Tạo sự lan tỏa, hướng tới mục tiêu cộng đồng sạch ma túy

Thực tiễn cho thấy, làm tốt công tác phòng, chống ma túy ở cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn ) sẽ góp phần làm giảm cơ bản tình hình phức tạp tội phạm và tệ nạn ma tuý ở mỗi địa phương và trong cả nước. Qua đó, đã xuất hiện nhiều mô hình  phòng, chống ma túy hiệu quả được biểu dương, nhân rộng.

Từng bước ngăn chặn “nguồn cung” ma túy

Theo báo cáo của Cơ quan phòng, chống ma túy, tại Việt Nam, do chịu tác động trực tiếp của tình hình ma túy thế giới, đặc biệt là khu vực “Tam giác vàng” (một trong những trung tâm sản xuất ma túy lớn nhất thế giới), tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy ở nước ta trong những năm qua diễn biến rất phức tạp. Phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng ngày càng tinh vi, manh động, sẵn sàng sử dụng vũ khí nóng để chống trả khi bị truy bắt, nhất là gia tăng sử dụng công nghệ cao và không gian mạng để hoạt động, gây nhiều khó khăn, nguy hiểm cho lực lượng chức năng trong quá trình đấu tranh, bắt giữ. Điển hình như, vụ đối tượng sử dụng thiết bị máy bay không người lái (flycam) để giao ma túy và nhận tiền, được lực lượng Công an tỉnh Bắc Ninh phát hiện, đấu tranh tháng 5 vừa qua.

Cùng với đó, số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người bị quản lý sau cai trong toàn quốc vẫn còn ở mức rất cao (trên 223.000 người, chiếm 0,23% dân số cả nước). Đây được xác định là nguồn cầu tiêu thụ ma túy rất lớn, tạo ra áp lực đối với công tác phòng, chống ma túy; đồng thời, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ANTT tại nhiều địa phương. Đáng lo ngại, số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy có mặt ở hầu hết các địa phương, thành phần, lứa tuổi và có xu hướng gia tăng và lan rộng trong thế hệ trẻ, tác động xấu về đạo đức, lối sống, sức khoẻ của hàng vạn thanh, thiếu niên, ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng lao động của xã hội, đến tương lai tiền đồ của dân tộc và sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước.

Nhận thức rõ tình hình và nguy cơ của vấn đề ma túy, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ giải quyết “nguồn cầu”, tấn công mạnh mẽ “nguồn cung” và giảm thiểu nguy cơ, tác hại của ma túy. Với tinh thần và quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, vai trò nòng cốt của lực lượng CAND, công tác phòng, chống ma túy thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Trong đó, công tác đấu tranh được các lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm ma túy thuộc các Bộ: Công an, Quốc phòng, Tài chính (lực lượng Hải quan) chung sức đồng lòng, phối hợp chặt chẽ, khắc phục khó khăn, đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây mua bán, vận chuyển, sản xuất trái phép chất ma túy hoạt động liên tuyến, liên tỉnh, xuyên quốc gia (trung bình mỗi năm phát hiện, bắt giữ trên 23 nghìn vụ, 32 nghìn đối tượng phạm tội về ma túy), từng bước ngăn chặn “nguồn cung” ma túy; công tác cai nghiện; quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và quản lý sau cai được thực hiện xuyên suốt từ Trung ương đến các xã, phường, thị trấn, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm “nguồn cầu” của ma túy.

Đặc biệt, Chỉ thị số 36 ngày 16/8/2019 của Bộ Chính trị xác định địa bàn cơ sở (xã, phường, thị trấn) là địa bàn quan trọng để “tiếp tục xây dựng, duy trì và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến về phòng, chống ma túy”. Đây là nơi triển khai đồng bộ các hoạt động, tổ chức phối hợp trong công tác phòng, chống ma túy; trực tiếp quản lý, giáo dục các đối tượng nghiện ma túy, sử dụng trái phép chất ma túy; phát hiện, đấu tranh, triệt phá các điểm, tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý; tổ chức đăng ký cai nghiện và quản lý, giáo dục, hỗ trợ các đối tượng sau cai nghiện ma túy… Qua đó, góp phần làm giảm cơ bản tình hình phức tạp tội phạm và tệ nạn ma tuý ở mỗi địa phương và trong cả nước. Đây cũng chính là lý do quan trọng để lựa chọn chủ đề của Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2024 là “Chung tay xây dựng xã, phường, thị trấn sạch ma túy”.

Hiệu quả mô hình “Xã biên giới sạch về ma túy”

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, thời gian qua, các lực lượng chức năng đã đấu tranh, triệt xóa hàng trăm điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy; chuyển hóa và xây dựng thành công hàng trăm địa bàn không ma túy, xây dựng hàng ngàn điển hình, mô hình phòng, chống ma túy hiệu quả trên toàn quốc. Trong đó, có Đề án xây dựng “Xã biên giới sạch về ma túy” của tỉnh Nghệ An - một cách làm hay, sáng tạo trong công tác phòng, chống ma túy ở địa bàn cơ sở; từ đó hướng tới mục tiêu xây dựng “huyện biên giới sạch về ma túy”, tạo lập “lá chắn”, “vành đai biên giới sạch ma túy” vững chắc và được cụ thể hóa bằng những kết quả, thành tích nổi bật đã đạt được trong 2 năm triển khai đề án (7/4/2022).

