Theo thống kê sơ bộ, hiện trên địa bàn thành phố Hải Phòng có hàng nghìn xe các loại tham gia kinh doanh dịch vụ vận tải. Trong đó, trên 700 xe của 20 doanh nghiệp có gắn thiết bị taximet để thanh toán.
Nguyên lý hoạt động của taximet khá đơn giản: đo vòng quay của bánh xe x chu vi lốp x đơn giá x hệ số trượt giá = giá thành. Kết quả cuối cùng được hiển thị rõ ràng trên taximet, khách hàng cứ thế mà thanh toán. Nghe có vẻ văn minh, lịch sự và đơn giản lắm. Nhưng đằng sau kiểu thanh toán bán tự động này có rất nhiều điều đáng nói, đáng ngờ.
Một lần, chúng tôi có việc đột xuất phải đi từ Hải Phòng đến vùng ngoại thị Uông Bí (Quảng Ninh). Gọi là cách tỉnh nhưng chiều dài quãng đường không quá 20km, lại nhớ đến những lời quảng cáo của các hãng taxi, đại loại: "Chỉ 5.300đ cho nửa km đầu tiên, còn lại, càng đi càng rẻ", tôi rút điện thoại bấm vài con số dễ nhớ để đi taxi. Đến khi thanh toán mặt đồng hồ lạnh lùng nằm lại ở con số 210.000đ, lúc đó mới thấy choáng.
Biết chuyện này một người bạn chia sẻ: "Tớ đi từ ngã tư QL10- Quán Toan về ngã ba Sở Dầu, đoạn đường chưa đến 5 cây số mà phải trả cho ông 59X… những 40.000đ thế có uất không".
Nhiều khách hàng khác bày tỏ sự không bằng lòng với cách tính tiền lạnh lùng như "máy chém" của cái taximet trên xe taxi. Song, dù có nghi ngờ tính chính xác của thiết bị này thì cũng chẳng biết lấy gì làm chứng lý. Có tranh cãi với tài xế cũng chẳng giải quyết được gì ngoài cách giải thích, máy móc nó tính toán chứ đâu phải họ nghĩ ra. Do vậy, khách hàng có khó tính thì cùng lắm chỉ phàn nàn một câu: "Sao đắt thế?".
Bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng (TC-ĐL-CL) Hải Phòng cho biết, theo Quyết định số 65 của Bộ Khoa học công nghệ thì taximet là phương tiện đo thuộc danh mục bắt buộc phải kiểm định Nhà nước có định kỳ mỗi năm 1 lần. Thực hiện QĐ này, Chi cục đã không dưới 3 lần ra thông báo gửi tất cả các doanh nghiệp kinh doanh taxi trên địa bàn đề nghị đưa phương tiện đến Trung tâm để kiểm định taximet.
Tuy nhiên, mãi đến năm 2004 mới có 10/20 doanh nghiệp đăng ký số đầu xe. Trong đó, đến tháng 6/2005 mới chỉ có 5 doanh nghiệp là thực sự đưa một số xe đến Trung tâm kiểm định. Tiếp đó lại là chiến dịch vận động, nhắc nhở mới có 4 doanh nghiệp nữa chịu đem xe đến kiểm định phương tiện đo đếm. Có hãng coi việc kiểm định taximet chỉ mang tính tượng trưng. Đó là trường hợp của các tên tuổi "lớn" trong làng taxi Hải Phòng: Xuân Trường (1 xe), Hoa Phượng (4 xe), KDVCHK (5 xe).
Theo điều tra của Chi cục TC-ĐL-CL thì tất cả thiết bị taximet mà các hãng taxi ở Hải Phòng đang sử dụng đều do Công ty TNHH Bát Thông- Hà Nội cung cấp và đều chưa hề qua khâu kiểm định ban đầu. Một số tài xế taxi hé lộ rằng, việc điều chỉnh taximet chạy như thế nào là hoàn toàn theo ý muốn.
Rõ ràng sự nhập nhèm, né tránh việc kiểm định của các hãng kinh doanh taxi đã xâm phạm đến quyền lợi của khách hàng. Nhưng vì sao công tác kiểm định taximet tại Hải Phòng lại khó khăn đến thế?
Cán bộ chức năng của Chi cục TC-ĐL-CL Hải Phòng cho biết, các hãng đều lấy lý do xăng dầu tăng giá, họ phải nghe ngóng để điều chỉnh mức giá cước cho đỡ bị thiệt rồi mới kiểm định sau. Như vậy, tất cả taximet (kể cả những chiếc vừa kiểm định xong) đều phải được "lập trình" lại cho phù hợp với tình hình giá cả thị trường
