơ, giờ đã đầu hai thứ tóc, nếp nhăn cũng hằn lên mắt. Có những cụ già giờ đã thành thiên cổ. Bao nhiêu lớp người ra đi, người lấy chồng, người đi công tác. Những dịp hội ngõ như thế này mới có cơ hội để gặp lại nhau.

Hội quê đơn giản nhưng mà vui. Thanh niên thích xem bóng đá, người lớn, trẻ em thì thích những trò thả chim, đập niêu đất… Và đến màn ca nhạc buổi tối thì vô cùng náo nhiệt. Hội xóm, sân khấu ca nhạc được dựng ở dốc đê, chỗ cạnh chùa. Cho dù có đủ các phương tiện nghe nhìn hiện đại, thì sân khấu ca nhạc ở hội quê vẫn thu hút được đông người xem. Cho dù nhạc trẻ thời nay có phần lấn lướt tại các sân khấu lớn nhưng  với người dân quê, những màn cải lương, các tiết mục chèo hát về mẹ, những bài hát về quê hương vẫn được khán giả cổ vũ nhiệt tình.

Trải qua 2 ngày lễ hội, được gặp gỡ, được trở lại với bao nhiêu gần gũi, thân thương, chúng tôi thấy may mắn vì được sống lại với những cảm xúc ngày nào. Người ta cứ nghĩ đến những lễ hội bị thương mại hóa, nhưng trong sự xô bồ của những lễ hội bị thương mại, ta vẫn tìm ra một chỗ để bình yên, đúng như khi nói về ý nghĩa của lễ hội đối với con người, cố giáo sư Trần Quốc Vượng trong bài viết "Hội hè dân gian với làng quê đổi mới" từng nhấn mạnh lễ hội góp phần củng cố cái tinh thần cộng đồng của làng quê xóm cũ, giúp thỏa mãn nhu cầu được "cộng cảm". Thông qua lễ hội, con người không chỉ cảm thông lẫn nhau, mà hơn thế nữa còn cảm thông và hội nhập với đất trời, với cảnh vật bao quanh. Lễ hội vì vậy mà mang giá trị tinh thần rất lớn. 

Khánh Linh

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.