Trung tá Hồ Văn Nhuận, Công an huyện Hướng Hóa (Quảng Trị) dẫn tôi đi giữa bạt ngàn màu xanh cây trái trên đất rừng xã Thuận, xã Xy. Đứng ở bến sông Sê Pôn, nơi dòng chảy qua bản Ra Man, xã Xy nhìn sang phía bên kia - bản Ổi, huyện Mường Noòng, tỉnh Sa Vẳn Na Khẹt, rất đông bà con Việt Nam gùi cõng hàng hóa là những thứ làm ra từ đất đai hương hỏa của mình, đưa sang đó để bán, để làm quà cho người dân nước bạn. Ở bến sông tấp nập người qua lại ấy, tuyệt nhiên không thấy sự “phân chia” ranh giới mà chỉ thấy những nụ cười cùng những cái bắt tay thân thiện.
Ông Thạo Hơn, Trưởng cụm bản Ổi phấn khởi cho biết: “Nhờ có bà con Việt Nam ở bản Ra Man cho cây, con giống và bày cho cách trồng, chăn nuôi mà đời sống của bà con mình ở bản Ổi mấy năm nay khấm khá hẳn lên”. Trong kí ức của già Thạo Hơn, cách đây hơn chục năm về trước, vùng đất ven sông Sê Pôn còn hoang vu lắm. Các loài lau sậy, cây bụi khác mọc kín lối đi. Người dân bản Ổi sống dựa vào củ sắn, hạt ngô trên núi, con chim, con thú bẫy được trong rừng. Bốn mùa mưa rừng, nắng núi, người dân chân đất, đầu trần, đã nhiều năm như thế, cứ thế rẽ cây mà đi. Từ ngày các công trình giao thông, cơ sở hạ tầng như trường học, trạm y tế được chính quyền, các đoàn thể Việt Nam giúp đỡ, hỗ trợ đầu tư xây dựng, đời sống của bà con nơi đây đã đổi thay gấp cả trăm lần.
Trở lại đường 9, ngược lên bản Cổ Thành, thị trấn Lao Bảo (Hướng Hóa), tôi được Thượng tá Nguyễn Thành Phú, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo dẫn đi xem không khí xuống vụ Đông Xuân của bà con. Giữa những thửa ruộng mới cày thơm mùi bùn đất, người nông dân không chỉ ở Cổ Thành mà còn ở bản Ka Túc 1, huyện Sê Pôn, tỉnh Sa Vẳn Na Khẹt, nước bạn Lào.
Công an xã Xy giúp đỡ người dân bản Ổi, nước bạn Lào đưa sắn lên thuyền, đem sang Hướng Hóa để bán.
Thượng tá Phú cho biết: Bà con hai bản Cổ Thành, Ka Túc 1 ở cách nhau một con sông nhưng gần gũi như cùng một xóm. Hễ bên này có việc thì bên kia đến giúp đỡ và ngược lại. Hiện tại, biên giới Việt Nam - Lào qua huyện Hướng Hóa đã có tới 5 cặp bản kết nghĩa gồm: Ka Tăng (Việt Nam) - Đen Sa Vẳn (Lào), tương tự Ka Túc - Ka Túc 2, Duy Tân- bản Phường, Bích La Đông - Mỹ Yên Thượng và Cổ Thành - Ka Túc 1. Bà con giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, chủ yếu là kinh tế hộ gia đình. Trong 8 năm qua, bà con ở Việt
Ông Lít Thi Phong, Trưởng cụm bản Đen Sa Vẳn, huyện Sê Pôn, tỉnh Sa Vẳn Na Khẹt bộc bạch: “Bà con hai bản Ka Tăng - Đen Sa Vẳn đoàn kết, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, giữ đường biên cột mốc, đảm bảo an ninh trật tự. Ở mảnh đất “hai như một” này, không còn xa lạ với cảnh trước mỗi mùa gieo hạt, trỉa cây, người ta lại thấy hình ảnh bà con ở bản bên kia gùi, gánh cây, con giống sang bản bên này. Sự sẻ chia ấy đã tạo nên những chuyển biến lớn trong tư duy làm ăn, xóa đói giảm nghèo bền vững cho nhiều hộ dân”