Theo đó, với những giải pháp đồng bộ, quyết liệt, tỉnh Nghệ An đã có 27/27 xã biên giới hoàn thành các tiêu chí “xã biên giới sạch về ma tuý”. Đến nay, có 123/123 xã, thị trấn tại 6 huyện biên giới đã xây dựng, ra mắt mô hình; 15/15 UBND các huyện, thành phố, thị xã còn lại đã ban hành kế hoạch triển khai xây dựng mô hình, với 291 điểm mô hình “Xã, phường, thị trấn sạch về ma túy”; 89 mô hình tái hòa nhập cộng đồng; 11 đơn vị cấp huyện đăng ký xây dựng mô hình “Huyện sạch ma túy”;…

Điển hình là xã Bắc Lý, huyện Kỳ Sơn. Đây là một xã biên giới, có đường biên giới tiếp giáp với nước CHDCND Lào dài 3,5km, có nhiều đường tiểu ngạch, lối mòn, là điều kiện thuận lợi để các đối tượng xấu lợi dụng hoạt động phạm tội, nhất là tội phạm ma túy triệt để lợi dụng thẩm lậu, vận chuyển ma túy qua địa bàn. Tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trước khi thực hiện chủ trương xây dựng địa bàn cấp xã sạch về ma túy, khi đó được xác định là địa bàn trọng điểm phức tạp về ma túy.

Thực hiện đề án, UBND xã Bắc Lý đã tham mưu cho Đảng ủy xây dựng và ban hành các nghị quyết, kế hoạch, như chỉ đạo và duy trì hoạt động có hiệu quả 3 mô hình “Phòng, chống túy” tại bản Na Kho, Huồi Cáng 2, bản Buộc (đã xây dựng trước khi đề án được ban hành); xây dựng mới mô hình “Bản sạch về ma túy” tại bản Huồi Cáng và tiếp tục chỉ đạo rà soát xây dựng mô hình “Bản sạch về ma túy” tại bản Phia Khăm 1, Phia Khăm 2...

Trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, Công an xã Bắc Lý phối hợp với các đội nghiệp vụ làm tốt công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy, qua đó đã phát hiện, bắt giữ 16 vụ 20 đối tượng phạm tội về ma túy, tang vật thu giữ 405 viên MTTH, 3 cục heroin, 8 tép heroin, 3 khẩu súng tự chế. Đặc biệt, đã phá thành công chuyên án “Đấu tranh với tội phạm mua bán trái phép chất ma túy”, bắt giữ 2 đối tượng Lương Mẹ My (SN 1974) và Lương Bun Mi (SN 1980), đều trú tại bản Cha Nga, xã Bắc Lý, tang vật thu giữ gồm 400 viên MTTH, 1 cục heroin và 8 tép heroin, 3 khẩu súng tự chế. Hiện nay, trên địa bàn chưa phát hiện đối tượng, ổ nhóm, đường dây có biểu hiện nghi vấn liên quan đến hoạt động phạm tội về ma túy.

Công an xã cũng đã làm tốt công tác quản lý người nghiện và lập 16 hồ sơ cai nghiện bắt buộc và vận động đưa 16 người nghiện ma túy vào trung tâm cai nghiện bắt buộc huyện Kỳ Sơn. Hiện tại, đưa 100% đối tượng có quyết định của TAND huyện Kỳ Sơn về việc áp dụng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Ngoài ra,  Công an xã cũng đã phối hợp với Ủy ban MTTQ xã tổ chức gặp gỡ, trao đổi với già làng, trưởng bản, người có uy tín trên địa bàn để tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ trong công tác triển khai xây dựng và thực hiện Đề án “Xã biên giới sạch về ma túy”; thống nhất xây dựng trường hợp ông Lo Văn Súng (SN 1977), trú tại bản Buộc, là điển hình tiên tiến trong công tác tái hòa nhập cộng đồng và coi đây là hạt nhân để tiếp tục triển khai giúp đỡ những trường hợp khác thành điển hình tiên tiến...

Bên cạnh công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, UBND xã Bắc Lý đã triển khai có hiệu quả các chủ trương, chính sách về xóa đói giảm nghèo, các đề án về phát triển kinh tế, xã hội đối với vùng biên giới, miền núi, dân tộc như hỗ trợ người dân xây dựng 77 căn nhà cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn về nhà, trong đó có các đối tượng thụ hưởng là người sau cai nghiện, người ra tù do phạm tội về ma túy.

Công tác phòng, chống ma túy rất cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở, với sự tham gia, ủng hộ của các tầng lớp nhân dân… cùng “Chung tay xây dựng xã, phường, thị trấn sạch ma túy”, hướng tới xây dựng một cộng đồng sạch ma túy theo đúng thông điệp của chủ đề Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2024 đã đề ra, tiến tới từng bước đẩy lùi hiểm họa ma túy ra khỏi đời sống xã hội.