Tạo thêm động lực cho quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ

Nhân dịp dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 81, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có nhiều hoạt động song phương quan trọng tại Hoa Kỳ.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có các cuộc gặp với lãnh đạo chính quyền, Quốc hội của Hoa Kỳ, tiếp và làm việc với các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các tập đoàn công nghệ hàng đầu của Hoa Kỳ, gặp gỡ các nhân sỹ, trí thức người Việt, gốc Việt và bạn bè Hoa Kỳ, làm việc với các tổ chức tham gia giải quyết hậu quả chiến tranh, đặc biệt là thúc đẩy hợp tác tìm kiếm, xác minh danh tính liệt sỹ Việt Nam hy sinh trong chiến tranh.

Bên cạnh việc tiếp tục khẳng định vai trò, đóng góp có trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế, chuyến thăm làm việc tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ tạo thêm động lực, biện pháp cụ thể mới, đưa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ tiếp tục phát triển thực chất, hiệu quả.

Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ ngày càng hiệu quả

Việt Nam và Hoa Kỳ chính thức thiết lập quan hệ vào ngày 12/7/1995. Đây là một dấu mốc lịch sử đặc biệt quan trọng, mở ra chương mới trong quan hệ giữa hai nước Việt Nam-Hoa Kỳ. Kể từ đó, quan hệ hai nước mỗi ngày qua đi lại có thêm những dấu mốc mới.

Hai nước chính thức thiết lập quan hệ Đối tác Toàn diện vào tháng 7/2013; nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững vào tháng 9/2023.

Đây là những bước tiến quan trọng trong quan hệ giữa hai nước, dựa trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, trên cơ sở luật pháp quốc tế. Điều này tạo cơ sở để hai bên tăng cường quan hệ về chính trị, ngoại giao với các chuyến thăm cấp cao và các cấp thường xuyên giữa hai nước, qua đó tăng cường hiểu biết và làm sâu sắc hơn quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ.

Sau 3 năm kể từ khi nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững, quan hệ hai nước tiếp tục phát triển sâu rộng, duy trì đà quan hệ tích cực và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, tăng chất chiến lược trong hợp tác giữa hai bên trên tất cả các lĩnh vực, nhất là trong hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh.

Trong 3 năm qua, tin cậy chính trị giữa hai nước ngày càng được tăng cường. Đã có nhiều cuộc gặp gỡ, điện đàm giữa lãnh đạo Việt Nam với Tổng thống Hoa Kỳ, trước đây là Tổng thống Joe Biden và nay là Tổng thống Donald Trump. Có thể kể đến là 3 cuộc điện đàm giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Trump (vào ngày 11/11/2024; ngày 4/4/2025 và ngày 2/7/2025); Chủ tịch nước Lương Cường đã tham dự Phiên Thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 80, kết hợp hoạt động song phương tại Hoa Kỳ (tháng 9/2025), gặp Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nhân dịp tham dự Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 32 tại Hàn Quốc (tháng 10/2025); Thủ tướng Phạm Minh Chính có cuộc tiếp xúc ngắn với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN-Hoa Kỳ lần thứ 13 tại Malaysia (tháng 10/2025); Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng tham dự vòng đàm phán thứ 6 Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam-Hoa Kỳ tại Hoa Kỳ (tháng 2/2026); Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ Michael DeSombre thăm chính thức Việt Nam (tháng 2/2026); Tổng Bí thư Tô Lâm tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Washington D.C., Hoa Kỳ từ ngày 18-20/2/2026 theo lời mời của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Sáng lập Hội đồng Hòa bình về Gaza; Phó Ngoại trưởng Hoa Kỳ Christopher Landau thăm Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 (tháng 6/2026)...

Trong các cuộc trao đổi, tiếp xúc cấp cao, lãnh đạo hai nước đều nhất trí tiếp tục tăng cường trao đổi đoàn và tiếp xúc ở tất cả các kênh, các cấp, đặc biệt là cấp cao. Các cuộc tiếp xúc cấp cao tạo nền tảng và định hướng cho sự phát triển quan hệ song phương trên các lĩnh vực.

