Từ tháng 9/2011, sau khi số vụ bắt giữ tàu Việt Nam tại các cảng quốc tế tăng lên đột biến đến 83 vụ, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đinh La Thăng đã giao nhiệm vụ cho Thứ trưởng Bộ này trực tiếp điều tra tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra giải pháp cụ thể. Song, từ đó đến nay, giải pháp cụ thể vẫn chưa được đưa ra trong khi danh sách tàu bị lưu giữ đã lại tăng vọt lên đến hơn 120 tàu.
Cho tới thời điểm này, mặc dù không có tàu nào của Vinashinlines bị bắt giữ vì tranh chấp thương mại, song số tiền hơn 4 triệu USD đặt cọc vẫn chưa thể giải phóng. Điều nghe tưởng chừng như vô lý, song trong trường hợp này thì cũng không khó hiểu khi trước đó đã có không ít trường hợp tàu Việt
Cụ thể, liên quan đến các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng thuê tàu Vinashin Glory từ giữa năm 2008 giữa Vinashinlines và Công ty GSM của Hàn Quốc, Công ty GSM đã lần lượt yêu cầu tòa án Ấn Độ, Hàn Quốc bắt các tàu Vinashin Sky, Cái Lân 4, Hoa Sen, New Horizon và New Phoenix. Vinashinlines cũng đã phải đặt cọc giải phóng tàu Hoa Sen. Đến nay vụ tranh chấp vẫn chưa giải quyết dứt điểm.
Một trường hợp khác phải kể đến là vụ tàu Vinalines Trader (thuộc sở hữu của Tổng Công ty Hàng hải Việt
Ông Nguyễn Quế Dương - Trưởng ban Khai thác tàu biển Vinalines cho biết: Trong các quan hệ thương mại hàng hải nói chung và hoạt động kinh doanh vận tải biển nói riêng, việc phát sinh các tranh chấp giữa các chủ thể tham gia hoạt động liên quan là một tất yếu khách quan. Song vấn đề của chúng ta chỉ là làm thế nào giảm thiểu được các trường hợp bị bắt giữ. Trưởng phòng Vận tải và dịch vụ hàng hải, Cục HHVN Trịnh Thế Cường cũng cho rằng việc tàu biển bị bắt giữ do tranh chấp thương mại là chuyện bình thường trong hoạt động hàng hải. Song, ông Cường cũng nhấn mạnh: Số lượng tàu bị bắt giữ ở nước ngoài gia tăng, trong khi đó chi phí để có thể giải phóng tàu là rất lớn, quá sức doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn hiện nay.
Thực tế cho thấy cũng vì năng lực tự khai thác tàu kém, đa phần các tàu của ta được cho thuê định hạn. Trong khi đó, các hợp đồng cho thuê định hạn luôn hàm chứa rất nhiều rủi ro cho chủ tàu. Trong bối cảnh vô cùng khó khăn hiện nay, doanh nghiệp của ta lại càng dễ dãi hơn về các điều kiện thuê tàu. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các tranh chấp. Cùng với đó, có khá nhiều tranh chấp phát sinh từ chính việc tàu không đáp ứng được các yêu cầu khai thác như không đảm bảo tốc độ, không đáp ứng yêu cầu về thiết bị bốc xếp... Nguyên nhân thì đã rõ, song để giải bài toán này quả là điều không đơn giản. Rủi ro mà các doanh nghiệp chủ tàu dễ gặp phải vẫn đang chờ phía trước...