Trên cơ sở quan hệ chính trị ngày càng mở rộng, hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư Việt Nam-Hoa Kỳ cũng duy trì đà phát triển. Tính từ năm 1995, khi hai nước bình thường hóa quan hệ, thương mại song phương đã tăng từ 450 triệu USD năm 1995 lên mức hơn 123 tỷ USD vào năm 2022; đạt 110,84 tỷ USD vào năm 2023; đạt gần 134,6 tỷ USD năm 2024; và gần 200 tỷ USD năm 2025.

Tính đến hết tháng 8/2026, tổng kim ngạch thương mại song phương Việt Nam-Hoa Kỳ đạt khoảng 137,42 tỷ USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo Bộ Công Thương, quan hệ thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng mạnh, đóng góp đáng kể vào hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Thặng dư thương mại của Việt Nam với Hoa Kỳ cũng tăng qua từng năm.

Tính đến hết tháng 8/2026, tổng kim ngạch thương mại song phương Việt Nam-Hoa Kỳ đạt khoảng 137,42 tỷ USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng với thương mại, hợp tác đầu tư Việt Nam-Hoa Kỳ cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực. Lũy kế đến cuối tháng 7/2026, Hoa Kỳ có 1.587 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 12,5 tỷ USD.

Riêng 7 tháng năm 2026, vốn đăng ký của nhà đầu tư Hoa Kỳ đạt khoảng 437,6 triệu USD với 86 dự án cấp mới, tăng 67,9%. Ở chiều ngược lại, tính đến cuối tháng 4/2026, Việt Nam có 279 dự án đầu tư tại Hoa Kỳ với tổng vốn đăng ký khoảng 1,45 tỷ USD.

Ngoài lĩnh vực kinh tế-thương mại, hợp tác quốc phòng-an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng với nhiều kết quả tích cực, nhất là trong hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh.

Hợp tác khoa học-công nghệ cao, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành ưu tiên quan trọng giữa hai nước.

Hợp tác giáo dục-đào tạo, y tế, văn hóa, du lịch giữa hai nước cũng ngày càng mở rộng, thực chất hơn trên những lĩnh vực mà Hoa Kỳ có thế mạnh, Việt Nam có nhu cầu.

Giao lưu văn hóa và nhân dân giữa hai nước phát triển mạnh mẽ, thể hiện qua tăng trưởng về số lượng du học sinh, du lịch… tạo cầu nối hiểu biết sâu sắc hơn giữa nhân dân hai nước. Ngoài ra, hai bên cũng tiếp tục phối hợp tốt tại các diễn đàn đa phương và quốc tế.

Triển vọng hợp tác trong những lĩnh vực mới, có tính chiến lược

Theo Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng, khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện đã xác định các trụ cột hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ, bao gồm từ chính trị, ngoại giao, an ninh, quốc phòng, đến kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học-công nghệ, giáo dục đào tạo, giao lưu con người…

Thời gian tới, đây vẫn là những nội dung hợp tác chính giữa hai nước song sẽ được tập trung hơn vào những lĩnh vực đã được Việt Nam xác định ưu tiên cho giai đoạn phát triển mới, cũng là những lĩnh vực mà Hoa Kỳ có thế mạnh và có nhu cầu hợp tác để cùng phát triển bền vững. Đó là công nghệ tiên tiến, năng lượng sạch và chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao.

Trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến, hai nước có thể tăng cường hợp tác về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, các dịch vụ số tiên tiến và đào tạo nguồn nhân lực. Những lĩnh vực này phù hợp chặt chẽ với mục tiêu của Việt Nam đưa kinh tế số đạt 30% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2030.

Trong lĩnh vực năng lượng sạch, Việt Nam cần tăng đáng kể công suất năng lượng trong khi vẫn theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Điều này tạo ra những cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ trong việc cung cấp vốn, công nghệ và chuyên môn trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, khí hóa lỏng, lưới điện, lưu trữ năng lượng và các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả.

Hai nước có thể cùng hợp tác xây dựng các chuỗi cung ứng đa dạng và có khả năng chống chịu cao hơn, thông qua việc tăng cường thương mại các sản phẩm công nghệ tiên tiến, kết nối logistics và thúc đẩy liên kết sâu rộng hơn giữa các nhà đầu tư Hoa Kỳ với doanh nghiệp Việt Nam. Đây là những lĩnh vực mà lợi ích của hai nước ngày càng hội tụ và có thể tạo ra giá trị lâu dài cho cả hai bên, chứ không chỉ đơn thuần mở rộng thương mại và đầu tư.

Về triển vọng hợp tác trong những lĩnh vực mới và có tính chiến lược như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và chuyển đổi số, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cho rằng triển vọng hợp tác trong những lĩnh vực này rất lớn, vì nhu cầu phát triển của Việt Nam và thế mạnh của Hoa Kỳ có sự bổ sung rõ nét.

Việt Nam xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong khi đó, Hoa Kỳ có thế mạnh hàng đầu về công nghệ, nghiên cứu, đào tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đây cũng là những lĩnh vực phù hợp chặt chẽ với các ưu tiên được xác định trong chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài mới của Việt Nam.

Bên cạnh các yếu tố nhu cầu và chính sách, triển vọng hợp tác trong các lĩnh vực này còn thể hiện ở tiềm năng và điều kiện hợp tác. Việt Nam hiện đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu và có lợi thế từ mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp, có nguồn nhân lực dồi dào và sẵn sàng học hỏi công nghệ.

Những lợi thế này giúp các nhà đầu tư Hoa Kỳ tiếp cận các chuỗi cung ứng và thị trường hiện có, đồng thời mở ra những cơ hội mới trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, sản xuất tiên tiến và dịch vụ số.

Hợp tác thực chất - động lực thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ

Theo Giáo sư Piper Campbell, Chủ nhiệm Khoa Chính sách Đối ngoại và An ninh Toàn cầu thuộc Trường Dịch vụ Quốc tế (SIS), Đại học American (AU), cho rằng năm 2026 là năm sôi động trong quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ, thể hiện qua chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Washington vào tháng Hai để tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza, cùng các hoạt động của phía Mỹ tại Việt Nam, gồm chuyến thăm của Thứ trưởng Ngoại giao Christopher Landau đến Hà Nội vào tháng Sáu để tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN, chuyến thăm của tàu sân bay USS George Washington vào tháng Bảy và chuyến thăm của Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (PACOM) vào tháng Tám.

Theo bà Campbell, trong bối cảnh chính quyền Mỹ đang có lịch trình ngoại giao dày đặc và chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới, việc các đối tác chiến lược như Việt Nam trao đổi trực tiếp với giới lãnh đạo Mỹ về các vấn đề quốc tế vào thời điểm này là vô cùng quan trọng.

Phía Hoa Kỳ đã thảo luận về khả năng làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Việt Nam trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại và đầu tư, năng lượng, quốc phòng-an ninh đến khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, khoáng sản thiết yếu và hàng không. Bà cho biết hai bên cũng đã trao đổi về sự cần thiết phải mở rộng hợp tác và giao lưu thực chất, đồng thời xử lý những khác biệt, trong đó có các vấn đề liên quan đến thương mại, trên tinh thần cởi mở và xây dựng.

Giáo sư Campbell cũng cho biết theo trao đổi với cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ, Việt Nam tiếp tục được nhìn nhận là một thị trường quan trọng và hấp dẫn. Bà cũng nhận định rằng cả các quan chức Hoa Kỳ và nhiều quan chức Việt Nam đều mong muốn hai bên có thể đạt được một thỏa thuận thương mại.

Về những cơ hội hợp tác kinh tế và thương mại, bà Campbell nhấn mạnh Hoa Kỳ không chỉ là đối tác thương mại chủ chốt mà còn là nhà đầu tư lớn vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Việt Nam. Mặc dù lĩnh vực bán dẫn đang thu hút nhiều sự quan tâm nhất, bà cũng quan tâm đến các cơ hội liên quan đến hạ tầng viễn thông và hợp tác năng lượng song phương, chẳng hạn như khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG).

Theo Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng, trong bối cảnh hiện nay, khi khoa học, công nghệ phát triển nhanh, mạnh tác động sâu rộng đến tương lai nhân loại, tình hình chính trị, an ninh, kinh tế thế giới diễn biến rất phức tạp, việc tăng cường hợp tác thực chất giữa Việt Nam và Hoa Kỳ có ý nghĩa quan trọng, không chỉ nhằm đáp ứng lợi ích của hai nước mà còn đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.